mánadagur 12. januar 2015síða 10

Mánadagur 12. januar 2015 · Nr. 4 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Talufrælsi Barbara Holm Allur vesturheimurin og øll fólkaræðislig virði fingu eitt skot fyri bógvin, tá ið tveir yvir­gangsmenn skutu frá hond inni á redaktiónini á Charlie Hebdo í farnu viku. Og allur vesturheimurin stóð við eitt saman um, at talu og skrivifrælsi skal verj­ ast fyri ein hvønn prís. Men samstundis hava ivamál stungið seg upp í franska sam­felag­num um hvussu forð­ast skal fyri, at slíkt hend­ur aftur. Meðan eingin ósemja er um, at framsagnarfrælsi er týdningarmikið í einum og hvørjum fólkaræðisligum sam­felagið, so er spurn­ ing­urin eisini, hvussu hesi frælsu amboðini vit hava skulu nýtast í praksis. Tað eru tey, sum vænta, at enn størri dentur nú verð­ur lagdur á tað totala fram­ sagnar­frælsi, meðan onnur vænta, at størri virðing skal inn í okkara hátt at nýta fram­sagnarfrælsi. – Summi halda, at við at hugsa um at nýta fram­ sagnar­frælsi við einari ávís­ ari virðing, so fremja vit sjálv­sensur. Men tað er ein følsk andsøgn, tí øll valdmikil amboð kunnu nýtast til bæði gott og ringt, og givið er tað, at frans­menn og aðrar tjóðir nú kjakast um, hvørt vit fram­yvir noyðast at nýta okk­ara framsagnarfrælsi við virðing ímóti teimum vit um­ røða, vísur Róland í Skorini á. Róland hevur fylgt væl við í fronskum miðlum sein­astu dagarnar, og vísur á, at um vikuskiftið hevur kjakið í stóran mun snúði seg um júst hetta – hvussu vit hand­fara tað frælsi, sum vit hava í samfelagnum. Eingin blasfemi­paragraff er í fronsku lóg­gávuni, og í hesum døgum hyggja frak­ lend­ingar eftir hvussu tað er skipað eitt nú í Týsk­landi, har reglur eru um hvussu ein kann finnast at átrúnaðar­ ligum bólkum. – Í Týsklandi er tað so, at tey hava eina lóg, sum tryggj­ ar rættin at finnast at átrún­ aði, men hetta skal gerast uttan at niðurgera ella háða hvønn annan soleiðis, at tað elvir til almennan ruðuleika, sigur Róland í Skorini. Her síggja vit ein millum­ veg, og í Týsklandi hevur tað millum annað viðført, at ein týsk fyritøka varð steðga, tí hon framleiddi vesipappír við skriftini »Hetta er tann heilaga Koranin«. Tað var mett at vera niðurgerandi móti muslimum, og tískil steðga av myndugleikunum. – Í dag síggja vit eitt um­ fat­andi kjak í Fraklandi um hvørt tað absolutta fram­ sagnar­frælsið – altso frælsi til at siga tað mest blas­ femiska tú kanst finna nær sum helst og hvar sum helst – er upp­byggjandi fyri sam­ skifti, fyri upplýsing, fyri integra­tión og so framvegis, vísur Róland í Skorini á. Men hóast hetta kjak hev­ur tikið seg upp, so er fram­vegis púra greitt, at frans­menn eru ógvu­liga ernir av tí fría fram­sagnar­ Óteljandi ósvaraðir spurningar koma undan kavi Meðan fyrsta reaktiónin hjá fransmonnum og øllum vesturheiminum við var ein treytaleysur stuðul til framsagnarfrælsi, so hava dagarnir eftir Charlie Hebdo yvirgangin ført við sær eina ørgrynnu av spurningum, sum Frakland og vesturheimurin við nú mugu taka støðu til. Tað heldur Róland í Skorini, sum undirvísir í átrúnaði og fronskum á Studentaskúlanum í Hoydølum Róland í Skorini