mánadagur 19. januar 2015síða 6

Mánadagur 19. januar 2015 · Nr. 7 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mortan Østerø Undan ES tingvalinum í 2014, var arbeiðið í evropeiska sam­starvinum framvegis merkt av fíggjarkreppuni frá 2008. Limalond stríddust við ovurstórt arbeiðsloysi og skuld, og tískil fyltu uppskot um at basa trupulleikunum nógv í orðaskiftinum hjá val­ evn­unum. Víðgongdu flokkarnir í Evropa løgdu millum annað høga talið av tilflytarum, sum úrslit av frælsinum at ferðast millum ES limalond, undir at vera ein av orsøkunum. Til sjálvt valið, gerst greitt, at teir upp­runaligu smáu flokkarnir, hava fingið gróðrarlíkindi í sín­um londum. UKIP, ein ES-kritiskur flokkur úr Stórabretlandi førdi millum annað fram, at útlendingar vóru ein beinleiðis hóttan móti bretska samleikanum undir valdystinum. Flokk­ urin gerst størsti flokk­ur í Stórabretlandi til valið. Eisini í Fraklandi, Hollandi, Belgia, Svøríki og Dan­mark fingu flokkarnir við einum strangum útlend­inga­poli­ tikki vaksandi undirtøku til ES valið. Felags fyri øll lond­ ini var tó, at valluttøkan til ES valið var ógvuliga lág – um 43 prosent. Víðgongdu flokkarnir meira ítøkiligir Granskarin í evropeiskum viðurskiftum og politiski heimspekingurin, Teresa Pul­lano, vil vera við, at hetta er tekin um, at víð­ gongdu flokkarnir hava ver­ið dugnaligari at gera ES viðkomandi fyri sínar velj­ arar. Fløkti fyrisitingarligi stovnurin kann tykjast ov fjarur, og tískil óviðkomandi fyri nógvar veljarar, sum av tí sama ikki fara á val. Flokk­ arnir, ytst úti á sínum ása, hava hinvegin flutt kjakið úr ES-politikki og inn á tjóðarmál, sum við­koma borg­arunum í ávísu lond­ um. Tað er tí ikki óhugs­andi at veljararnir hjá hes­um flokkunum gerast lut­fals­liga nógvir í tali til lágu val­lut­ tøkuna annars, og fáa flokk­ arnir sostatt parlamentariskt framstig, heldur hon. Í orðaskiftinum hjá flok­ k­un­um, fer politikkurin brád­liga at snúgva seg um klas­sisk og ítøkilig mál. Ar­ beið­ara­rættindi, sam­halds­ festi, fólkaræðislig luttøka, integratión, landafrøðilig ogn og fíggjarligur ójavni seta dagsskránna enn einaferð, sambært Pullano. – ES-kjakið er klovið í tvey. Øðrumegin kjak­ast løg­frøðingar og búskapar­ frøð­ingar við støði í bók­ ment­um um ES direktiv og para­graffar. Hinumegin eru tær normativu politisku verk­ætlanirnar, sum sjáldan snúgva seg um hvat ES er, men held­ur hvat ES eigur at vera. Tað er hetta, sum hevur størsta veljara­tekki, sigur Pul­lano við danska blaðið, In­forma­tion. Eisini fólkslig mótmæli Uttan fyri politisku skip­an­ ina, tekur víðgongda rákið eis­ini dik á seg, og serliga Pegida rørslan úr eysturtýska bý­num, Dresden, hevur ver­ið harðmælt mótvegis útlend­ ingum. Pegida stendur fyri 'Patri­otrische Europäer Gegen die Islamisierung des Abendlandes', sum, leys­liga týtt, verður, 'Tjóð­skapar­ hugaðir Evro­pear­ar Móti Islamgerðini av Vestur­ heiminum'. Fimta januar í ár, vóru ikki færri enn 18.000 fólk samlað undir Pegida missónini til mótmælisgongu í Dresden. Týskland er annars tað evropeiska landið, ið tek­ur inn flest flóttafólk og til­ flytarar, og hevur verið róst fyri sítt tolsemi mót­veg­is útlendingunum á altjóða politiska pallinum. Mett verður at áleið 20 prosent av íbúgvunum í Týs­klandi eru av øðrvísi upp­runa. Serdømi eru býir sum Dresden, har ógvuliga fáir útlendingar eru at finna í fólk­a­saman­ set­ingini – ikki færri enn 91 prosent av íbúgvunum hava týskan uppruna. Fólka­ samansetingin í Dresden er sostatt at rokna sum ser­stakliga einsháttað, ella homo­gen. Aktivisturin í Dresden, Lutz Bachman, tók stig til Pegida rørsluna í ok­tober 2014, og saman við stuðl­ unum, meta tey Týsk­land vera í vanda fyri at missa sína judeo-kristnu sið­venju. Høvuðshóttanin móti sið­ venjuni er, sambært teimum, vaksandi talið av muslimum í Týsklandi. Tískil heita tey á myndugleikarnir um at herða krøvini til tilflytarar og minka um rættin at praktisera aðrar átrúnaðar í Týsklandi. Vegna breiðu orðingina av aðalendamálinum hjá rørsluni, eru tað fólk við sera fjølbroyttari bakgrund, ið savnast undir sama flaggi. Øll frá víðgongdum fót­bólts­ óvættum og neonasistum til fólk úr miðalstættini við universitetsbakgrund teljast millum mótmælisfólkini. Týsku fjølmiðlarnir boða sostatt frá, at torført er at Útlendingakritisku flokkarnir vunnu ES-tingvalið farna ár og ágangurin mótvegis útlendingum í evropeisku londunum veksur eisini uttanfyri tingsalirnar. Fjølmiðlarnir eru farnir at spyrja seg sjálvar hvørt tað eru tey fremmandu ella evropeararnir, sum sýna vantandi tolsemi tolsemi Vaksandi fremmanda­ ræðsla í Evropa Katrin Dalsgaard Nolsøe