mánadagur 19. januar 2015síða 19

19 Mánadagur 19. januar 2015 · Nr. 7 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 altjóðu avbjóðingarnar á trygd­ ar- og verjuøkinum. Í hesum sam­ bandi lýsti fyrrverandi bretski for­ sætisráðharrin, Tony Blair, í einari røðu longu í 1999 avbjóð­ingarnar, ið standast av altjóða­gerðini, á henda hátt: ”Globalisation has transformed our economics and our working practices. But globalisation is not just economic. It is also a political and security phenomenon. We live in a world where isolationism has ceased to have a reason to exist.” Seinnu árini hava vit staðfest, at ein samgonga av londum úr vestara parti av heiminum, herímillum Kongsríki Danmarkar, hevur lagt seg uppí innanríkis viðurskifti hjá sjálvstøðugum tjóðum sum eitt nú Irak, Afghanistan, Libya, Mali og Sýria. Henda uppílegging er gjørd av humaniterum- umframt av trygdar- og verjupolitiskum or­s­økum. Møguliga er henda uppí­legging neyðug og røtt. Men uppí­leggingin setir samtíðis fram nakrar grundleggjandi spurningar um hetta, at virða rættin hjá sjálv­ støð­ugum tjóðum til egið landøki og yvirvald. 4. Samleiki, mentan, umdømi og tryggleiki - kjarnuvirðini í føroyska samfelagnum hótt Hóttanin frá Sea Shepherd felags­ skapinum vendi sær ímóti kjarnu­ virðum í føroyska samfelagnum, nevnliga samleikanum, mentanini, umdøminum og tryggleikanum. Tá ið tosa verður um samleika hjá einum landið, snýr tað seg um, at borgarar í samfelagnum føla seg bundnar saman í einum felagsskapi, sum byggir á nøkur felags virðir og ímyndir (symbolir). Føroyskt mál, føroyska Merkið og søguligir merkisdagar sum eitt nú tjóðarhátíðin Ólavsøka eru dømir um tann føroyska sam­ leikan. Men eisini ein felags kensla av tryggleika í mun til tey virðir og ta mentan, ið føroyska fólkið stendur fyri, hoyrir við til sam­ leikan hjá landinum. Mentan, sum hevur tættan samanhang við sam­ leikan, er eitt fjølbroytt hugtak, men dømir um føroyska mentan eru eitt nú føroyski dansurin, rúgvis­mikla og fjøltáttaða bóka- og tón­lista­mentanin, fletting av seyði og grinda­dráp. Sea Shepherd brúkti millum ann­að fjølmiðla- og kunningartøkni til at varpa ljós á, at tað er skeivt at drepa grind. Við at vera fjølmikið til staðar runt Føroyar, íklødd frámerkið við deyðarað, gav Sea Shepherd tekin um eitt neiligt endamál við sínum átakið. Framferðarhátturin hjá Sea Shepherd viðførir, at umdømi Føroya í altjóða sølusamstarvi í mun til eitt nú fiski-, ali- og ferðavinnu kann skeiklast. Harumframt birtir fjølmikla hjáveran hjá Sea Shepherd undir ótryggleika millum borgarar í føroyska samfelagnum. 5. Nýggj hóttan, sum er fløkt og torfør at handfara Sea Shepherd málið er eitt dømi um eina hending og hóttan mótvegis tí føroyska samfelagnum, sum er fløkt og torfør at handfara. Tann nýggja trygdardagsskráin í Evropa og í vesturheiminum yvirhøvur fevnir eisini um tílíkar hóttanir, ið hava sum sítt eyðkenni, at royna at ræða sivila borgaran við at útinna atgerðir mótvegis týdningarmiklum funktiónum og virðum í samfelagnum, herímillum umdømi, ið er eitt torført virðið hjá einum landið at verja. Tær nýggju hóttanirnar eru eisini smidligar og virka altjóða tvørtur um landamørk - tískil eru tær torførar hjá myndugleikum at stýra. Ein stýring, sum má taka støði í einari samskipan og samstarvi tvørtur um myndugleika- og landamørk, millum tey lond og í mun til ítøkiligu hóttanina, ið talan er um. Sea Shepherd átakið í fjør viðførdi eitt umfatandi samstarv tvørtur um myndugleika- og landamørk bæði á landi, sjógvi og í luftini. Átakið var kostnaðarmikið, og hevði brúk fyri nógvum fólkið frá donskum og føroyskum myndugleikum í totalverjuhøpi, sum er samstarvi millum hernaðarvaldið, politiið, sivilar landsmyndugleikar, kommunur og sjálvbodnar felagsskapir. 5.1 Hóttanarstøði í Føroyum hækkaði – av trygdarávum ikki loyvi at hava stórar taskur við sær í Dómkirkjuna Støðan millum føroyingar og fólk frá Sea Shepherd felagsskapinum var til tíðir spent – ein kann siga, at hóttanarstøði í landinum hækkaði. Onkur tilburður var millum føroyskar borgarar og fólk frá Sea Shepherd, sum bleiv til politimál. Eitt annað dømi, og sum hevur við trygd landsins at gera, gjørdi seg galdandi á Ólavsøku. Tað var kirkjuráðsforkvinnan í Dómkirkjuni, sum nakrar dagar áðrenn Ólavsøku upplýsti í fjølmiðlunum, at fólk, sum ætla sær í kirkju Ólavsøkudag, av trygdarávum ikki hava loyvi at hava stórar taskur við sær innar í kirkjuna. Tað bleiv ikki upplýst í fjølmiðlunum, hvørjar metingar kirkjuráðið hevði gjørt av, um fólk frá Sea Shepherd vóru til vanda fyri trygdina í kirkjuni, ella um kirkjuráðið hevði samskift við politiið um trygdarfyriskipanirnar í Dómkirkjuni. Politiið í Føroyum, sum ikki úttalaði seg í mun til hóttanina ímóti Dómkirkjuni, gav Sea Shepherd viðhaldsfólkum boð um, at hava síni mótmæli uttanfyri mið­býin, í Hoyvík. Hesi boð frá Før­oya Politi høvdu heimild í politi­ viðtøkuni fyri Tórshavn, sum nevnir ferðslu­viðurskifti sum grund­geving fyri at flyta eina mót­mælis­gongu. Politi­viðtøkan er gom­ul og tekur ikki beinleiðis atlit til mót­mælis­ gongur ella savnan av fólkið, sum við sín­um viðgongdu sjónarmiðum kunnu hótta almennu trygdina í landinum. Støðan Ólavsøkudag í ár var í trygdar- og verjupolitiskum høpi ser­merkt á tann hátt, at hægstu um­boð fyri lóggevandi, útinnandi og dømandi valdið í Føroyum vóru til staðar í Dómkirkjuni henda dag. Tí er boðskapurin frá kirkju­ráðsf­orkvinnuni, um ikki at taka stórar taskur við í kirkjuna av trygdarávum, ein boðskapur, sum hevur tyngd og álvara í sær – ein boð­skapur, sum snýr seg um trygd og verju landsins í einari sið­ bundnari merking, ið hevur við politi- og hernaðarmál at gera, og sum tískil er danskt ábyrgdar­øki sambært heimastýris- og yvir­tøku­ lógini. 6. Samanrenning millum nútíðar- og siðbundið trygdar­politiskt mál og spurningurin, um saman­ renning eisini var millum aktivismu og terrorismu Sea Shepherd átakið var sostatt ein avbjóðing hjá føroyskum og dons­ kum myndugleikum, sum hevði við trygdar-, verju- og tilbúgvingarmál at gera í breiðum høpi. Nýggja trygdardagsskráin, har tað í tílíkum málum sum við Sea Shepherd, er ein samanrenning millum ein nú­ tíðar- og ein meira síðbundnan trygdarpolitikk, og har ein kann seta henda viðkomandi spurning, um átakið hjá Sea Shepherd ikki eisini var ein samanrenning av politis­kari atgerðarstevnu (aktivismu) í mun til djóravernd greining Sea Shepherd felagsskapurin var væl útgjørdur, tá tey vóru í Føroyum síðsta summmar. Her síggjast bilur, skjóttgangandi bátur og báturin Columbus p