týsdagur 20. januar 2015síða 14

Mikudagur 21. mikudagur 2015 · Nr. 8 14 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Nóg mikið av stovnum í Havn Zacharias Bech Porkeri Sosialinum frá 1. Januar hev­ ur Annfinn Brekkstein eina grein, har yvirskriftin ljóðar »Eitt dygdargott sjúkrahús í Føroyum heldur enn trý vána­lig«. Hann byrjar greinina við at nevna miðnámsskúlan í Suðri sum eitt ræðandi dømi um úrslitið av politiskum og lokalum klandri, sum næm­ ingar máttu gjalda høg­an prís fyri, tí teir ikki blivu settir í fremstu røð, og at skúlar, orsakaðav klandri og per­ són­ligum áhuga­mál­um, bleiv lagdur í einum hagaumhvørvi í ongamannalandi millum seyð og gæs. Tað er rætt, at tað bleiv ein avis ósemja, tá skúlin bleiv fluttur av Vágseiði, har hann upprunaliga bleiv ætlaður at liggja, til tað staðið, har hann nú liggur. Tá Anfinn Brekkstein sig­ ur, at skúlin liggur í Hovi, skal eg líka rætta hann, tá hann saman við nógvum øðrum ikki tykist vera so stinnur í landalæru. Skúlin liggur í Por­keri. Hví Annfinn Brekkstein kemur til Suðuroyar at leita eftir gomlum ósemjum, sum langt síðan eru farnar undir heilt, dugi eg illa at skilja. Sum ein bæði hoyrir og lesur, so eru nokk av ósemjum av slík­um slag í hansara egna um­hvørvi, og tað skuldi undr­að meg stórliga, um ikki Annfinn Brekkstein sum býráðs­politikari eigur sín lut í onkrum av hesum. T.d. verður ein skúli bygdur við Marknagilsvegin. Ósemja, fyri ikki at siga klandur, hev­ ur verið um henda skúla í eini tredivu ár. Tá hann sigur, at skúlin liggur í einum hagaumhvørvi og ongamannalandi, so dugi eg illa at skilja, at tað skal vera verri fyri teir næmingar, sum har ganga. Tá ein sum vaksin fer í skúla er tað væl fyri at fáa sær eina útbúgving so góða sum møguligt, og ikki til at sita og hyggja út gjøgnum vindeygað eftir seyði og gæs og hønum, sum tú gloymdi at nevna. Tað gjørdi ein, tá ein gekk í barnaskúla, men nú eru tað ikki børn, sum har ganga. At tað skuldi verið betur fyri næmingarnar, um skúlin lá á Vaglinum í Havn, havi eg ilt við at skilja. Annars kann eg upplýsa fyri Annfinn Brekkstein, at tað einans eru 10 min. at koyra til skúla bæði av Tvør­oyri og úr Vági, báðum teim­um størstu bygd­unum í Suður­oy. Tað eru væl nógvir næm­ingar, sum hava longri veg til sín skúla enn hetta. Til Heilsuskúlan, sum er ein partur av Miðnáms­skúl­ anum, koma nógvir næm­ ingar uttan fyri Suðuroy. Nógvir av teimum búgva til leigu í Porkeri. Havi tosað við nakrar av teimum og havi fingið ta fatan, at teir trívast væl her suðuri, eru væl nøgd­ ir við skúlan og hava tikið tað sum eitt upplivilsi at vera komin at kenna Suðuroy og tað fólkaslag, sum her býr. Eftir yvirskriftini til grein­ ina metir Annfinn Brekk­ stein eftir øllum at døma, at vit hava trý vánalig sjúkra­ hús í Føroyum. Har eri eg ikki samdur. Suður­oyar Sjúkra­ hús er mannað við væl kvali­ fiser­aðum fólki, sum sam­ vitsku­fult gera tað arbeiði, sum tey eru sett til, nevni­liga at taka sær av teim­u­m sjúk­ lingum, sum har koma. Víðari í greinini verður sagt, at tað er ein falskur trygg­leiki at búgva tætt við smá sjúkrahús, tí teim­um vant­ar førleika, ser­vit­an, lækn­ar og royndir, og at tað kann fáa álvars­lig­ar avleið­ ing­ar fyri sjúklingarnar, og at nógvir sjúklingar álíkavæl verða sendir á Lands­sjúkra­ húsið, og mett verður bein­ leiðis, at orsøkin til at vit hava sjúkrahús her suðuri, er at skapa arbeiðspláss. Eg havi ilt við at fylgja tíni tankagongd, tá tú metir at tað er størri tryggleiki fyri suðuroyingar, um alt virk­ semið á Suðuroyar Sjúkra­ húsi verður flutt til Havnar. Tú veitst væl ella átti at vita, at tað er opið hav millum Suðuroy og Tórshavn. Nei, Annfinn Brekkstein, tey, sum blíva sjúk her suð­ uri, leggja seg trygt í hend­ ur­nar á teimum, sum manna Suðuroyar Sjúkrahús, væl vit­andi um, at er sjúkan av álvarsligum slag, so verða tey send víðari á Lands­sjúkra­ húsið og kanska víðari til Ríkis­sjúkra­húsið, har Lands­ sjúkra­húsið árliga sendir hundraða­vís av sínum sjúk­ ling­um. Um tað skuldi hent, sum tú, Annfinn Brekkstein, legg­ ur upp til, hvat eg vóni ongan­ tíð fer at henda, at alt virk­ semið, sum nú er á Suður­oyar Sjúkra­húsi og øll manningin har bleiv flutt á Lands­sjúkra­ húsið saman við teimum 50 milliónunum, sum tað í dag kostar at reka Suðuroyar Sjúkrahús, so hevði hesin peningur skjótt verðið etin upp og gott og væl tað, um hvør suðuroyingur, sum fór at bløða næsablóð, skuldi verðið fluttur til Havnar. Men sjálvandi, so høvdu skatta­krónurnar, ið stað­ist høvdu av teim øktu arbeiðs­ pláss­unum á Lands­sjúkra­ húsinum, eftir tíni metan fallið niður á »røttum« stað. Tá tú nevnir tær sparingar, tú hugsar um, so hevði ikki verið neyðugt hjá tær at farið út um bøgarðarnar í Tórs­ havnar kommunu. Har er nokk av stovnum og stovum, sum ein kundi hugt uppá, tá tað er um spar­ ingar at tala. Tú mælir til at arbeiðspláss verða flutt av Suðuroyar Sjúkrahúsi til Havnar. Tú gloymir skjótt, ella ert tú dekan og frekur. Tað eru ikki nógv ár síðan Strand­ ferðslan bleiv flutt úr Tórs­ havn til Tvøroyrar. Tá var grátur og tannagrísl í Havn. Minnist meg rætt, so var tú ein av teimum, sum var uppi í grátikórinum. Viðmerkingar til kjakið um syrgiligu hendingarnar í Fraklandi Heini Olsen Í løtuni fer um allan Heimin drúgt kjak fram um syrgiligu hendingarnar, fríggjadagin 9. januar 2015, í Paris, har 12 fjølmiðlafólk og, sum frá leið, eini fimm onnur í næsta umfari lótu lív. Ilt er at taka dagar ímillum; men eg beri kensluna av, at muslimar og muslimska trúðargreinin sum heild nú ber skuldina av tí, sum nakrir fáir heilavaskaðir unglingar í Fraklandi gjørdu seg upp til at seta í verk. Vit, sum á mínum aldri ikki gloyma, hvat undir seinasta heimsbardaga fór fram av fólki, sum av upprunað einki vóru ørvísi enn vit onnur, og sum undir hvørjum høvi breggjaðu sær av at vera heldur meira kristin enn øll onnur. Ein parturin í ræðu­ ligu hendingunum tá á døg­ um húsaði enntá sjálvum páv­anum. Fara vit eini 800 ár aftur í tíðina, vórðu væl útgjørd europisk herlið undir Kross­ ins navni send Eystur í Lond at drepa muslimar frá hond alt tað, teir vóru mentir. Heim­afturkomnir vórðu teir fagnaðir sum sannar hetjur, har ein førarin teirra, Richard Leyvu­hjarta, av somu skomm gjørdist ódeyðiligur í heims­ søguni. Kanska ikki full ár, men í hvussu er tey 16 árstølini, eg arbeiddi saman við muslim­ um, fall ikki eitt øvugt orð okk­ara millum um átrúnað, og gestablídni gekk fram um alt. Árini vóri 1956-62 í Persia ella Iran, sum land­ ið nú nevnist, 1973-74 í Af­ ghanistan, 1977-78 í Nigeria og 1991-95 á Zanzibar út fyri Eystur-Afrika. Minnist eitt jólaaftans­ kvøld 1977 í Azare, Nigeria, har eg sat púra einsamallur, eftir at kristni kokkur mín, Festus, sum sett hevði mær góðan jóladøgurða á borðið, beyð mær gleðilig jól, áðrenn hann fór til hús. Eitt gamalt radiotól, sum eg fann har í húsunum, fekst sjaldan at geva ljóð frá sær; men mín sann um eg ikki hetta merkiliga kvøld á týs­ kum fekk Gleðilig Jól og onn­ ur jólaløg at ljóma so hátíðar­ liga millum veggja, at tað rættiliga í einseminum tók at standa á gomlum nøglum. Út móti midnátt pikkaði varisliga á úthurðima, og tá eg læt upp, stóðu tríggir “Mullair” t.e. muslimskir prest­ar uttanfyri og umbóru seg, at teir soleiðis órógvaðu; men teir hildu tað vera mest fólkaligt at ynskja mær Gleði­ lig jól í einsemi mínum, hóast trúargreinin ikki rættiliga var hin sama. Teir tosaðu so frægt av enskum, at vit út móti tveim­ um tímum um ein temunn prát­aðu um leyst og fast, og at enda samdust um, at ikki mundi vera so langt frá monnum, tí bønir okkara høvdu jú somu adressu, og at hin altvaldandi ivaleyst dugdi at lesa millum orðini frá báðum pørtum tað, sum vit kanska ikki megnaðu at bera fram so væl sum ætlað. 26 ára gamal, lá forvitnið mær í hæddini, og í halga bý­num, Qum, vildu persisku javn­aldrar mínir hava meg inn í moskina at, saman við teim­um, biðja islamsku bøn­ ina. Eg skuldi bara ansa eftir ikki at taka sólbrillurnar av, so ljósu, norðurlendsku eyg­ uni komu til sjóndar. Teir høvdu sagt mær, hvussu bønin fór fram, og vit høvdu eisini gjørt royndir, so alt gekk væl; men mitt í øllum fall mest sum ein tung kensla yvir meg, at tað var skeivt á henda hátt mest sum at gera gjøldur burtur úr teirra átrúnaði, so eg mundi farið út, áðrenn bønin var liðug, og so hevði verið verri vorðið. Útaftur komnir fóru vit í aftur skógvarnar, sum stóðu har, sum vit høvdu vaskað føt­urnar, áðrenn vit fóru inn­ ar í halgidómin. Bilførara mínum, ið var kristin, lætnaði um hjartað, tá eg óskalaður aftur setti meg í bilin, og hann spurdi fleiri ferðir, hví eg í Himmal­ sins navni kundi finna uppá tílíkan ørskap, og nú á gamals­aldri skilji eg hann væl. Sum so dugi eg ikki at peika á nakra patentloysn í hesum máli; men okursvegna mugu vit royna at koma hvørjum øðrum nærri. Um ikki beinleiðis at sameina allan átrúnað, so tó í hvussu er at vísa virðing fyri øðrum menn­iskjum og øðrum hugs­ unnarhátti. Henta fremm­ andaorðið DIALOG verur ofta haft á munni. Tórshavn, 13. januar 2015