týsdagur 20. januar 2015síða 15

15 Mikudagur 21. mikudagur 2015 · Nr. 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Er nakar lækni til staðar? Rigmor Dam limur í Trivnaðarnevnd Løgtingsins vegna Javnaðarflokkin Støðan er akutt á Lands­ sjúkra­húsinum. Fleiri ser­ øki liggja í andaleypi og starvsfólk rópa neyðarróp. Men hvørki sam­gonga ella lands­stýris­maður tykj­ast taka støð­una í álvara. Støðan á Landssjúkra­ hús­inum er nú so álvarlig, at undir­ritaða nær­um dag­liga fær áheitanir frá starvs­fólk­ um og brúkarum. Orð sum mistrivnaður, læknatrot, spar­ingar og vantandi virðing fyri fakkunnleikanum ganga aftur. Nógv bendir á, at lands­ stýris­maðurin er farin í hern­ að móti serlæknum á Lands­ sjúkra­húsinum. Hann er helst sperdur av fíggjarligu kørm­un­um, sum hans­ ara egna sam­gonga hevur stung­ið út í kortið, og sum ein og hvør við einum sindri av fíggjarligum skili sær er fullkomi­liga ófor­svar­ligt, skulu vit varð­veita og menna heilsu­tæn­ast­una. Tað bara brýtur niður at leggja seg út í ein maktkamp við serlæknarnar, ella konga­ ríkini, sum onkur kallar teir. Her er talan um fakliga komp­etent og sjálvleiðandi starvs­fólk, sum eru bundin av einum lækna­lyfti og dygg­ari faklig­heit. Har eru ongi kom­ promis, men hópin av alterna­ tivum starvs­tilboð­um. Upp­ gávan hjá ovastu leiðsluni og landsstýrismanninum er ikki at ráða, men at leiða hesi sjálvleiðandi starvsfólk, sum er ein stór og leiðslufakliga krevjandi uppgáva. Ongin serlækni, onki tilboð Hornasteinurin í sjúkra­hús­ verkinum eru serlæknarnir, sum útgreina og viðgera sjúk­lingar. Við ongum ser­ lækna, onki tilboð, so einfalt er tað. Avbjóðingin er, eins og í øðrum útjaðarum, at halda uppá verandi serlæknar, at seta við, tá ið teir fara frá fyri aldur, og at lokka nýggj­ar og eldhugaðar ser­ læknar hendan vegin. Men tað mótsætta hendir. Ar­ beiðsumstøðurnar eru ónøkt­andi vegna ovur­honds­ stórt vaktartrýst og krøv um sparingar, sum gera seg inn á fakligheitina. Hetta hevur mistrivnað og læknamangul við sær, so kostnaðarmiklir og óstøðugir konsulentar røkja uppgávurnar. Slíkt bygg­ir ikki upp, men brýtir nið­ur okkara alra sjúkrahús. Avleiðingarnar rúgva seg upp Vit hava sæð hópin av av­leið­ ingum síðstu tíðina. Fyri at taka nøkur úr rúgvuni: Giktalæknin og teir 1500 giktasjúklingarnir hanga fram­vegis í leysum lofti, eftir at serlæknin á økinum hevur givið skarvin yvir vegna ótol­ andi arbeiðsumstøður, eitt nú í mun at brúka neyðugan heilivág. Á Psykiatriska deplin­um valdar kaos, tí lands­stýris­ mað­urin er farin út í eitt per­ sónligt vandetta móti eldhug­ aða yvirlæknanum, sum ditt­aði sær at fara alment út um ótolandi støðuna, ikki minst fíggjarstøðuna, á depli­ num. Kvinnur hava í fleiri mán­ aðir verið vendar í hurðini á Landssjúkrahúsinum, hóast kommunulæknin hevur sent tær til mammografi. Hetta, hóast vit í miðal missa 7 kvinnur árliga av bróst­ krabba, og at fortreytin fyri bata er, at krabbin verður stað­festur tíðliga. Nýggju og herdu leiðreglurnar eru sum skilst avleiðingin av, at ser­læknar vanta í á røntgen­ økinum. Bíðitíðin at sleppa fram­at til eygnalækna og neuro­log er áleið eitt ár. Hóast mælt verður til fimm ser­læknar innan gynokologi (kvinnu­ sjúkur og føðihjálp) eru bert tveir. Hesir báðir skiftast um at hava samdøgursvakt aðru­hvørja viku árið runt – hvør familja heldur til tað í longdini? Enn hevur tað ikki verið alment, men tað sigst nú, at frá í summar er ongin orto­pæd­kirurgur (beinbrot, kross­bond, hendur, føtur o.l) á Landssjúkrahúsinum long­ur. Ein fer frá fyri aldur, ein stórur kapasitetur rýmdi herfyri vegna vánaligar ar­ beiðs­um­støður, og av somu or­ søkum leitar nýggi ortopæd­ kirurgurin nú eisini burtur – saman við konu síni, sum er ný­settur barnapsykiatari á Psykiatriska deplinum! Sostatt missa vit ikki bara orto­pædkirugin, men eisini nýggja serlæknan í barna­ psykiatri, av berum kleyvar­ skapi! Fáa nógvar áheitanir Landssjúkrahúsið er ein stór og komplex organisa­tión, við nógv­um aktørum og áhuga­ málum. Í Trivnaðarnevnd Løg­tingsins kenna vit sjálv­ andi ikki smálutirnar. Okk­ ara tættasta samband við heilsuverkið er gjøgnum tær mongu áheitanir vit dag og dagliga fáa, bæði frá sjúk­ lingum, avvarðandi og starvs­ fólkum, sum heldur fara til okkara enn til miðlarnar av ótta fyri avleiðingunum. Eisini siga starvsfólk seg hava kært sína neyð á røttum stað, og lesandi hava gjørt kanningar, men hesi kenna seg hvørki hoyrd, sædd ella vird. Samanumtikið eru signal­ ini frá sperdu heimildar­fólk­ unum vantandi samskifti og vant­andi virðing fyri fak­lig­ heitini, veik leiðsla, detail­ stýring og skrásetingar­ ørskapur - og so sjálvandi eisini vantandi fígging. Alt slíkt, sum fær kompetent og ambitiøs starvs­fólk at um­hugsa at leita sær aðrar leiðir, har orkan fer til at tryggja lívs­kvalitet og at bjarga manna­lívum – og ikki til at liggja støðugum stríði við fólkini omanfyri, sum av røttum áttu at skipa nøktandi arbeiðsumstøður og skapa smidligar arbeiðsgongdir. Soleiðis er dagsins veru­ leiki, sum vit, ið eru vald at um­boða fólkið í Føroyum, hava skyldu at taka í álvara. Máttloysi valdar Men hvør hevur ábyrgdina av støðuni? Onkur skyldar uppá serlæknarnar, sum í tí samanhanginum verða róptir kongar við hvør sín­ um kongaríki. Onnur geva, av órøttum, teimum trim­um sjúkrahúsunum skyld­ina. Og so hava vit tey aftur­vend­ andi á ovastu rók, sum hava fragd av at sparka niður­eftir á leiðslurnar, sum eru um at ganga av verðini, tí játtanin røkkur ikki til krøvini. Ivaleyst hava øll hesi síni áhugamál at røkja, og eisini síni boð uppá loysnir. Men, eins og restin av Føroya fólki, eru tey øll somul offur fyri politiskum visjóns­ loysi og máttloysi. Einum myndugleika, sum hvørki megnar at stinga út í kortið eina strategi fyri, hvussu vit skipa sjúkrahúsini framyvir, ella fyri, hvussu vit gera tað lokkandi at starvast sum serlækni í føroyska sjúkra­ hús­verkinum. Alt slík, sum landsstýrismaðurin hevur lovað – og útsett - síðan hann setti seg í heita stólin úti á Eirargarði. Men fremstu ábyrgdina hevur samgongan hjá lands­ stýrismanninum, sum stútt og støðugt hevur niðurlagað rakstrarjáttanina til sjúkra­ húsverkið, síðan hon kom til. Eitt nú er játtanin til Lands­sjúkrahúsið nærum óbroytt síðan 2009 áleið 400 mió. kr. árliga. Nullvøkstur fleiri ár á rað hevur sjálvandi avleiðingar, og merkir í hes­ um førinum ítøkiliga áleið 20 ársverk og læknatrot. Slíkt skapar mistrivnað og maktstríð innanhýsis, sum so aftur kann elva til, at útisetar aftra seg við at søkja hendanvegin í funktiónirnar, sum nú verða riknar av dýr­ um konsulentum. Ein ónd ringrás. Skeivur heilivágur Heilivágurin frá høgravong­ inum er til allar tíðir spar­ ingar í tí almenna, skatta­ lættar til tey ríkastu og privati­seringar. ”Skal hallið burtur, mugu vit spara” er parolan hjá Sam­bands­flokk­ inum, Fólkaflokkinum og Mið­flokkinum. Men nei góða samgonga. Ikki vinna tit á nøkrum halli við at niður­ pína heilsuverkið, bulin í væl­ferðar­sam­felagnum, sum grøðir fólk til arbeiðis aftur, sum skapar tryggleika, lívsgóðsku og góða heilsu. Tað er ikki í mammografiini, á giktaøkinum, í psykiatriini, í gynokologiini ella á skurð­ deildini, at tit finna avlop og vøkstur. Tað er hinvegin við einum haldførum og út­ javnandi fíggjarpolitikki, har lág- og miðallønt fáa størri keypiorku, og einum vinnu­ politikki, sum letur okkara alra náttúrugivna tilfeingið koma øllum til góðar. Men tit hava valt tykkara leið, hon sum eitur skattalættar til tey ríkastu og burturluting av fólksins ogn. Og skilið er hareftir. So kanska onkur tykkara sendir boð eftir einum lækna til Landssjúkrahúsið, tí har er støðan akutt! Sosialurin Tekna teg sum haldara fyri einans kr. 380,- um ársfjórðingin haldaralepi Boks 76, FO-110 Tórshavn Ja takk! Eg ynski at tekna meg sum haldara av nýggja Sosialinum, og fái blaðið borið út tríggjar ferðir um vikuna Navn: Bústaður: Telefon: teldupost: Verður sent ópostað. Sosialurin rindar postgjaldið 64 kjak