hósdagur 22. januar 2015síða 11

Fríggjadagur 23. januar 2015 sosialurin 9 11 Barbara Holm Í lógini, sum fylgdi við yvir­ tøk­uni av eldraøkinum, eru sera yvirskipaðar rammur settar, sum hava við sær, at kommunalu eindirnar kunnu upp­ fylla krøv­ini í lógini á sera ymiskan hátt. Summar røddir hava verið frammi um, at hetta fór at merkja ymiskt tæn­astu­støðið frá kommunueind til kommunueind. Onnur hava tó ført fram, at tað er ein fyrimunur, at kommunalu eindirnar hava stórt sjálv­ræði á økinum. Hóast trupult er at meta um hvussu kommunalu eindirnar fara at tillaga eldraøkið, so eru longu nú ein ymiskleiki at hóma. Í lógini um yvirtøku av eldra­øk­ inum, løgtingsmál nr. 64/2013 stendur eitt nú í §7, stk. 1, at »Kommunurnar skulu veita borgarum og avvarðandi teirra kunning og vegleiðing um, hvørji tilboð og tænastur kommunurnar veita sambært hesi lóg.« Men júst hvussu kommunalu eindirnar hava valt at kunna borgar­ arnar um yvirtøkuna av eldraøkinum og samskipan framyvir er ógvuliga ymiskt. Í Tórshavnar Kommunu er eitt Heilsuhús sett á stovn, har borg­ arar kunnu venda sær og fáa upp­ lýsingar, umframt, at ein heildar­ ætlan er skrivað á áleið 100 síður, sum fara út í hvørt heim í Tórshavnar Kommunu. Í Norðoyggjum er støðan til dømis ein heilt onnur. Har er ætlan um at gera ein faldara og eina heimasíðu; tó er ikki meira ítøkiligt tilfar framleitt enn. Eisini ber til at síggja mun á fyrireikingunum hjá kommunalu eindunum. Í Tórshavnar kommunu hava serfrøðingar, politikarar, starvs­ fólk og onnur sitið í arbeiðsbólkum sein­astu mánaðirnar, og tí er júst Tórs­havnar Kommuna komin rættiliga langt í sínum arbeiði á hesum øki. Vert er eisini at viðmerkja, at Tórshavnar Kommuna er einasta kommuna í landinum, sum einsamøll varðar av einari »eind« innan eldra­ økið. Allar aðrar kommunir í land­ inum eru lagdar saman í eindir, og tískil er arbeiðstilgongdin har helst drúgvari. Í Norðoyggjum er støðan ein onn­ ur viðvíkjandi fyrireikingunum. Har er eitt tilmæli gjørt av arbeiðsbólki við nøkrum boðum uppá, hvat møgu­liga kann gerast framyvir, men kommunueindin hevur sum skilst boðað frá, at tilmælið helst bert verð­ ur nýtt sum ein vegleiðing. barbara@sosialurin.fo Longu nú munur á kommunalu eindunum – Allar kommunurnar hava tikið hesa avbjóðingina í størsta álvara og hava tí arbeitt við hesum í fleiri mánaðir. Og allar kommunurnar hava lagt eina ætlan fyri, hvussu eldraøkið skal skipast í ymisku eindunum. Men tað er vónleyst at biðja um nakað úrslit longu nú, sigur Heðin Mortensen, borgar­ stjóri í Tórshavnar Kommunu og formaður í Kommunufelagnum. Eldraøkið hevur verið ov fløkt sein­astu mongu árini, og játtanin hevur verið alt ov lítil. Tað hev­ur so eisini ført við sær, at tæn­astan ikki hevur verið nóg góð á eldra­økinum. Tað heldur Heðin Mortensen, sum tó vísir á, at kommunur­nar avgjørt fara at megna upp­gávuna betri enn landið. – Flest allar eindirnar hava gjørt eina virkisætlan, sum verður sett í gongd nú fyrsta dagin, sigur Heðin Mortensen. Virkisætlanirnar eru ikki eins í øllum eindunum, men tó er leist­ urin tann sami – at tey eldru skulu fáa ta bestu tænastuna, sum til ber, og at skipanin skal vera ein­ faldari. Samstundis er málið hjá kommunalu eindunum, at eldri borgarar fáa eina tænastu, sum passar júst til teirra tørv. Í Havnini hava tey eitt nú skip­ að soleiðis fyri, at alt eldraøkið verð­ur ein samlað eind við trimum stjór­um, og at hvørt starvsfólk sær kann flyta millum heimini, so at teirra ymisku førleikar vera gagn­ nýttir sum frægast. – Eitt nú hava vit eitt Heilsu­ hús, sum fer at hava alt tað menn­ andi økið um hendi. Til dømis vera fysio­terapeutar og ergo­ tera­peutar knýttir at Heilsu­hús­ inum. Venjing, endur­venjing og fyri­byrging verður á skránni, og so verður tað skip­að soleiðis, at Heilsu­húsið fer út til øll røktar­ heim, har tørvur er. Sam­stundis fara starvsfólk í Heilsu­húsinum heim til eldri borgarar, sum ynskja hjálp í heiminum og tey, sum eru væl fyri, kunnu nýta Heilsu­ húsið, sum tey vilja, greiður Heðin Mortensen frá. Hóast allar kommunalu eindir­ nar hava arbeitt við yvirtøkuni av eldraøkinum í fleiri mánaðir, so ber enn ikki til at siga nakað um úrslitið. S a m b æ r t Heðini Morten­ sen ber ikki til at siga nakað um úrs­litið av yvir­tøk­uni, fyrr enn fyrsti árs­fjórð­ingurin er farin aftur­um bak. Taka avbjóðingina í størsta álvara Kommunalu eindirnar: Hóast bert góðar tríggjar vikur eru lidnar, síðan nýggju kommunalu eindirnar yvirtóku eldraøkið, so er longu møguligt at spáa um ein mun millum kommunalu eindirnar Tað er ivaleyst ymiskt frá eind til eind, hvør tørvurin á kunning er. Givið er tó, at tað longu nú er møguligt at síggja ymiskleikar millum kommunalu eindirnar. Og tá ið lógin er so yvir­skipað og óítøkilig, er spurningurin, hvussu kommunalu eindirnar hvør sær fara at skipa eldra­ tænastuna fram­yvir, so at tænastan er á jøvnum føti kring alt landið. barbara@sosialurin.fo modelmynd 8 síður tema Vit viðgerða ymiskar tættir innan eldraøkið, vísa á gerandisdagin hjá okkara gomlu í dag, og viðgera nýggju umsitingarligu eindirnar, sum nú umsita eldraøkið.