hósdagur 22. januar 2015síða 12

Fríggjadagur 23. januar 2015 sosialurin 9 12 tema Eldraøkið Umsitingin av eldra­ økinum alt ov tung Kommunurnar At kommunurnar yvirtóku eldra­økið á nýggj­árinum gevur ikki eina smidligari umsiting – tvørturímóti Árni Gregersen F øroysku kommunurnar rokn­aðu við, at tá ið tær á nýggj­árinum yvirtóku eldra­økið frá landinum, so fór hetta at kunna gerast lættari og smid­ligari. Kommunurnar hildu, at tær eru vanar við at umsita nærøkið, so hetta átti eisini at bera til at gera á ein einfaldan og góðan hátt. Men soleiðis bleiv ikki. Í hvussu so er ikki sambært borgar­stjóranum í Eysturkommunu, Jóhan Christiansen. Hansara áskoðan er, at alt er gjørt tyngri og torførari og at alt ov nógvir pengar fara til umsiting av økinum – heldur enn til røktina. Illur alment Borgarstjórin í Eystur­kommunu hevur í tveimum hvass­orð­aðum við­merk­ingum víst á, at eftir hansara meting, so ynskir mið­ fyrisitingin als ikki at sleppa øk­ inum, men heldur fast við at áleggja kommununum at brúka skipanir, sum eftir hansra tykki eru heilt óneyðugar at brúka. – Vit hava nú ein gyltan møguleika at gera tær broytingar og tillagingar, sum eiga at vera gjørdar, so eldraøkið verður so einfalt, greitt og bíligt at um­sita, sum tað nú einaferð hósk­ ar til Føroyar. Vit hava ein gyltan møgu­leika at skipa økið, so teir eldru borgararnir koma í miðdepilin og kunna fáa eina enn betri tæn­ astu í framtíðini. Hví ikki nýta hendan møguleikan nú, spyr Jóhan Christiansen. Jóhan Christiansen vísti á í sínum viðmerkingum, at miðfyrisitingin leggur fótonglar fyri komm­un­ urnar, so tær ikki fáa loyst hesa uppgávuna so væl og bíligt, sum komm­un­urnar ann­ars ætlaðu. – Fyrst og fremst so er trýstið og treytirnar frá landsmyndugleikunum til at nýta ávísar kt-skipanir, ein­ans fyri at uppihalda einari sen­tral­stýr­ing av eldra­økinum, og so ann­ars fyri at varð­veita nøkur størv í miðfyri­sit­ing­ini, sum ann­ars høvdu verið óneyðug, sigur Jóhan Christian­sen, borgar­stjóri. Ónøgdur við svar Landsstýrismaðurin við fíggjar­mál­ um, Jørgen Niclassen, gjørdi við­ merkingar til fyrra brævið hjá borgar­ stjór­anum í Eysturkommunu. Men tað gjørdi á ongan hátt borgar­stjóran nøgdan. Hann kallar viðmerkingarnar hjá laandsstýrismanninum fyri uttan­ umtos og sigur seg heldur ikki vænta at fáa annað svar enn uttanumtos. Sjálvur vil hann heldur seta nakrar spurningar til, hví alt er komið í hesa leguna: – Hví skulu aðrar skipanir til, fyri at gera samanberingar á eldraøkinum, tá vit longu hava skipanir, ið kunna tað? – Hví skulu kommunurnar, tær sum vilja og hava førleikan til tað, ikki sleppa at flyta lønir á eldraøkinum, og nýta tær skipanir vit longu hava í dag? – Hví skal lønarskrivstovan hjá eldratænastunum runt um í land­ inum verða í Tórshavn, í mið­fyri­sit­ ingini? – Hví fáa vit sum kommunur ikki møguleikan at menna og styrkja um tær kommunalu umsitingarnar, sum annars var eitt av aðalmálinum við útleggingini av málsøkjum? – Hví skulu serlig krøv setast til roknskapin á eldraøkinum, sum ikki verða sett til onnur samstørv – til dømis barnaverndartænasturnar? – Hví skulu kommunur tvingast at nýta tvær ymiskar skipanir til somu uppgávur (eina til eldratænastuna, og eina til onnur kommunal málsøkir)? – Hví vil man frá landsins síðu tvinga eitt dýrkandi millumlið inn mill­um land og kommunur , tá tað ikki er neyðugt? – Hví skulu vit tvingast at rinda fyri nýtslurættin av kt-skipanum, sum vit í veruleikanum ikki hava tørv á, og kanska enntá ikki ynskja at brúka? Ikki liðugt enn Semja er millum landið og kommun­ urnar um hvat tað skal kosta landinum at kommunurnar yvirtaka eldra­økið. Fíggingin er eitt sindur øðrvísi enn slík fígging vanliga er, tí í hes­ um serstaka føri er peningurin, sum kommunurnar fáa, knýttar at for­ skatt­ing av pensjónunum og skatti hjá teimum sum sigla undir DIS og øðr­um skipanum. Men tað eru framvegis nógv eftir at fáa uppá pláss. – Ja, vit hava gjørt eina semju um fíggingina, men enn eru fleiri lutir eftir at fáa uppá pláss, sigur Eyðun Christiansen, stjóri í Kommunu­ felagnum. – Tað er serliga har vit hava markmótir millum ymiskar tænastur til borgarnar, at vit ikki eru komin enda­ligt á mál, men hetta eru sam­ ráð­ingar sum halda fram og gera tað í ein­um góðum anda, sigur hann. Kommunurnar fóru á nýggj­ ár­inum at røkta tey eldru og enn verð­ur tað gjørt í stóran mun eftir sama leisti, sum tá ið landið stóð fyri røktini, men fleiri ætlanir eru um broytingar í teimum einstøku sam­ starvs­økjunum. Eyðun Christainsen, stjóri í Kommunnufelagnum »Alt ov nógvir pengar fara til umsiting av økinum – heldur enn til røktina«