týsdagur 27. januar 2015síða 7

7 Mikudagur 28. mikudagur 2015 · Nr. 11 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 landbúnaður Tað er ongastaðni so lagaligt sum í Føroyum Tað skal vera líka trygt at keypa føroyskt kjøt sum útlendskt kjøt Áki Bertholdsen – Veruleikin er, at tað er eingin, sum hevur so laga­ lig­ar treytir sum vit hava í Før­oyum. Tað staðfesti Laila S. Jacob­ sen, deildarleiðari á mat­vøru­ deildini hjá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni á Búnaðar­ stevnuni í Klaksvík leygar­ dag­in. Heilsufrøðiliga Starvs­ stov­an hevur rættiliga stað­ið fyri skotum, nú ein nýggj skipan kemur í gildi í summar. Treytin verður nú, er, at eisini alt turt og ræst kjøt, sum verður selt í handlum og á matstovum skal verða slaktað á góðkend­ um sláturvirkjum og skal hava hingið í góðkendum hjall­um. Kjøtið skal eisini tryggjast ímóti dálking, tá ið tað verður flutt av sláturvirkið og í hjall­ in. Eitt lið í hesum er, at djór­alækni skal sýna seyðin áðrenn hann verður flettur og hann skal eisini sýna krovið. – Tað kemur fyri, at seyð­ ur verður vrakaður á slátur­ virkinum í Hósvík, tí hann er sjúkur, ella tí at hann rætt og slætt er ov skitin, sigur Laila S. Jacobsen. Eisini kjøt, sum verður selt á torginum í Vágsbotni í Havn, og á øðrum torgum, skal vera av góðkendum slátur­virkjum og úr góð­kend­ um hjallum. Einasta undantak, er, at tað er loyvt at selja nátungar í handlum og á torgum, uttan at teir koma av góðkendum virki. Í hesum sambandi verður mett, at vandin fyri fáa náta­ sjúku, er so lítil, at tað eigur ikki at forða fyri at selja nátungar á torgi, hóast teir ikki eru av løggildum virki. Men at selja kjøt á torgi, er at selja bjóða hana fram til almenna sølu, er ikki dura­søla og tí ber ikki til at selja kjøt í Vágsbotni, ella á øðrum torgum, sigur deildar­ leiðarin. Minni vandi fyri sjúkum Tað hevur verið ført hevur verið fram, at hetta fer at drepa gamla føroyska ment­ an og at tað fer at beina fyri tí fjølbroytni, sum er í tí ræsta og turra smakkinum, sum eyðkennir føroyskt kjøt. Laila S. Jacobsen sigur, at nýggju reglurnar eru settar í verk fyri at trygdin hjá brúk­ arunum, tá ið teir keypa før­ oyskt kjøt í einum handli, skal vera líka stór sum tá ið teir keypa onkra aðra vøru. – Orsøkin til at nýggju reglurnar verða settar í verk, er fyri at minka um vandan fyri at dálkað og illa hagreitt matur skal elva til sjúku. Men deildarleiðarin á Heilsufrøðiligu Starvs­stov- uni sigur, at í veruleikanum eru treytirnar í Føroyum nógv lagaligari enn aðra­ staðni. Í Føroyum verður tað nevniliga framvegis loyvt hjá fólki at keypa turt og ræst kjøt, beinleiðis frá bónd­ anum og tað er tað ikki nakra aðrastaðni. – Tað er ongastaðni í tí partinum av heiminum, vit samanbera okkum við, at durasøla er loyvt, sum hon er í Føroyum. Og í Føroyum er tað nettupp í durasølu, at tað mesta ræsta og turra kjøtið verður selt, leggur hon afturat. Ein av teimum, sum var við á búnaðarstevnuni, vildi hava at vita um fleiri før­ oying­ar, enn onnur fólk, fáa mat­vøru­bornar sjúkur, nú lógin í Føroyum er lagaligari enn aðrastaðni Laila S. Jacobsen sigur, at hon hevur ikki tøl hesum við­víkjandi. – Men vit vita, at okkara siðbundni matur kann elva til ógvuliga álvarsligar sjúkur, sigur hon. Og hon leggur afturat, at títtleikin av matvørubornum sjúkum er størri í Føroyum, enn aðrastaðni. Hava brúk fyri 300 milliónum Tað er tørvur á nógv meiri pengum, enn vit hava til taks, sigur stjórin í Búnaðargrunninum Áki Bertholdsen Skal føroyski landbúnaðurin mennast og lyftast inn í fram­tíðina, fer tað at krevja íløgur fyri einar 300 milli­ ónir krónur. Tað staðfesti Regin Jakob­ sen, stjóri á Búnaðar­grunn­ inum, á búnaðarstevnuni í Klaksvík leygardagin. Og hann ásannar sam­ stundis, at tað verður eitt tungt hoyggj at draga, tá ið hugsað verður um fíggj­ar­ligu megina hjá Bún­að­ar­grunn­ inum, og at land­búnaðurin longu framm­an­undan er rætti­liga tyngd­ur av skuld. Stjórin á Búnaðar­ grunninum vísir á, at tað eru 25-30 bøndur í Føroyum við mjólkneytum, men tað er ymiskt, hvussu tíðar­ hósk­andi fjósini eru. – Tað eru 900-1000 mjólk­ neyt í Føroyum og skulu tey hava bestu umstøður og fjósini lýka framtíðar krøv, skulu minst eini 10 leys­ gongufjós byggjast afturat, sigur hann. Men harumframt krevja fjósini, vit longu hava, ábøtur, skulu tey fram­hald­ andi vera í rakstri. – Tað er skjótt, at prísurin fyri eitt nýtt fjós kemur upp á einar 15 - 16 milliónir og sostatt skulu fjós byggjast fyri 150-160 milliónir hesi næstu árini, umframt ábøt­ urnar, fjósini, sum eru, krevja fyri at lúka nutímans krøv. Harumframt er tørvur á at velta einar 500 hektarar av lendi til at sláa, bæði fyri at avmarka innflutningin at stráfóðuri og fyri at bøta um raksturin hjá einstøku gørðunum. Regin Jakobsen sig­ur, at sostatt hevur land­bún­ aðaðurin tørv á íløgum fyri 250-300 milliónir hesi næstu árini. – Men hetta er bara fyri at halda nøgdini á mjólk á sama stigi sum nú, tvs, á umleið sjey milliónum litrum av mjólk um árið. – Vilja vit hinvegin hava meiri mjólk, verða íløgurnar tilsvarandi størri, leggur hann afturat. Hann sigur, at harafturat koma so íløgurnar til at menna seyðahaldið. Tey, sum hava vinnuligt seyða­ hald, kunnu teljast á einari hond, men hann heldur, at møguleikarnir eru av­gjørt til staðar at menna seyða­ brúkið. Sjálvur heldur hann, at tað hevði verið ynskiligt við nøkrum størri seyðabrúkum, og at umstøðurnar at hava seyðin heima størri part av árinum, vórðu betur. Fer at sansa at Regin Jacobsen sigur, at sum er, hevur Búnaðargrunnurin 160 milliónir tøkar og tað er upphæddin, tey hava at fíggja landbúnað við, bæði sum stuðul og lán. – Men tá ið íløgutørvurin er einar 300 milliónir, er tað ikki at taka munnin ov fullan at siga, at tað fer at sansa at, sigur stjórin. Hann leggur afturat, at hesi seinastu fimm árini, eru 3,8 milliónir komnar inn á festikontur í miðal um árið, og tær muna ikki nógv í hesum høpi. Hinvegin vísir hann á, at tað er ivingarsamt, hvørjir aðrir møguleikar eru at fíggja íløgur í landbúnaðin. – Peningastovnarnir standa ikki akkurát á rað eft­ir at fíggja landbúnaðin, sigur Regin Jakobsen. – Tað er ongastaðni enn í Føroyum, at tað verður loyvt at keypa kjøt beinleiðis frá bóndunum, sigur Laila S. Jacobsen, leiðari á matvørudeildini á Heilsufrøðiligu Starvstovuni