hósdagur 29. januar 2015síða 12

Fríggjadagur 30. januar 2015 sosialurin 12 12 Havnin og Barbara Holm F ólka­talið í Havnini er vaks­ið sein­astu árini, men áhuga­vert er tað at síggja, at fólkatalið í nær­um øll­um sýslum í land­ inum antin stendur í stað ella veksur – undan­tikið er so Sand­oyggin. Tó síggja vit tað, at tær smæstu oyggjarnar í Føroy­ um hava tað trupult, tí fólka­ talið mink­ar skjótt. Men tað einasta staðið vit veruliga kunnu tosa um fólka­vøkstur er í Tórshavnar Komm­unu og í økjunu rundan um Í samband við hetta temaði hevur Sosialurin verið í sam­ band við fleiri serfrøðingar í samfelags­vísund, og breið semja er um, at fyrsta stigið á leið­ini er at gera arbeiðs­ marknaðin í Føroyum meira fleksiblan. Føroyingar eru søgu­liga eitt sera fleksibult fólka­slag. Vit eru von við, at menn fara til sjóðs, ung flyta av land­inum í lestrar­ørindum og so fram­vegis. Og um arbeiðs­ marknaðurin í landinum fylgir fólk­inum í teirra fleksi­bili­teti, ja so er vón fyri framm­an fyri út­jað­aran. Tað hevði við­ført, at tú ikki nýtist at búgva og ar­beiða sama stað. Í tema síðunum í Sosial­ inum hesa­ferð kanst tú lesa um demo­grafisku broytingina í Føroyum seinastu árini. Tú kanst lesa um hvussu Vágs kommuna roynir at vaksa um trivnaðin og áhugan hjá ungum at flyta aftur. Og tú kanst lesa hug­leiðingarnar frá Eirku Hayfield um týdn­ingin av einum mobilum arbeiðs­ lands­lagið. Nú vit skriva 2015 hava summar røddir verið frammi um, at út­ jaðarin hevur tað trupult, tí fólk vilja heldur búgva í Havn Barbara Holm H agstova Føroya hevur gjørt umfatandi skrá­ seting av gongdini í fólka­samansetingini í Føroyum frá síðst í 18. øld og inn í 21. øld. Her endurgeva vit ein part av upp­lýsingunum frá Hagstovuni. Rest­in kann síggjast á hagstova.fo. Fram til síðstu helvt av 18. øld var fólkatalið støðugt í flestu lond­um á okkara leiðum og í Europa sum heild. Hóast høgan føðitíttleika (fødd pr. 1000 íbúgvar) stóð fólka­talið mest sum í stað, lutvíst av tí at deyða­títt­ leikin (deyð pr. 1000 íbúgvar) vanliga var nærum líka høgur, og lutvíst av, at tað lítla burðar­avlopið, sum var, so dánt vigaði upp móti stóru miss­ unum, sum við millum­bilum stóð­ ust av aftur­vend­andi um­fars­sótt­ um, mis­vøkstri við hungurs­neyð og kríggjum. Síðani, frá síðst í 18. øld, henda stórar broytingar bæði í føðitíttleika og deyðatíttleika, sum kollvelta demo­grafisku gongdina víða um, við stór­um fólkavøkstri og víðfevndum broyt­ingum í fólka­samansetingini og bú­set­ingar­háttunum. Tá henda gongdin hæsar av síðst í 20. øld, er fólkatalið fleirfaldað, 5 til 10 ferðir. So kemur stígur í, fólka­talið verður støðugt ella enntá spaku­liga mink­ andi summa staðni. Men nú er orsøk­in hvørki kríggj, hungurs­neyð ella um­fars­sóttir, men at eins og deyða­títt­leikin er fallin, er føði­títt­ leikin eis­ini og nógvastaðni niður um deyðatíttleikan. At fólkatalið í nøkrum av hesum londum kortini heldur sær ella veks­ ur spakuliga, kann koma av øðrum orsøkum, nevnliga stórum fólka­flyt­ ing­um, ið serliga ganga frá meira fá­ tækum og ófriðarligum londum til tey ríkari londini í vesturheiminum. Samfelagsskipanarlig og demografisk umbroyting Av tí at tað er eitt rættiliga reglubundið mynstur í hesi gongdini frá síðst í 18. øld til síðst í 20. øld, hevur hon eitt serligt heiti í demografiini og verður nevnd demografiska transitiónin ella um­broytingin. Hon er sermerkt fyri gongdina í flestu londum í Europa og síðani vesturheiminum sum heild. barbara@sosialurin.fo Demografiska umbroytingin í Føroyum Demografisk umbroyting tema Tað er ikki bara í Føroyum, at fólk flyta frá bygd til bý. Tað er eitt søguligt fyribrigdi, sum er hent í flestum londum kring okkum, og sum verður býtt upp fimm ymisk stig av granskarum á økinum frá síðst í 18. øld inn í 21. øld