hósdagur 29. januar 2015síða 15

Fríggjadagur 30. januar 2015 sosialurin 12 15  Hóast vit eru 481 fleiri fólk í Føroyum enn fyri einum ári síðani, tømist grannalagið á føroysku útoyggjunum.  Sambært uppgerð hjá Hagstovuni, búðu 235 fólk á teimum átta útoyggjunum í Føroyum; Stóru Dímun, Skúgvi, Hesti, Koltri, Mykinesi, Kalsoy, Fugloy og Svínoy í november 2014.  Hetta eru níggju fólk færri enn í november í 2013, tá ið tað búðu 244 fólk á hesum útoyggjunum. Til samanberingar, búðu 410 fólk á hesum átta útoyggjunum, ella 175 fólk fleiri enn nú í 2001.  Sambært Eriku Hayfield, adjunkti í samfelagsvísindum, sum eisini var partur av arbeiðsbólkinum, ið orðaði heildarætlanina 'Fólkaflyting og Fólkavøkstur', so fer hendan gongdin helst at halda fram. – Tað ber snøgt sagt ikki til. Størsta forðingin bæði hjá útjaðaranum í Føroyum og hjá føroyska sam­felag­ num sum heild er, at tað kennist mangan sum ein endastatión, tí tað ber so illa til at vera mobilur og inn­ rætta sær sítt egna lív, sigur Erika. Kanningar í samband við heildar­ ætlanina vísa, at føroyskir útisetar hava júst hetta í tonkunum, tá ið tey flyta heim. At tað er ein endastatión. Og orsøkin til tað er, at tað er sera umfatandi at flyta til Føroya. Fleiri hava eina kenslu av, at ein noyðist at seta seg í húsalánsskuld, tí tað er vón­leyst at finna nøktandi leigu­bústaðir í Føroyum. Samstundis kann tað kenn­ast sum, at samfelagið ikki hevur lagt upp fyri, at føroyingar eru ógviliga ymiskir, og meðan summi vilja arbeiða frá 8 – 16 hvønn dag og liva eitt siðbundið lív, so eru tey onn­ur, sum ynskja onnur ting. Og tað skal tað vera pláss fyri. – Samfelagið má innrætta seg eftir, at menniskju í dag ynskja broyting og mobilitet í sínum gerandisdegi. Tí eigur tað at bera til at búgva í Før­oy­ um og arbeiða uttanlands, at búgva á bygd og arbeiða í Havn, at leiga íbúðir eina tíð og síðani flyta avstað aftur og so framvegis, vísir Erika á. Miðal stóru kommunurnar kunnu klára seg Meðan tey smærri økini hava trupult við at klára seg, so eru tað økir í land­ inum av miðalstødd, sum uttan iva kunnu virka sum ein lítil høvuðs­ staður í teirra økið. Erika Hayfield vísir á, at tað tykist sum ein gongd er í samfelagnum í dag, har nakrar framfýsnar kommunur taka sakina í egnar hendur, tá ið landið liggur afturá. – Vit síggja eitt nú í Vági, at tey hava vent gongdini seinastu árini, og at tey veruliga royna at skapa møgu­ leikar á staðnum, tá ið landið svíkur. eitt nú møguleikar at taka fjar­lestur í einum umhvørvi saman við øðr­um lesandi .taka málið í egnar hend­ur, tá ið landið svíkur. Vit síggja eis­ini, at fleiri kommunur bjóða sín­um úti­ setum hølir at lesa í um høg­tíðir­nar, og tað er alt sera gleðiligt, sigur Erika. Tað er avgerandi, at kommunur, landið og vinnulívið sláa eitt slag fyri mobilitetinum í samfelagnum, og royna at skapa víðar og smidligar ar­beiðskarmar. – Um vit øll royna at skapa eitt meira rúmligt samfelag í mun til ar­ beiðs­lívið, so fáa vit ivaleyst ein sterk­ ari útjaðara og eitt sterkari samfelag sum heild, sigur Erika Hayfield. barbara@sosialurin.fo »Størsta forðingin bæði hjá útjaðar­ anum í Føroyum og hjá føroyska sam­felagnum sum heild er, at tað kennist mangan sum ein endastatión, tí tað ber so illa til at vera mobilur og innrætta sær sítt egna lív« Ein størri kanning, sum er gjørd í Norra vísir, at tað er ein ávísur munur á ungum kvinnum og monnum á bygd, meðan munurin er minni millum kynini í býnum. Kanningin er gjørd í Tromsø og í smærri bygdunum kring Tromsø, og síðani eru tey ungu í og uttan fyri býin samanborin. Kanningin vísir, at kvinnur og menn líkjast meira í stórbýi enn tey gera í útjaðaranum. Gransking á økinum hevur víst á, at tað er stórur munur á kynsmentanini í stórbýum og á bygd. Meðan útjaðarin elvir til størri mun millum kvinnur og menn, eru kynini meira javnstillað í stórbýum. Munur millum kynini á bygd og í bý Visti tú? Tað eru mangan eldri fólk, sum búgva á útoyggjunum – Samfelagið má innrætta seg eftir, at menniskju í dag ynskja broyting og mobilitet í sínum gerandisdegi. Tí eigur tað at bera til at búgva í Føroyum og arbeiða uttanlands, at búgva á bygd og arbeiða í Havn, at leiga íbúðir eina tíð og síðani flyta avstað aftur og so framvegis, sigur Erika Hayfield, adjunkturur í samfelagsvísindum. – Í Vági, at tey hava vent gongdini seinastu árini, sigur Erika Hayfield.