hósdagur 29. januar 2015síða 22

Fríggjadagur 30. januar 2015 sosialurin 12 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 22 Óli Jacobsen mortina misti báðar menninar á sjónum Tað eru nógvar frásagnir í Føroyum um teir stóru missir, sum føroysku húskini komu út fyri. Hetta er eisini galdandi fyri søguna um skaðagrindina. Mortina misti aftur sín mann í 1930 4. partur H er skulu verða tikin enn nakrar frá­sagnir hjá Johs. Andr. Næs í Birt­ing í 2004. Ein er um Dennu Mohr, konu Kjartan. Hon var um hesa tíðina í Havn og ferðaðist hjá systk­ina­ barn­inum, Sannu Restorff. Eina ferð kemur beiggi Sannu, Hjalmar, norð­ur til Havnar at ferðast. Hetta kom væl við hjá Dennu, tí nú fekk hon fylgi suður aftur. Men brádliga ein dagin sigur hann, at hann mátti fara aftur til Suðuroyar. Hetta var 13. febru­ar, sama dag sum skaðagrindin var, men tá var einki enn frætt í Havn. Sanna royndi at fáa hann at steðga nakrar dagar, tí veðrið var so vánaligt. Men har var eingin bøn, so tey fóru bæði. Tá ið tey koma suður og frætta um van­lukk­ una greiðir Hjalmar frá, hví hann endiliga vildi fara suður hendan dagin. Hann hevði droymt ein so sáran dreym, at systkinabarn sítt Jenis á Hamri, Jens Pauli Niclasen, var komin í dyr. Jen­is var trúlovaður og hevði bygt hús. Hann var ein sum doyði. Beiggi hansara, Viggo, giftist seinni við Samalenu, dóttir Honnu og Jóan Jakku Petersen, sum doyði í grindini. Denna greiddi eisini frá, at hon hevði mist eitt systkinabarn, Hans hjá Lávus í Køkini. Eftir at leitað og dreggjað varð í fleiri dag­ar eftir líkum á Sandvík varð hann ikki funn­in. Teir vóru hildnir uppat at dreggja. So eina náttina droymir Elspa, fastur Hans, at hann kom til hennara og segði, at teir høvdu ikki dreggjað har, sum hann lá. Hans greiddi síð­an nágreiniliga frá, hvar hann kundi finnast. Elspa, sum ikki var kend í Sandvíksfirði, greið­ir beiggjanum Lávusi, pápa Hans frá, hvussu Hans hevði lýst staðið, har hann kundi finn­ast. Elspa mælti beiggjanum til at fara at leita á hesum staðnum. Lávus fekk nakr­ar menn at koma við sær at leita, og hann fann son­ in beint har, sum Elspa hevði lýst í dreym­in­um. Pápin sendi sonin í annan skaðabátin Johannes Andreas Næs hevur tað samband við skaðagrindina, at hann er uppkallaður eftir mammu­beiggja sínum, Johannes, sum doyði í grind­ini, 17 ára gamal. Johannes var sonur Jóan Pauli á Hamri, sum hevði sonin við sær í grindini. Tá ið bát­ ar­nir skuldu mannast, hevði hann sagt við bróð­ur sín Júst: “Tak tú Johannes við tær í henda bátin, tit hava góðan grindareiðskap hjá tykk­um – hetta tørvar á hesum bátinum síggi eg.” Teir báðir komu tískil í annan bátin, sum holvd­ist, og teir doyðu báðir. Henda áheitan lá mang­an tung á Jóan Paula seinni. Tað var sjálvsagt hart hjá Jóan Paula at koma aftur í Hvalbiar. Tey heima sóu hann koma oman brekkuna til Hvalbiar. Tá ið hann kom oman móti Sjagaklett, settist hann har og sat eina góða løtu. Tá skiltu tey heima, hvussu vorð­ið var. Tað var ikki neyðugt at siga nakað, tá ið hann kom til hús. Mortina misti tveir menn Ein av teimum, sum doyðu, var Júst Hamm­ er, Júst á Hamri. Hann var giftur við Mortinu, sum var ættað úr Hovi. Tey settu búgv á Hamri í Hvalba, har hann tá hevði bygt eini stór og prýðilig hús. Júst var fiskimaður, skips­maður um summ­ ar­ið og róði út um vet­ur­in. Hann var 27 ára gam­al, tá ið hann doyði í skaða­grindini. Tá átti tey 2 ára gamla sonin, Jo­hannes Andreas, og á sumri fekk hon dóttr­ ina, Jústu. Hon var uppkallað eftir pápa sínum. Nøkur ár seinni gift­ist Mortina við Pet­ur Mohr Mor­ten­sen, bónda í Kálgarði í Øravík, og flytur hag­ar við báðum børn­un­um. Hetta fall Mor­tinu væl. Hon var eitt arb­eiðs­grev, skilagóð, dugandi og hartil gestablíð. Við Petur Mohr fekk Mortina trý børn, Mariu, Mariannu og Er­ik, sum var føddur á sumri í 1930. Men nú hendir vanlukkan aftur hjá Mor­ tinu. Tann 15. desember 1930 gongur báturin Grani í Øravík burtur við fimm monnum. Av hes­um misti Mortina teir tveir, mannin, Petur, sum var 47 ára gamal, og sonin Johannes við fyrru giftur, sum nú var 18 ára gamal. Tískil sat hon aðru ferð einkja og hevði misti báðar menninar á sjónum umframt sonin. Hon varð rakt meira enn hetta. Átta ár seinni misti hon dóttrina Mariu, sum doyði av sjúku 18 ára gomul. Mortina doyði í 1967, 77 ára gomul. Tá hevði hon aftur sitið einkja í 36 ár. Ein ommudóttir hennara er presturin Marjun Bæk. Doyði frá óføddum barni Øravík var ein lítil bygd við bert 11 húsum. Tað hev­ur verið eitt stórt bakkast fyri bygdina at missa fimm menn í besta aldri. Henda vanlukka er lýst av Erlingi Poulsen í jóla­blað­num Birting í 2000, tá ið 70 ár vóru liðin síð­an hesa vanlukku. Í ár eru tískil 85 ár liðin. Hetta kann vera eitt høvi at taka aftur í hesa van­lukku. Myndirnar eru úr Birting. Tað vóru tveir bátar, sum skuldi fara til út­ róðr­ar hendan morgunin. Hin var Oddi, men teir fingu ikki motorin í gongd. Brøðurnir Hans Petur og Mikkjal oman Garða skuldu við Oddi og fóru aftur til hús. Tá sig­ur Hans Petur, at hann fer at biðja Petur í Kál­garð­inum lata seg sleppa við Grana. Mikkjal Siðsøga Upprunaligi minnissteinurin á Sandvíksegg yvir teir sum doyðu í skaðagrindini. Mortina misti tveir menn á sjónum