mánadagur 2. februar 2015síða 9

9 Mánadagur 2. februar 2015 · Nr. 13 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Úr tinginum Árni Gregersen Formennirnir í sam­gongu­ flokk­unum høvdu sett 1. februar sum evstamark fyri at semjast um ein nýggj­an leist fyri førioysku fiski­vinn­ una og lóg um vinnu­ligan fiskiskap. Evsta markið er farið aft­urum, men enn er ongin semja funnin. Tó er tað hent, sum landsstýrismaðurin við fiski­vinnumálum, Jacob Veste­r­gaard, Fólkaflokkurin, sigur, at samráðignarbólkurin hjá samgonguni hevur funn­ ið eina felags fatan av, hvussu ein semja eigur fer at síggja út. Men semja er ikki funnin millum samgonguflokkarnar og ei heldur er nakað avtalað við andstøðuflokkarnar, ann­að enn teir hava verið á kunn­andi fundi, har and­ støðu­flokk­arnir fyrst og fremst hava sagt samgongu­ flokk­unum frá, hvat einstøku and­støðuflokkarnir leggja áherðslu á. Trupult mál Í allari politisku skipanini er semja um, at broytingarnar í lógini um vinnuligan fiski­ skap er eitt mál, sum er ser­ liga torført at loysa. Spurningarnir eru so nógvir og tað er farið alt ov seint undir at samráðast um broytingarnar og hvørjar broyt­ingnar skulu gerast. Síðani lógin var longd til 31.desember 2017 hava vit fingið makrel í føroyskan sjógv. Tað er í hesum høpi eitt nýtt tilfeingið, sum fiski­ málaráðið og lands­stýris­mað­ urin við fiski­vinnu­málum hava handfarið – um ikki uttanfyri lógina um vinnu­ ligan fiskiskap – so í hvussu so er við lógini bert sum eitt fikublað. Nýggja tilfeingið setir onn­ur krøv til lógina. Tíðin er eisini øðrvísi í dag í mun til tá ið lógin um vinnuligan fiskiskap á fyrsta sinni sá dagsins ljós. Í dag er ein avgerandi spurn­ingurin, hvør skal sleppa at troyta føroysku hav­leiðirnar og føroysku kvot­urnar í altjóða sjógvi. Skulu tað framhaldandi vera tey, sum upprunaliga fingu hesi rættindini og skulu hesi somu framhaldandi hava møguleika at selja tey rætt­indi víðari, sum tey hava fingið upprunaliga, tí tey søguliga hava troytt fiski­ grunnarnar. Fólksins ogn Politiskt er mestsum semja um, at tilfeingið í sjónum er fólksins ogn, men hvussu hetta skal umsitast og hvør skal røkja hetta tilfeingið er ongin semja um. Fólkaflokkurin hevur hild­ið fast við, at skpanin skal halda fram við rullandi loyvum. Flokkurin hevur mælt til 12 ár í senn, men eftir hvat skilst so hevur flokkurin slakað nakað í ármálslongidni – helst niður í sjey-átta ár. Stríð er sjálvandi eisini um, um skipanin skal vera rullandi, so at loyvini halda fram, verða tey ikki uppsøgd – ella um søkjast skal um loyvini hvørja ferð hesi sjey- átta árini eru farin. Ein annar spurningur, sum hevur fylt nógv í teim­ um samráðingum sam­ gongu­flokkarnir hava havt, er hvussu stóran lut útlend­ ing­ar skulu sleppa at eiga í føroysku fiskvinnuni. Sum tað stendur í lógini nú, so kunnu útlendingar eiga ein triðing í feløgnum, sum eiga føroysku fiskiskipini. Samgongan er eftir øllum at døma komin til eina semju, sum setir hetta tal niður, so útlendingar bert kunnu eiga 20 prosent – ella ein fimting. Um tað er nøkur loysn er tó ivasamt, tí tá ið Sjálv­ stýrisflokkurin var á fundi við samgonguna, gjørdi for­maður floksins, Kári P. Høj­gaard, vart við, at brøk­ parturin fyri ognar­lutinum ikki er tað týdnignarmesta, men heldur at tað sum stend­ ur í lógini verður hildið. Uppboðssøla Ein annar avgerandi spurn­ ingur, sum er partur av kjak­ inum um lógina um vinnu­ ligan fiskiskap, er atgongdin til tilfeingið í sjónum. Uppskotið um upp­boðs­ sølu hevur í nógv ár staðið á skránni hjá Tjóðveldi, men tað sær út til at eisini Sam­ bandsflokkurin hevur tikið hetta til sín. Flokkurin hevur í hvussu so er í samráðinginum mill­ um samgonguflokkarnar kravt, at ein partur av rætt­ ind­inum skulu fara um eina upp­boðssølu. Hvussu hetta er avklárað í tí felags forstáilsi, sum sam­ ráðingarbólkurin hjá sam­ gonguni er komin til, vita vit ikki, men okkurt bendir á, at hetta ikki hevur vunnið frama. Talan er um uppboðssølu av einum parti av makrel­ kvotuni og so um upp­boðs­ sølu av møguliga nýggjum tilfeingi, sum samgongan er samd um. Onki út Landsstýrismaðurin við fiski­vinnumálum, Jacob Vester­gaard, segði í gjár, at enn er ongin ætlan um, at almenningurin skal hava at vita, hvussu langt sam­ráð­ ingnarnar eru komnar og hvat liggur í uppskotinum, sum vinnan skal hava til hoyringar. Hann segði eisini rættuliga greitt, at onki verður klárt at leggja fyri Løgtingið áðrenn seinasta framløgudag í hesi tingsetuni. Seinasti fram­ løgu­dagurin er í mars. Hinvegin kann ein meiri­ luti altíð samtykkja at gera undantak, so uppskot kunnu leggjast fram eftir at tíðar­ freistin er farin. Langt á mál Sjálvt um formennirnir í samgonguflokkunum ásettu 1. februar til evstamark í samráðingunum um nýggja fiskivinnuskipan, so kann staðfestast, at freistin er farin afturum, uttan at kom­ ið er á mál. Í teimum trimum sam­ gongu­flokkunum hevur onki uppskot verið til viðgerðar enn. Tað vil siga, at sjálvt um topparnir eru komnir til eina felags fatan, so er baklandið ikki tikið í eið uppá nakran sum helst máta. Andstøðuflokkarnir hava hitt samgonguna, men fyrst og fremst hava teir svarað nøkrum spurningum. And­ støðuflokkarnir hava ikki skilt fundirnar sum sam­ ráðingar, men heldur sum kunn­andi fundir. So sjálvt um tað eydnast at finna eina innanhýsis semju í samgonguni um nýggja lóg, so er tað óhugsandi, at and­ støðan gerst partur av einari semju. Valár er, so sum støðan er nú, so verður lógin um vinnuligan fiskiskap, høvuðs­ evni í valstríðnum. Hetta uttan mun til, um samgongan hevur samtykt eina nýggja lóg, ella málið er óloyst tann dagin, val verður. Náddu ikki semju um fiskivinnu undan evstamarkinum 1. februar Samgongan sigur seg innanhýsis vera komna til eina semju, men landsstýrismaðurin við fiskivinnumálum kallar tað fyri felags fatan Jácob Vestergaard, Fólkaflokkurin, landsstýrismaður við fiskivinnumálum. Kári P. Højgaard, formaður í Sjálvstýrisflokkinum