týsdagur 3. februar 2015síða 7

7 Mikudagur 12. februar 2014 · Nr. 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 4. februar 2015 · Nr. 14 Sosialurin landsjørð 50 føroyingar eiga allar Føroyar Áki Bertholdsen Verður øll tann almenna jørð­in í Føroyum einskild, kann tað enda við, at tað verða 50 fólk, sum fara at eiga alla jørð í Føroyum. Tað heldur Bill Justinussen, tingmaður fyri Mið­flokkin. Nú ætlanin hevur tikið seg upp at einskilja lands­ jørð­ina, er eitt uppskot frá ein­um arbeiðsbólki, at tá ið jørðin verður seld, skal eing­in kunna leggja so nógv inn­undir seg, at tey koma at eiga meiri enn tvey prosent av allari jørðini í part. – Tað merkir, at tað kann henda, at tað verða 50 fólk, sum koma at eiga allar Før­ oy­ar, heldur Bill Justinus­sen. Hann sigur, at hendir tað, fer tað at vera so sterk áhuga­mál í jørðini, at tað verða jarðardrottirnir, sum fara at avgera, hvør politikk­ ur verð­ur galdandi, og hvørja at­gongd, tey, sum einki eiga, skulu hava til at ferðast í haga­num. Hann vísir á, at kapital­ urin hevur tað við at mið­ savn­ast, og tað fer eisini at henda í hesum føri. Tí er tað so skjótt, at nakrar fáar fam­ iljur kunnu koma at ráða yvir stórum parti at Føroya landi. Jacob Vestergaard, lands­ stýrismaður í búnaðar­mál­ um, sær ongan vanda í hes­ um Hann sigur, at tað ber væl til at seta treytir fyri, hvør kann keypa, og hvussu nógv, hvør kann keypa. Tað ber eisini til at forða fyri, at útlendingar sleppa at keypa – hóast tað longu nú eis­ini eru fólk, sum ikki búgva í Føroyum, sum eiga jørð og aðrar fastar ognir her. aki@sosialurin.fo Tað var eingin forðing Gamli bóndin í Dímun helt altíð, at tað var ein framíhjárættur at umsita ognina almenninginum – Tað var ongantíð nøkur forðin, at tað var eitt alment festi, eg hevði. Tað sigur Óla Jákup úr Dímun, sum hevði festi í Dímun í 30 ár. Jacob Vestergaard, lands­ stýris­maður í búnaðar­mál­ um, arbeiðir við eini ætlan um at einskilja landsjørðina. Ein grundgeving er, at bøndur fara at leggja meiri arbeiði í jørð, teir eiga sjálvur, enn teir leggja í jørð, teir leiga. Men hesin er gamli dímunar­bóndin ósamdur í. Óla Jákup úr Dímum sig­ ur, at hann festi Dímun í 30 ár og at hann føldi tað sum ein framíhjárætt at umsita ogn­ir­nar hjá øðrum. – Tað var aldrin ein forð­ ing á nøkrum øki, at tað var eitt alment festi, sigur hann. Hann sigur, at skal al­ menn jørð einskiljast, gerst tað bara við at lata privatum hana fyri einki. – Varð Stóra Dímun seld á sama hátt sum Lítla Dímun, búði ongin har í dag. Tað vóru 44 mans um at keypa Lítlu Dímun fyri markn­aðar­prís og skal øll lands­jørðin einskiljastr fyri markn­aðar­prís, verðru tað gongdin. – Skal jørðin einskiljast, má hon tískil latast privatum fyri einki. – Og skal jørðin handlast fyri marknaðarprís, fær eing­in av okkara eftir­kom­ ar­um ráð til at arva jørðina, eiga tey systkin, leggur hann aftur­at Hava onki at siga Sigert Paturson, formaður í Bóndafelagnum og bóndi á Vatnaskørðum í Suður­ streym­oy, hevur ikki nakra greiða meining um ein­skilj­ ing­ina. Tað, sum hevur størst týdn­ing fyri hann, er, at bónd­in hevur ræðisrættin á jørð­ini. Sum støðan er nú, kann onkur, sum fær eitt gott hug­ skot til okkurt at brúka jørð­ ina til, fáa jørðina frá bónd­ anum, uttan at hann hevur eitt orð at siga – Endurgjaldið fyri mistu jørðina, fer so í Búnaðar­ grunn­in, har bóndin heldur onga trygd hevur fyri at fáa nakað aftur, hóast hann kanska stendur í skuld. Eitt dømi um tað er jørðin á Glyvursnesi, sum eftir ætlan nú skal brúkast til golfvøll. Sigert Patursin heldur, at tað er alneyðugt at loysa hend­an trupulleikan, so at bóndin fær ræðisrættin á jørð­ini og sjálvur ger av um hann selur til golfvøll ella onn­ur endamál. Men skulu myndugleikar tak burtur av festinum til ávís endamál, eigur tað at vera lógin um ognartøku, sum verður brúkt, og hon er gald­andi í Føroyum. Óla Jákup úr Dímum heldur, at hesin trupulleikin er lætt loystur við at tryggja ein­um festi fult endurgjald, verður jørð tikin burturav. aki@sosialurin.fo Tað var ongantíð nøkur forð­ ing, at festið var almenn ogn, sigur Óla Jákup úr Dímun Verður landsjørðin seld, kann tað henda, at øll jørð í Føroyum verður miðsavnað á nøkrum heilt fáum hondum er ikki tikin til, hvat prísurin skal vera. – Men vit eiga at gera upp við støðuna, sum er í dag, har bøndur eru í vanda fyri at standa eftir við ongum, og kanska enntá við skuld, eftir at hava stríðst og strevast á garð­inum heitt heilt lív. Mugu hava lendisætlan Hann staðfestir eisini, at áðr­ enn jørðin verður ein­skild, er neyðugt at hava eina lendis­ ætlan fyri alt landið. Í hesi lendisætlanini skal tað verður staðsett, hvar land­búnaðarjørðin skal vera, hvat skal setast av til byggi­lendi, ferðavinnu og frí­tíðar­endamál, tjóðgarðar og forn­minni, træplanting og viðar­lundir og so framvegis. Í hesum sambandi skulu nøkur øki í landinum setast av til landbúnað burturav, eitt nú, har serstakliga gott dyrki­lendi er, sigur Jacob Vester­gaard. – Landbúnaðurin fyllir ikki so nógv í búskapinum, men hann fyllir nógv í al­ menna prát­inum, staðfestir lands­stýris­maðurin. Og hann heldur, at vit eiga at leggja lunnar undir at menna landbúnaðin, so at vit fáa ment enn fleiri land­ búnaðarvørur í Føroyum. – Eg haldi, at ein for­treyt fyri tí, er at almenna jørð­ in verður ein­ skild, tí tað liggja nógvir møgu­leik­ ar í eini ein­skiljing. Umframt sið­ bundna land­búnaðin, nevnir hann eis­ini, at ein møguleiki, sum ligg­ ur í jørðini í Føroyum, er at brúka jørðina hana til frí­tíðar­enda­mál av ymsum slagi. Tað verð­ur nógv brúkt aðra­staðni, men er at kall ein ótroytt­ur møgu­leiki í Før­oy­ um, sigur hann. aki@sosialurin.fo KORT Hetta kortið vísir, hvusus jørðin kring landið er býtt sundur ímillum ognarjørð og landsjørð. Tað eru bara teir bláu teigarnir, sum eru ognarjørð burturav, restin er landsjørð í størri ella minni mun