fríggjadagur 2. juli 2004síða 3

4 Nr. 124 - 2. juli 2004 Nr. 124 - 2. juli 2004 5 Sambýlið í Sandaváig, sum ætlað er sinnisveikum at búgva í, letur nú upp. Starvsfólkini møttu fyrstu ferð til arbeiðis hósdagin, og um einar fjúrtan dagar ella so, fara búfólkini at flyta inn SAMBÝLI Edvard Joensen Sandavági: Sambýlið í Sandavági letur nú endiliga upp. Liðið er umleið hálvt- annað ár, síðan eini sethús vórðu keypt til at hýsa sinn- isveikum, men ikki fyrr enn nú verður gjørt klárt at flyta inn. Tey stákast í húsunum Undir Fobbakletti í Sanda- vági, har níggju starvsfólk í skiftisvaktum skulu vera um tey fimm búfólkini, sum fara at búgva fast í nýggja sambýlinum. Eftir at hesi sethús í Sandavági fyri umleið hálvumøðrum ári síðan vórðu keypt til at hýsa fólki við sinnisbreki, kom polit- ikkur í málið soleiðis, at tveir landsstýrismenn við ávikavist almannamálum og heilsumálum ikki kundu semjast um, hvør skuldi varða av hesum einstaka málinum. Annar segði seg eiga húsið, og hin fólkini, sum skuldu búgva í húsin- um. Hvussu varð og ikki, hendi so ikki meira enn tað, at eitt hús, sum skuldi brúk- ast til gott endamál, stóð og gapaði tómt í áravís. Síðan er so leiðari settur fyri sambýlinum, og seinni eisini starvsfólk, og gjørt er av, at trý búfólk flyta inn umleið hálvan juli. Hesi eru fólk, sum flyta av stovni, har tey ikki hava fyri neyð- ini at búgva, men kortini eru soleiðis fyri, at tey hava tørv á, at onkur er um tey dagliga. Signa Andreasen úr Vest- manna er sett sum leiðari í nýggja sambýlinum. Av hinum átta starvsfólkunum eru tey flestu úr Vágum, men onkur er úr Havn og onkur úr Vestmanna, sigur hon. Talan er um fólk, sum hava útbúgving og royndir á økinum, sigur leiðarin. Hon sigur, at hesar fyrstu dagarnar fara starvsfólkini at nýta til fyrireiking. Slíkt sum at gera húsini klár at flyta inn í, læra hvønn ann- an at kenna og eisini til ymiskt skeiðvirksemi í samband við arbeiðið. Tey fara at arbeiða í skift- um, sigur Signa Andreasen. Um dagin vera trý starvs- fólk til arbeiðis. Tvey verða tey um kvøldið, og ein á náttarvakt. Búfólkini skulu eisini hava okkurt at gera um dagarnar, sigur hon. Og farið verður nú at finna fram til, hvat tað skal vera. Ymisk ítrivstilboð eru í Vágum, og væl ber eisini til at fara aðrastaðni eisini, um so skuldi verið. Fyri stuttum lat upp eitt nýtt verkhús í Sørvági, har møguliga onkur teirra, sum fer at flyta inn Undir Fobbakletti, kann fara til arbeiðis. Talan skal helst vera um onkrar fysiskar aktivitetir, sigur leiðarin, men einki er avgjørt enn. Vanligt er, at slík sambýli fáa egið navn, og tað fer hetta eisini, sigur Signa Andreasen. Men enn er einki avgjørt her heldur. Bara at tosa um Sambýlið í Sandavági, heldur hon vera í so keðiligt, og vildi helst sloppið at givið húsinum eitthvørt lokalt navn, sigur hon. Sambýlið letur upp Signa Andreasen er leiðari á sambýlinum fyri sinniveik, sum nú letur upp í Sandavági Mynd: Edvard Joensen Tey níggju starvsfólkini møttu fyrstu ferð til arbeiðis hósmorgunin. Tey fara nú at fyrireika seg at taka í móti fyrstu búfólkunum, sum flyta inn í aðru viku Mynd: Edvard Joensen Jóan Petur Clement- sen av Sandi siglir við ferðafólkum runt Skúvoynna og Sand- oynna. Báðir túrarnir hugtakandi og spenn- andi við flottu náttúr- uni og nógva fuglalív- inum í bjørgnunum. Hann sigur tó, at í ár hevur veðrið hilnast øgiliga illa FERÐAVINNA Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Summarveðrið í Føroyum í ár er ikki komið enn, men tolin bíða flest øll kortini eftir tí. Nøkur velja sjálv- andi at leita sær til heitari lond, men summi bíða. Fyri føroysku ferðavinn- una er tað neyvan so hepp- ið, at veðrið roynist so illa, men kortini verður koyrt við herferð sum eitur frí í Føroyum. Kunningarstovurnar kring landið skipa fyri gongutúrum, bátatúrum og so framvegis. Og tað átti at borið til, um ein letur seg í eftir veðrinum. Ein av teimum, sum sigl- ir við ferðafólkið, er Jóan Petur av Sandi. Við hansara báti kann farast runt um Skúvoynna ella vestur um Sandoynna. Báðir túrarnir áhugaverdir og spennandi. Í okkurt um tveir ella hálvan triðja tíma verður siglt. Har verður eisini greitt frá søguligum støð- um og øðrum. Fløvandi kaffimuðurin umborð man óivað eisini koma væl við. Kanska ser- liga í ár, tí summarið hevur ikki latið við seg koma – enn í øllum førum. – Undirtøkan hevur verið so sum so, má eg tíverri siga, sigur Jóan Petur, sum eisini heldur, at tá tað kem- ur til veðrið eru føroyingar nógv meiri krevjandi enn útlendingarnir. – Tað hevur verið so vátt og tjúkt í veðrinum. Tað var nógv betur í fjør um enn summarið í fjør ei heldur royndist so væl, sigur Jóan Petur. Báturin hjá honum tekur 12 fólk. Talan er um ein føroyskan seksæring um 30 føtur. Bátatúrar av Sandoynni Hetta sigur danski professarin frá RUK, John Andersen, sum hevur hildið skeið á granskingardeplinum fyri økismenning í Klaksvík. Skeiðið snúði seg um vælferð, poltitikk og tilrættis- legging út frá einum sosialvísundaligum perspektivi GRANSKING Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Jonh Andersen, professari við Roskilde Universitet, heldur, at Føroyar á mangar mátar er eitt sera áhugavert samfelag við sínum fjøl- broytni og samanseting av siðum og tí meira nýmótans býarlívinum. Men hann hevur fingið ta fatan, at gransking av samfelagslig- um viðurskiftum ikki er so viðurkend í landinum. Hetta heldur hann vera stórt spell. – Tað er sera umráðandi, at gransking verður sædd sum ein framtíðaríløga hel- dur enn sum eina útreiðslu, sigur John Andersen. John Andersen hevur fylgt arbeiðinum á gransk- ingardeplinum í nøkur ár, og sigur hann, at tey gera eitt framúr arbeiði. Tí ør- kymlar tað hann, at tað verður skorið í játtanunum til økið. – Her verður ikki hugt langt fram í tíðina, tí gransking er ein íløga fyri eitt samfelag, sum eg havi sagt áður. Og mær tykir synd í teimum, at tey noyðast at berjast fyri at yvirliva, heldur hann fyri. Politiska føðiketan Danski professarin heldur tað vera av stórum týdningi fyri granskingina, at hon verður ein náttúrligur part- ur av politisku føðiketuni, sum hann málber seg. Hetta er so við og við hent í Danmark, men kort- ini viðgongur hann tó, at gransking enn ikki er so viðurkend á flatlondum, sum hann kundi hugsað sær tað. Tá tað kemur til gransk- ing, er tað sambært danan- um, týdningarmikið, at bæði politikarar og vanliga fólkið ger sær greitt, at hon kann verða við til at varpa ljós á trupulleikar í samfel- agnum og at koma við møguligum loysnum. – Gransking kann somu- leiðis gera vart við onkrar gloymdar trupulleikar í samfelagnum, sum politik- arar ella myndugleikar ikki eru varðug við eru tilstaðar. Hetta er sjálvandi meira kritisk gransking, men hon skal so sanniliga eisini til, sigur John Andersen. Sum dømi nevnir hann tey eldru, sum sita einlig úti á lítlum bygdum í Føroy- um. Hetta er ein trupulleiki, har boð uppá møguligar loysnir, kundu komið gjøgnum gransking. Fyrimunir og vansar Professarin tosar nógv um samfelagið Føroyar. Hann endurtekur fleiri ferðir, at Føroyar eru so hugtakandi og spennandi við sínum margfeldi. Eisini tosar hann um fyrimunir og vansar við tí lítla og tætta samfelagn- um. – Greiðir fyrimunir eru sjálvandi tey tøttu sosialu bondini, og tað er nógv positivt við siðum. Men hinvegin eru veikleikar í konservatismuni, sum uttan iva blokerar nýhugsanini, ivast hann ikki í. Viðurkenning John Andersen heldur, at aðalmálið hjá granskingini má vera, at upp arbeiða eina viðurkenning av gransking hjá tí politiska myndugleikanum. – Politikararnir eiga at ávirkast til at síggja, at gransking er neyðug fyri tí fólkaræðisligu og politisku prosessini, staðfestir hann. Samstundis sum teir skulu venja seg við tankan um, at gransking er ein sjálvstøðug prosess, sum ikki altíð kemur til ta somu niðurstøðuna, sum politik- ararnir sjálvir. – Men samstundis skulu granskarar gera sær púra klárt, at politikarar ikki vilja fíggja eina gransking, sum vit kalla fyri fílabeins- gransking. Her meini eg við, at tað má vísast heilt ítøkiligt á, at gransking manglar á ávísum økjum, so at tað ikki bara verður granskað fyri at granska, sigur John Andersen. Á hendan hátt virkar slíkt báðar vegir, leggur hann afturat. Skeiðið á granskingar- deplinum endaði mikudag- in, men John Andersen verður verandi í Føroyum inntil sunnudagin. Gransking er ein framtíðaríløga Danskur professari frá Roskilde Universitet, John Andersen, hevur hildið eitt tríggjar daga langt skeið á granskingardeplinum fyri økismenning. Hann harmast um, at viðurkenningin av gransking í Føroyum ikki letur til at vera nakað serliga stór Hendan myndin er tikin undir Sandsbjørgunum vestanfyri Mynd: Edvard Joensen Tilsamans 17 luttakarar vóru á skeiðinum á granskingardeplinum. Umframt tey, ið dagliga starvast har, vóru eisini lesandi og onkur var enntá komin niðrifrá at luttaka á skeiðinum C M Y K 5 4