hósdagur 5. februar 2015síða 19

Fríggjadagur 6. februar 2015 sosialurin 15 19 Nú skal Løgtingið kjakast um føroysku landsjørðina Árni Gregersen T að var framlagt í dag – ett upp­legg um, hvussu tað fer at bera til at einskilja lands­jørðina í Føroyum. Tað er landsstýrismaðurin við land­búnaðarmálum, Jacob Vester­ gaard, Fólkaflokkurin, sum leggur upp til aðalorðaskifti um landbúnaðin. Hetta orðaskiftið verður hósdagin í kom­andi viku í Løgtinginum. Frágreiðingin sum skal vera grund­a­r­lag undir orðaskiftinum var løgd fyri tingið í dag. Talan er um eina frágreiðing, sum varð gjørd liðug í summar, og hon hev­ur ligið alment frammi eina tíð. Ein arbeiðsbólkur gjørdi frá­geið­ ing­ina fyri fiskimálaráðið, sum altso eis­ini umsitur landbúnaðin. Endamálið við einskiljingini er at loysa tey bundnu fíggjarligu virðini, ið eru í landsjørðini. Tey íbornu virðini í jørðini eru tey somu, líkamikið hvørt jørðin er privat ella almenn, men við einum privatum ognarrætti til jørðina, vil viðkomandi hava størri áhuga og møguleika at fáa mest møguligt burtur úr jørðini sum landbúnaðarjørð, og umframt tað eis­ini at fáa mest møguligt burturúr, tá tað snýr seg um atknýtt virksemi, ið natúrliga kann rekast saman við land­búnaðarvirksemi. Eigur viðkomandi sína egnu jørð og hartil hoyrandi ognir og út­gerð, verða eisini fíggjar- og láni­við­ur­skift­ ini greiðari enn við verandi festi- og festi­kontoskipan. Tilmælir Verkætlanarbólkurin, sum hevur arb­eitt við frágreiðingini, hevur bæði gjørt eina niðurstøðu og tilmælir til hvat eigur at gerast. Í niðurstøðuni verður sagt, at verð­ur landsjørðin einskild, so kann rokn­ast við meira kapping og meiri dyna­mikki í vinnuni. Harumframt held­ur bólkurin, at atknýttar vinnur eisini fara at mennast enn meira. Ein annar fyrimunur verður, at fíggj­ar­viðurskiftini hjá festarum verða greiðari við einskiljing. Har­ aft­urat verður sagt, at tað neyvan er nak­ar trupulleiki at selja landsjørðina um heimildirnar fyriliggja. Fyri at hetta kann henda, so er neyð­ugt við nøkrum broytingum í lóg­ini frá 2007. Landsstýrismaðurin skal fáa heim­ild at sleja landsjørðina og Bún­ að­ar­stovan skals tanda fyri søluni. Mælt verður eisini til, at tað, sum verð­ur definerað sum dyrkilendi, ikki verður býtt sundur, men fram­hald­ andi verður dyrkilendi. Bústaðarskyldan fyri einskildu jørð­ina heldur fram og ein brúks­ skylda verður eisini áløgd teimum, sum keypa jørðina. Har stendur eisini, at keypa ver­ andi leigarar av festum ikki jørðina, so verður hon seld hægstbjóðandi, tá ið leigutíðin er útgingin. Har eru onnur tilmælir eis­ini, millum annað, at ein land­bún­að­ ar­politikkur verður orðaður, sum skjót­ast. Torført orðaskifti Fleiri ferðir er lagt upp til orðaskiftir um landsjørðina í tinginum seinastu mongu árini, men torført er at fáa ting­fólk at siga seína meining í hes­ um máli. Jørðin hevur so fastatøkur á før­ oy­ing­um, at hon ofta hevur elvt til kland­ur – bæði í familjum og í ein­ støku bygdum. Helst er tað hetta, sum hevur hild­ ið tingfólki frá at luttaka í orðaskifti um landsjørðina. Nú tykist tó ein broyting vera hend, tí tað í dag er ein sannroynd, at skal bera til at fáa eina ársinntøku burt­ur­úr jarðarbrúkinum, so er neyð­ ugt, at garðarnir gerast størri og hava meira jørð og dyrkilendi. Tað er eitt aðalorðaskifti um øll hesi við­ur­skifti, sum landsstýrismaðurin hev­ur lagt upp til og sum verður í Løg­tinginum hósdagin. Ætlanin var, at pensjónin skuldi hækka eitt sindur 1.juli í ár, men hetta er útsett, sum tað sær út í løt­uni. Løgtingið setti ikki nóg mikið av pengum av á fíggjarlógini, so pen­sjon­ist­arnir kundu fáa eina eitt sind­ur hægri veiting í seinna hálv­ári í ár enn í fyrra. Tað ger landsstýriskvinnan við al­manna­málum, Annika Olsen, Fólka­flokk­ur­in, vart við nú og al­ manna­ráð­ið hevur sent eitt upp­ skot til hoyringar, sum hevur til enda­máls at útseta hækkingina av pen­sjónini í tveir mánaðir. – Hetta verður gjørt fyri at tryggja, at pengarnir passa og ráð­ ið ikki kemur út í eina støðu, har pen­ing­ur verður brúktur, sum Løg­ ting­ið ikki hevur játtað, sigur Ann­ ika Olsen. Fleiri royndir Í fjør vóru fleiri uppskot fyri í løg­ ting­in­um, har skotið var upp, at pen­sjónin hækkaði eitt sindur. Flestu av uppskotunum komu frá andstøðuni, men tey vóru ikki sam­tykt. Í september var eitt sklíkt upp­skot lagt fram, men tað var felt av sam­gong­uni, tí samgongan sjálv fór at koma við einum uppskoti um at hækka pensjónina. Tað er hendan hækkingin, sum nú verður útsett í tveir mánaðir, tí ikki nóg mikið av pengum er sett av til enda­málið. Møguleiki er fyri, at samgongan kort­ini fer at gera eina hækking, sum fer at gera at til ber at hækka pen­sjónina frá 1.juli í ár. Pensjónin hækkar ikki sum ætlað Landsstýrismaðurin, sum umsitur landbúnaðin, Jacob Vestergaard, leggur nú upp til kjak um landsjørðina úr tinginum Pensjónin hækkar ikki, tá ið ætlanin annars var, tí ov lítið avpengum var sett av Tað er lands­stýr­is­mað­ ur­in við land­bún­að­ar­ málum, Jacob Vester­ gaard, Fólkaflokkurin, sum leggur upp til aðalorðaskifti um landbúnaðin.