hósdagur 12. mars 2015síða 16

FRÍGGJADAGUR 13. MARS 2015 SOSIALURIN 30 16 KJAK KLUMMAN Góða mamma, tað var ikki eg… Tað stendur so forferdiliga væl til í Føroyum, at londini í vestureuropa kunnu spegla sær í okkara búskapi, vissar løgmaður okkum um. Tíðindafólkið, sum fekk hesi góðu boð frá honum, gjørdist helst so upplyft, at tað gloymdi at spyrja um landskassahall, uttanlandsskuld og tílíkt keðiligt. Viðvíkjandi lands­ kassahallinum, so verður tað burtur í næsta ár, tað hava vit hoyrt. Hvussu tað skal gerast, tað fáa vit at vita seinni. Um ikki annað, so fáa vit tað at føla. Um somu tíð hoyrdu vit frágreiðingina frá Bú­ skaparráðnum, og í henni vóru eingin fagnaðar­róp. Soleiðis verða summar útsagnir bara hangandi. Annað dømi er, tá kringvarpsstjórin sang: Góða mamma, tað var ikki eg … Eg hugsi um, tá hann váttaði fyri tíðindafólkinum, at hann ikki vildi hava okkurt lag við í sendingina um tollmálið. Men tey, sum gjørdu sendingina, aktaðu hann ikki. Hvat gjørdi hann so við tað, nei, tað varð hann ikki spurdur. Men tað er júst tað, hann situr har til og fær løn fyri. Ikki fyri at vaska sær um hendurnar. Annað er so, hvat lurtarin skuldi brúka hasa upplýsingina til. Vit finna neyvan nakran skipara í Føroya søgu, sum hevur givið dekkara skyldina fyri ringan fiski­ skap. Kann tó ímynda mær, hvat reiðarin tá hevði gjørt. Eg veit væl, at tað er so lætt at finnast at. Men tað er bara so keðiligt at hoyra hálvkvøddar vísur. Tað er nú einaferð so, at tá fólk tosa hvønn annan upp í lag, sum tað kann henda í einum meira ella minni afturlatnum klubba, til dømis í einum landsstýri ella á einum arbeiðsplássi, so er vandi fyri, at tú verður rurað inn í fastar meiningar og hugburð. Víst er tað gleðiligt, tá tað gongur væl, men tað er troyttandi, tá ovfarakæti gerst blindandi. Somuleiðis tá eitt niður­ lag, sum ein dómur er, førir til handatvátt, heldur enn tað at taka sína ábyrgd. Hetta fyribrigdið, at tosa hvønn annan upp í lag, kenna vit flestu helst frá kaffisteðginum, í bindi­ klubb­a­num og ymsum smærri bólkum, at tosið kann gerast eitt sindur trongskygt. Men har er tað okey. Vit hava jú brúk fyri at tosa um bæði tað, ið vit blíva forsyndað inn á, og tað sum gleðir okkum. Vit øll gera mistøk, og eingin er lýta­leysur. Tað er eingin skomm at gera okkurt skeivt. Men best er at taka ábyrgd og avleiðingar av sínum mistøkum, bæði í privat­lívinum og arbeiðs­lívinum. Ikki minst er tað gott fyri sam­vitskuna. Ver við í kjakinum! Send teldupost til post@sosialurin.fo Meiningar og kjak Bjarni Djurholm Sum úrslit av veljara­kann­ i n g ­u n u m hava miðl­ar­ nir fyri langt síð­ani kos­ið for­mann­in í Javn­aðar­flokk­inum at verða næsti løg­maður okk­ara. Tað er sjálvsagt hugaligt hjá honum at staðfesta – løg­ mað­ur er jú evsta politiska em­bætið. Spurningurin er tí sjálv­ sagdur, hvønn politikk kunnu vit so vænta okkum? Jú, ein púra greiður boð­ skapur hevur verið, komandi løg­maður vil undir ongum um­støðum samstarva við Fólka­flokkin. Tað er eitt erligt val, men hvønn politikk ætlar so kom­ andi løgmaður at fyrisita? Henda samgongan hevur eftir bert trimum árum fing­ ið samfelagið úr alheims bú­ skaparkreppuni. Góðu úr­slit­ ini, sum verða lítisgjørd av and­støðu og í miðlunum, eru eyð­sýnd. Úr rúgvuni kunnu verða nevnd: Lægsta arbeiðsloysi í Evropa, arbeiðmegin veks­ ur alsamt, vaksandi netto­ til­flyting, fólkatalið farið at vaksa, flatskattaskipan, nýggj pensiónsuppsparing, eldra­økið til kommunurnar, 5% vøkstur í BTÚ (størstur í Evropa), útflutningurin set­ir met, yvirskot á hand­ ils- og gjaldsjavna, lønar­gjald­ ingarnar vaksa í øllum vinnu­ greinum, sáttmálar á øllum arbeiðsmarknaðinum, eingi verkføll, løntakarar real­lønar­ vøkstur tí brúk­ara­prístalið er óbroytt, mettal av lesandi á Fróðskaparsetrinum og mið­námsskúlunum, Markna­ gils­depilin skjótt liðugur, Lands­sjúkrahúsið út­byggjast, undirsjóvartunlar undir Tanga- og Skopunarfirði, raksturin hjá landskassanum gevur nú avlop, minsta lut­fals­ liga fíggjarlógarhall í Evropa og avlop á fíggjarlógini í 2016, lægstu almennu skuld í Evropa (undantikið Noreg, Luxemburg og Sveits), inntøkurnar hjá landskassanum vaksa nú við 5% árliga, eisini Evropamet, makrel- og sildaavtala við ES o.s.fr, o.s.fr. Eingin veit, tí eingin spyr Førda politikkin, sum hevur bjargað samfelagnum, stuðlar javnaðarformaðurin ikki. Men hvat hevur hann so at bjóða? Eingin veit, tí eingin spyr – og slettis ikki miðlarnir. Haðani er bert tann eini og sami spurningurin og sama svarið. Formaðurin fer ikki í samstarv við Fólkaflokkin .....?! Hví ikki seta skuggaløg­ manni spurningar um hansara poli­tikk? Í 2011 fornoktaði komandi løgmaður flatskattin og boðaði frá, at skattareformurin skuldi rullast aftur. Hvat sigur hann nú? Eingin spyr. Okkurt vøkkult hevur verið um, at skattaskipanin skal gerast meira stigvís við skattalætta til lægru inn­tøk­ urnar. Hvussu skal tað fíggj­ ast? Eingin spyr. Komandi løgmaður var hart ímóti forskattingini av pensiónunum, eisini hon skuldi rullast aftur. Hvat held­ ur hann nú? Eingin spyr. Og fiskivinnureformurin. Har hava verið onkur ullint svar í miðlunum um, at heima­flotin skal hava tað gott (hvør vil ikki tað?), nakað av útlendskum kapitali skal vera, stigvís uppboðssøla og annað ókonkret. Men hvat vil komandi løgmaður í grundini? Eingin spyr. Eisini hevur komandi løg­ maður boðað frá, at vinn­an skal rinda 600 mio kr ár­liga í landskassan í til­feingis­ gjøldum. Hvussu skal inn­ krevjingin skipast, og hvussu ætlar hann, at vinnan skal fóta sær við okursgjøldum at nýta til almennan rakstur? Eingin spyr. Í 2011 legði komandi løg­ maður, sum tá var fíggjar­mála­ ráð­harri, pensiónsuppskot fyri tingið. Henda samgongan arbeiðir við pensiónsreformi, sum er skorin eftir sama leisti. Nú er komandi løgmaður ímóti. Hvat vil hann so? Ein sam­ haldsfasta, sum verður bæði for- og eftirskattað? Eingin spyr. Á fígg jarlógarøkinum hartar komandi løgmaður sam­gonguna fyri óforsvar­ lig­an politikk. Sjálvur hevur hann (saman við Tjóðveldi og Framsókn) í fleiri umførum lagt uppskot fyri tingið um at hækka raksturin við smáum 100 mio hvørja ferð. Hvussu ætlar hann at fíggja rakstrar­ økingina og sam­stundis fáa javnvág á fíggjarlógina? Eingin spyr. Hvat ætlar komandi løg­ maður at gera við flótta­fólka­ spurningin? Tað hev­ur ikki kvokkið úr hon­um, um hann ætlar at gera sum floks­brøð­ urnir í granna­londunum, har øll borglið eru opin. Eingin meining, eingin veit og eingin spyr. Og hvat ætlar komandi løgmaður á sjúkrahúsøkinum (býtið millum sjúkrahúsini og játtanir annars), al­manna­ økinum (forsorg, pen­siónir o.a.), skúlaøkinum, sam­ ferðsluøkinum og á rikis­ rættar­liga økinum (meira ella minni samband)? Eingin veit, tí eingin spyr. Men formaðurin hevur vind í seglunum, hann verður løgmaður siga miðlarnir upp í saman. Hann ætlar sær ikki at samstarva við Fólkaflokkin – tað er politikkurin. Reyða kabinettið Hvat fáa vit so? Eina reyða samgongu við Javnaði, Tjóð­ veldi og Framsókn? Hví verð­ ur komandi løgmaður ikki konfronteraður við henda politiska veruleika? Men eingin spyr. Um Javnaðurin ikki vil sam­starva við Fólkaflokkin fær Fólkaflokkurin ikki and­ vekur av. Henda samgongan mill­ um Sambandið, Fólka- og Miðflokkin, kann vísa á søgu­ liga góð úrslit, hevur bjargað okkum undan skrædlinum, nakað sum vekir undran í um­ heiminum. Komandi løgmaður ikki tekur undir við hepna politikkinum, hevur hann boðað frá. Alternativið hjá skugga­løg­manni er ókent, eingin spyr... Ætlar Javnaðurin eina reyða gongu, har málið er at bólgna almenna sektorin við hækkandi skattum, avgjøldum og eftirliti, ja - so verður tað sjálvsagt uttan Fólkaflokkin. Bert spell, at formaðurin í Javnaðinum, komandi løgmaður, einvegis og áhaldandi sleppur undan spurningum yvirhøvur um, hvønn politikk hann vil reka. Tað er ov bíligt, ikki minst, tá vit nú eftir øllum at døma skulu inn í ein sosialistiskan royndartúr við Javnaði, Tjóð­ veldi og Framsókn í Tinganesi. Øll ynskja tað besta fyri samfelagið. Vit vita hvat vit hava, men slettis ikki hvat vit kunnu fáa. Alternativið er ein borgarlig samgonga millum Sambandið, Fólka- og Miðflokkin, tíbetur. Ein politikkur, sum hevur verið niðraður av mongun, men sum hevur tryggjað væl­ ferðina hjá øllum í ringastu krepputíð síðani tríatiárini. Tað er óreingiligt. Spennandi at vita, hvussu leikur fer, livst so spyrst. Hvønn politikk hevur komandi løgmaður, ella hevur hann nakran? Simona Weihe – eingin spyr, nú vit sambært veljarakanningum eru ávegis á ein sosialistiskan royndartúr við Javnaði, Tjóðveldi og Framsókn í Tinganesi