fríggjadagur 20. mars 2015síða 17

Fríggjadagur 20. mars 2015 sosialurin 33 17 tey taka undir við, og hvønn politikk tey velja frá. Men tey halda sjálvi, at í høvuðs­heitum eru tey ungu ikki serliga politiskt búgvin. Tey siga seg øll sakna politiska undirvísing í fólka­ skúl­anum, tí fólkaskúlin ger ov lítið við brynja næmingarnar til at vera sam­felagsborgarar. Sum støðan er nú, er samfelagsfrøði partur av søguundirvísingini í fram­ haldsdeildini. Men tey meta, at sam­ felagslæran er ov grunn har. Størsti dentur verður lagdur á søgu­ligu viður­skiftini, og fyrilit verður ikki tikið fyri tí, sum rørist nú. 19 ára gamla Sigrid sigur seg vera ein av teimum fáu, sum hava ein brennandi áhuga fyri politikki. Hon fregnast javnan á tíðinda­portal­ unum fyri at frætta, hvat fyri­ferst í samfelagnum. Hon heldur sjálv, at hon er før fyri at atkvøða á løgtings­ val­inum í ár. Men tað er ómetaliga ójavnt. Summi av javnaldrunum eru før fyri tí, størsti skarin er ikki. – Tá tú kemur úr fólkaskúlanum, veitst tú næstan ikki, hvat vendir upp og niður í politikki, sigur Sigrid og sipar til vantandi frálæruna í sam­ felags­frøði í fólkaskúlanum. – Frálæran í Handilsskúlanum hevur verið góð. Men tað er ov seint. Tað verður ov nógv at toga inn til okk­ara fyrsta løgtingsval. Tey flestu vita ov lítið, tá tey skulu á val. Tað krevur, at tú kýtir teg og leitar eftir politiskari upplýsing í frítíðini, sigur hon. Marjun er av somu fatan, men hon heldur, at tey ungu brýggja seg ikki um politikk. – Eg fari ikki sjálvboðin at lesa politiskar greinar, tá eg eri heima. Tá eri eg á Facebook ella á YouTube. Í skúlanum noyðist eg at lesa politiskar greinar, tí eg vil hava eitt nøktandi próvtal. Próvtalið verður drívmegin. Tí skal skúlin slóða fyri, sigur hon. Tey halda, at tað ber illa til at saman­tvinna bæði søgu og samfelags­ frøði í somu lærugrein. Tímatalið er av­markað, og tað er vandi fyri, at antin søga ella samfelagsfrøði verð­ ur forsømt. Verandi skúlaskipan ger, sambært teimum, at tey fara úr fólka­skúlanum við skallutari vitan um føroysk samfelagsviðurskifti. »Frálæran í Handilsskúlanum hevur verið góð. Men tað er ov seint. Tað verður ov nógv at toga inn til okkara fyrsta løgtingsval. Tey flestu vita ov lítið, tá tey skulu á val« Sigrid, 19 ár »Tá tú kemur úr fólka­ skúlanum, veitst tú næstan ikki, hvat vendir upp og niður í politikki« UNGA TJÓÐVELDI ■ Tey ungu hava ongar fortreytir fyri at hava innlit í føroyska samfelagið. Tey ungu, sum hava innlit í samfelagið og politiska landslagið, søkja tað sum oftast sjálvi. Men tey eru fá, eftir mínum tykki. Tað skeiklar samfelagið, at ein so stórur partur ikki hevur innlit í politikk. ■ Komin á miðnámsskúla eru tað enn nógv, sum ikki vita munin á vinstra og høgra í politikki. Hetta er sjálvsagt ein stórur vansi, tí við hesi manglandi vitanini verður torført at geva egnari hugsjón eina umboðan á tingi. ■ Okkara royndir vísa kortini, at málið um rættindini hjá teimum samkyndu og fría fosturtøku hevur stóran týdning fyri tey ungu. Tey, sum ongantíð hava havt áhuga fyri politikki, eru tá virkin í orðaskiftinum. ■ Tað er neyðugt at fáa lærugreinina »Fólkaræðið« á tímatalvuna í fólkaskúlanum. Tá fáa tey innlit í fólkaræði og politisk hugtøk. Eftir nøkur ár við hesi lærugreinini, ímyndi eg mær, at vit fáa ein ungdóm, sum er nógv betur førur fyri at vera kritiskur ímóti valdinum. ■ Valaldurin kann eisini lækkast niður í 16 ár. Hetta fer eftir okkara tykki at betra ungdómin, og politiska valdið noyðist at taka atlit til viðurskiftini hjá teimum ungu. ...framhald á næstu síðu Tórshavnar Ungdómsráð ■ Í Tórshavnar Ungdómsráð eru vit nøkur, sum meta, at verandi fyrstagangsveljarar eru nóg búgvin til at fara á val í ár, meðan onnur halda, at tað eru tey ikki. Vit eru heldur ikki á einum máli, um valaldurin skal lækkast, men valaldurin skal í øllum førum ikki hækkast. ■ Vit halda, at tey ungu eru ikki nóg politiskt virkin. Dømi er valið til Tórshavnar Ungdómsráð, har valluttøkan var lág. Ráðið og skipanin av ráðnum skal læra tey ungu um politikk, og hvussu eitt fólka­ræðisligt val verður hildið. ■ Vit halda, at fleiri ung hava politiskar meiningar um ávís samfelagsviðurskifti. Tað er millum annað um vinstra og høgra, og loysing og samband. Men vit hava varhugan av, at tey velja ikki flokk, fyrr enn tey verða eldri. ■ Vit skulu upplýsa meira um politikk. Vit halda, at samfelags­ frøði skal vera ein lærugrein í fólkaskúlanum. Tað skal kveikja áhugan hjá teimum ungu fyri samfelagsviðurskiftum. Á henda hátt høvdu tey ungu helst kent seg tryggari í síni politisku sann­ føring, torað at luttikið í almenna kjakinum og sum heild verða meira politiskt virkin. ■ Tey ungu í dag eru nóg búgvin til at velja sum 16 ára gomul – teimum manglar bara basalu, neyðugu frálæruna um okkara samfelag, sum átti at verið sjálvsagt, at tey fingu! ■ Tey ungu eru aktiv, men ikki í so stóran mun sum ynskiligt er. Høvuðstrupulleikin er, at tey ungu tora ikki at engagera seg politiskt, tí oftani halda tey seg ikki vita nóg nógv um politikk til at kunna gera sína meining galdandi. Mynd: Álvur Haraldsen