hósdagur 19. februar 2015síða 7

Fríggjadagur 20. februar 2015 sosialurin 21 7 Men Jón var hin fyrsti í familjuni, ið las løg­frøði – ein mynsturbrótari. Tað var eis­ini á lærda háskúlanum, at áhugin fyri mannarættindum kveiktist. – Mær dámdi væl mannarættindi sum fak, tá eg las løgfrøði. Eg var berg­ tikin av hesari vælvirkandi skipanini, sum kundi framhevja manna­rætt­ indi. Eg helt tað var hugtakandi, at mann kann døma eitt land fyri brot á mannarættindi, og at landið so er tvungið at fylgja dóminum, hóast tað ikki er samt, sigur Jón við donsk­ um tónalagi. Tað hoyrist, at hann ikki er vaksin upp í Føroyum, men orðatilfeingið er framúr. Nærum alla starvstíðina hevur Jón starvast við manna­rætt­indi. Tá Europeiski Manna­rættinda­dóm­ stólurin søkti eftir einum donskum dómara á sumri í 2013, kundi ein hugsað, at sjálvandi Jón fór at søkja. So var ikki. – Eg hevði gjørt upp við meg sjálvan, at eg ikki fór at søkja, tí eg treivst væl sum dómari í Danmark, sigur Jón. Men nevndin, ið skuldi seta finna tríggjar skikkað valevni, metti ikki, at valevnini vóru nóg skikkað, og tí varð starvið lýst leyst enn einaferð. Hesu­ ferð gjørdi Jón av at søkja. – Eg havi altíð hildið, at hetta starvið er umráðandi. Sum dómari í Europeiska Manna­rættinda­dóm­stól­ inum hevur tú møguleikan at hjálpa fólki, ið hava verið fyri órættvísi í teirra egna landi. Mann kann broyta mannagongdir, og tað hevði eg hug til. Heima við hús tosaðu vit nógv um, hvørt eg skuldi søkja, og at enda vit gjørdu av, at tað skuldi eg. Vit hugsaðu, at tað fór bera til, hóast tey eru búsitandi í Danmark, sigur Jón Tveir aðrir løgfrøðingar, ið eru høgt í metum, vórðu valdir út saman við Jón, og í januar 2014 í Strasbourg valdi parlamentariska tingið í Europa­ráðnum Jón sum nýggjan danskan dómara. Danskir miðlar varp­aðu ljós á nývalda dómaran, og eitt nú skrivaði Politiken, at »… Kjølbro lagde med sin ud­ nævnelse to markante jurister bag sig.« Í mars 2014 keypti Jón loksins ein einvegis ferðaseðil til Strasbourg í Eysturfraklandi. Nú kundi hann byrja í dreymastarvi sínum og ar­ beiða við tí, hann hevði so stóran alsk til – mannarættindi. Men lívið sum dómari er eisini strævið, tí røðin av málum er nærum óendalig. Lívið sum dómari í Strasbourg Í Strasbourg hava teir 47 dómararnir úr at gera, og sambært Jón arbeiða teir óivað meira enn tey flestu. Til ber ikki at koma gjøgnum allar kærurnar, sum koma inn, og røðin av málum, ið liggja og bíða, tykist óendalig. – Hvørt ár viðgera vit mál í túsunda­tal, og í 2014 vóru 70.000 mál, ið ikki vóru viðgjørd, sigur Jón. Arbeiðið er skipað soleiðis, at dømt verður tískil út frá Europeisku Manna­rættindakonventiónini, sum Europaráðið bar fram í 1950. Europa­ ráðið er sett saman av 47 europe­iskum londum, og øll hesi lond­ini hava hvør sær ein dómara í Manna­rættinda­ dómstólinum. At dómararnir hava so ymiskan uppruna, kann vera ein av­bjóðing, metir Jón. – Arbeiðið ber bráð av, at ar­beiðs­ gongdin er øgiliga óvanlig. Her eru 47 dómarar úr 47 londum, sum tosa 47 ymisk lógarmál. Øll hava hvør sína søgu, rættarskipan og rættar­gond, men hóast hetta noyð­ast vit at finna ein felags leist. Men tað er eisini tað, sum ger hetta ar­beiðið so serstakt, sigur Jón. Tað er ikki bert arbeiðsgongdin, sum er óvanlig. Tey málini, sum stinga seg upp, eru ikki sakarmál, vit van­liga síggja í Føroyum. Nógv torfør mál Jón greiðir frá mongu málunum, hann og dómstólurin hevur tikið støðu til seinasta árið. Hann heldur, at málini kunnu vera torfør at taka støðu til, tí ofta er trupult at fáa greiðu á, hvat er farið fram. ...framhald Jón Fríðrik Kjølbro er sjeyndi dómarin, sum um­ boðar danska statin í Europeiska Manna­ rættinda­dóm­ stólinum – Eg haldi tað vera hug­ tak­andi, at mann kann døma eitt land fyri brot á mannarættindi, og at landið so er tvungið at fylgja dóminum, hóast tað ikki er samt, sigur Jón Fríðrik Kjølbro, manna­ rætt­inda­dómari, sum er ættaður úr Klaksvík. »Tað ber til at skilja persónliga áskoðan og løgfrøðiligt arbeiði at, so tað kenni eg ikki sum eina tví­ støðu. Eg royni altíð at hugsa um, hvør rætta løgfrøðiliga loysnin er«