hósdagur 19. februar 2015síða 28

4 Mentanarblaðið hjá Miðlahúsinum 2 • 20. februar 2015 jarðarinnar ftir at hava fingið tekniska, søgu­liga og listar­liga førningin góð­kendan, byrjaði hann uppá ta fyrstu symfo­niina, ið nevnd­ist Oceanic Days. Fimm ár seinni, um túsund­ára­skiftið, bleiv symfoniin frumframførd í Norður­ landa­húsinum í Føroyum. Tvey ár seinni, í 2002, vann verkið honum tónleika­prís norður­landa­ráðsins and the rest is history, sum sagt verður. Hann hevur skrivað verk fyri allar­flestu ljóðføri og ljóðførisbólkar, kór og solistar. Í dag er Sunleif ein sera upptikin tóna­smiður við hópin av bíleggingum: verkum, sum bíða eftir at blíva til. Júst nú hevur Sunleif sett síðsta fermatin á nóta­blaðið á síni næstu symfoni nevnd Earth Symphony. Undirritaði hevur fingið innlit í nýggja tónleika­verkið, og sovorðið er sjálvandi altíð forkunnugt. Vit sita og hyggja eftir nótunum til verkið, sum ikki enn hevur ljómað – og sostatt ikki veruliga er til enn. Sunleif virkar serstakliga spentur upp á frum­ framførsluna: At skriva symfoni er sum at renna marathon – haldi eg… og tað er ein serstakliga góð kensla, tá ein er komin á mál, sigur Sunleif vísandi til, hvussu stríggið tað kann vera at fyrireika – vónandi – innihaldsríka tíð við so nógvum ljóðførum og tónatilfari. Hvussu er við vanligu arbeiðs­ umstøðunum hjá tóna­skøldum í dag og serliga hjá teimum, sum fáast við hetta slagið av tónleiki, sum tú fæst við? Ógvuliga nógv góð tónaskøld eru innan alskins sjangrur, men tey eru lutfalsliga fá, sum skriva í júst sama rúmi, sum eg skrivi í. Tey flestu skriva sjálvandi populer­tónleik. Men spurningurin er kanska ikki serliga í hvørjari sjangru, tú skrivar í, tá vit skulu døma um, hvussu týdningarmiki úrslitið man vera, men heldur um tú hevur eina persónliga rødd, og at tú skrivar við serligum kravi um høgt hugflog, nærlagni og lýta­loysi. Avantgarde sjangran liggur í millum vanligan populer­tónleik, og hevdbundnan klassiskan tónleik. Onkur vildi kanska sagt, at avantgarde í roynd og veru liggur frammanfyri hinar sjangrurnar, hetta tí tóna­skaldið altíð skal vera søkjandi, at hvørt einstakt tónlista­verk skal umboða nakað egið og nýtt, fyri yvir­høvur at fáa loyvi at vera til. Samstundis kann vandin við hesum tónleikinum eisini vera listarligt og tónleikaligt einsemi - tí tá sjangran verður mett at vera smøl, so er tað sjálvandi sæð í mun til, hvussu nógv fólk geva sær tíð til at lurta eftir tí, tónaskaldið hevur skrivað. Úrslitini, tá ein setur sær tílík krøv, kunnu sostatt vera sera ymisk. Vit, sum skriva hendan tónleikin, liva av, at tón­ leika­bólkar og symfoniorkestur bíleggja tónleik, og hesum viðvíkjandi havi eg lukkutíð ongar trupuleikar havt. Symfoniin er t.d. liðug nú, men fleiri verk eru eisini ávegis, tí trot er ikki á bíleggingum. Hendan Symfoniin hjá mær er umbiðin av Helsinki Filharmonikarunum undir leiðslu John Storgårds, til serliga konsert og hátíðarhald í samband við, at tað eru liðin 150 ár síðani finska tónaskaldið, J. Sibelius (1865-1957) varð borin í heim. Konsertin verður 9. september í ár. Á skránni til somu konsert verður eisini fjórða Symfoni av Sibelius. Helsinki Filharmonikaranir er eitt tað elsta symfoni­or­kestrið í Norðurlondum og hevur sum vera man eina sera stóra og fjølbroytta konsertskrá. Ein verk­ætlan hjá teimum fevnir um ta modernaðu symfoniina. Higartil hava tey spælt nýskrivaðar symfoniir eftir danan Per Nørgaard (f. 1932) í 2012 og onglendingin Peter Maxwell Davies (f. 1934) í 2013, og eg haldi, tað er ein heiður fyri meg at vera settur á somu skrá sum hesi stórmenni innan nýggjan tónleik. Orkestrið spældi forrestin eisini mína fyrstu symfoni Oceanic Days í 2008. Ymiskt er, hvussu sæð hevur verið upp á heitið »symfoni« í nýggjari tíð: Heitið eigur sjálvandi sítt fasta pláss á skránni hjá symfoni­orkestrum, sum spæla tónleik eftir klassikarum, men tað eru ikki øll nútíðar tónaskøld, sum skriva í sokallaðum symfoni­ formi. Hvat merkir heitið fyri teg? Symfoni er eitt ógvuliga vítt hugtak, og vit kunnu leggja alt í formin. Symfoni merkir í roynd og veru bara sam­ljóð, so møguleikarnir eru óendaligir. Í søguni eru sjálvandi moderna tónaskøld, sum hava tað fatan, at sjálvur formurin er deyður – at einki er at heinta har longur. Men hinvegin eru mong evnarík og arbeiðssom tónaskøld, sum hava prógvað tað innihaldssríka í hesum tónleikasniði upp gjøgnum tíðina: Beethoven, Schubert, Brahms, Tjaikovsky, Mahler, Sjostakovits, Per Nørgaard… bert fyri at nevna nakrar út rúgvuni. Ein serlig fatan av symfoniforminum kemur fram, tá hugsað verður um sokallaðu symfonisku yrkingina. Hesin skrivihátturin er umleið 150 ára gamal, og tón­ lista­fólk sum F. Listz og R. Strauss hava skrivað nógv kend verk í hesum sniði. Í samband við nýggju symfoniina hjá mær, vildi dirigenturin hava, at symfoniska yrkingin hjá Sibelius, sum nevnist Kullervo, skuldi vera avgerð­ andi fyri sniðið. Tí er symfoniin fyri vanligt moderna Fyri júst 20 árum síðani fekk Sunleif prógv sum tónaskald á kongaliga konservatoriinum í Keypmannahavn Sunleif Rasmussen Hans Pauli Tórgarð Symfoni E Mynd: Thomas Koba