mánadagur 23. februar 2015síða 15

15 Mánadagur 23. februar 2015 · Nr. 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Vestergaard vardi egnan politikk við skeivleikum! Aksel V. Johannesen Týskvøldið var Jacob Vester­ gaard, lands­stýris­maður, í sjón­varpsstovuni. Tíverri bar lands­stýris­mað­urin nógv fram, sum ikki er rætt. Um kjak­ið skal byggja á fakta er tí neyð­ugt at koma við nøkr­ um rætt­ing­um og viðmerk­ ing­um. 1: Løgtingið ikki samtykt sølu av veiðiloyvum Fyrsti skeivleikin snýr seg um sølu av veiðiloyvum. Lands­stýrismaðurin segði, at løgtingið í 1998 samtykti eina broyting í lógini um vinnu­ligan fiskiskap. Hend­ an broytingin skuldi geva heimild til, at fiskidagar, kvot­ur og veiðiloyvi kundu seljast frítt. Hetta er heilt einfalt ikki rætt. Lógarbroytingin, Vestergaard sipar til, fevndi ikki um sølu av veiðiloyvum, men einans um sølu av døg­ um og kvotum. 2: Vinnunevndin ikki samd Jacob Vestergaard bar eis­ ini fram, at talan var um tilmæli frá einari samdari Vinnunevnd. Tað er held­ur ikki rætt. Umboð frá Javn­ aðarflokkinum, saman við øðrum andstøðuumboðum mælti løgtinginum staðiliga frá, at samtykkja uppskotið frá Fólkaflokkinum. 3: Løgtingið var ikki samt um umsetiligheit Hanus Samró, løgtingslimur, sigur harumframt í lesara­ brævi, at allir flokkar á Løg­ tingið hava tikið undir við umsetiligheit av kvot­um, fiskidøgum og veiði­loyv­um. Men Løgtingið hevur ong­ antíð samtykt, at veiði­loyvi skulu verða umsetilig. Tað er heldur ikki rætt, at eitt samt Løgting hevur sam­ tykt, at kvotur og fiskidagar kunnu umsetast. Tann broyt­ ingin varð samtykt av einum einsamøllum sam­gongu­ meiri­luta við 17 tingfólkum. Javnaðarflokkurin var ein av fleiri flokkum sum ikki atkvøddi fyri uppskotinum. 4: Makrelbýtið kann saktans broytast Landsstýrismaðurin var eis­ ini beinleiðis spurdur, um tað er í lagið, at skip, sum ikki sjálvi fiska makrel, men selja kvotuna víðari, framhaldandi skulu fáa makrelkvotu. Lands­stýrismaðurin svar­ aði, at hann ikki uttan víð­ ari kann broyta býtið frá ári til ár. Hetta er skeivt. Landsstýrismaðurin hevur fyrr broytt býtið frá ári til ár. Og býtið kann broytast, so leingi onki endaligt býtið er gjørt av makrelinum. So tá skip, sum ikki fiska makrel, allíkavæl fáa makrelkvotu, so er orsøkin, at landsstýrismaðurin vil hava tað at vera so. Tí tað er onki, ið forðar fyri, at hetta verður broytt. 5: Skal útlendski kapitalurin ikki rinda skatt? Landsstýrismaðurin vardi eisini reiðarí við útlendskum kapitali, sum ongantíð hava goldið skatt til føroyska sam­ felagið. Vestergaard segði “,hava 700 fólk í arbeiði, rind­ aðu 300 mió. kr. Í lønum, keypa vørur og tænastur fyri 300 mió. kr., og alt hettar skapar búskap í Føroyum”. Alt gott um hetta, men hetta kann ikki vera undan­ førsla fyri, at tey ikki skulu rinda skatt! Hava føroyskar fyritøkur ikki eisini nógv fólk í arbeiði? Rinda føroyskar fyritøkur ikki eisini lønir? Keypa før­ oyskar fyritøkur ikki eisini vørur og tænastur? Og skapa føroyskar fyritøkur ikki eisini búskap í Føroyum? Hví skulu tær rinda skatt, um tað er í lagið, at útlendski kapi­ talurin ikki ger tað? 6: Makrelurin ER politiskt býttur Løgtingsins umboðsmaður hevur kannað makrelbýtið fyri 2012. Niðurstøðan varð millum annað, at sølan av makrelkvotuni hjá línu­ skipum var ólóglig. Altso: Landsstýrismað­ ur­in hevur umsitið í stríð við lógina. Hetta hendi við góðari hjálp frá fyrisitingini í Fiskivinnumálaráðnum. Hon ráðgav nevniliga advokatum, sum umboðaðu privatar fyri­ tøkur. Umboðsmaðurin segði eisini í niðurstøðuni, at ábend­ing­ar vóru um, at talan var um eitt politiskt býti. Altso at politik­arar velja, hvør fær hvat. Hetta er bæði í stríð við góðan fyri­sitingar­ sið og møguliga eisini brot á Stýrisskipanarlógina. Landsstýrismaðurin helt tó fast um, at býtið bygdi á fyrisitingarligar lógligar og sakligar grundgevingar, og talan ikki var um eitt politiskt býti. Hann hevði tó onki skjal ella notat, sum stuðlaði hansara útsøgn. Harafturímóti vísur frá­ greiðingin (og skjølini, ið Umboðsmaðurin hevur fing­ið innlit í) at talan júst var um eitt politiskt býti. Her eru nøkur brot úr innan­ hýsis samskiftinum í fiski­ málaráðnum: Teldupostur frá umsit­ ingini til Jacob Vestergaard, 29. mars 2012: »Talan er um eitt upprit, sum skal lýsa tær niðurstøður, sum politiski myndugleikin (tú saman við politiska fylgibólkinum) hevur tikið um, hvussu fiski­ skapurin skal skipast« Teldupostur frá aðal­ stjóranum til sína umsiting, 27. apríl 2012: »Politiski fylgi­bólkurin – MAKREL – hevur havt fund í dag. Við­ merkingarnar til kunngerðina eru hesar: Nótskip 56.000 tons broytt til 55.000 tons. Bólkurin ”flakatrolarar og verksmiðjuskip” 9.000 tons verður býttur í 2: Flaka­ trolarar 4000 tons og verk­ smiðju­skip 6000 tons”« 8. Juni 2012 sendi lands­ stýris­maðurin sjálvur eitt tíð­ indaskriv út. Hann skrivar: »Landsstýrismaðurin í fiski­vinnumálum hevur, við luttøku av politiskum fylgi­bólki, fingið semju um høvuðsásetingarnar í lógar­ upppskotinum og kunn­ gerðini. Spurningurin um býtið av makrelkvotuni, lut­ tøku, avgjald og umskiping fingu serstaka viðgerð í polit­ iska fylgibólkinum.« So tá landsstýrismaðurin í sjónvarpsstovuni sigur, at talan ikki var um eitt politiskt býti, og at niður­ støð­an hjá Løgtingsins um­ boðs­manni er skeiv, ja, so bendir alt á at hann fer lætt um sann­leikan. 7: Tað hjálpir ikki øll­ um, at nøkur verða rík Landsstýrismaðurin verjir eina skipan, har ovurstór náttúrvirðir verða útlutað til nøkur fá – ókeypis. Hesi kunnu so selja fiski­rætt­ indini víðari fyri milli­óna­ upphæddir. Landsstýrismaðurin og hansara flokkur arbeiða fyri eini skipan, har ríkidømið savnast á fáum hondum. Sambært Vestergaard fáa hesar fáu vinnufyritøkurnar soleiðis styrki til at gera íløgur í nýtt virksemi, sum skal skapa arbeiðspláss og á tann hátt koma øllum til góðar. Hetta er ein kend politisk teori, sum kallast »trickle down«, og sum hevur myndað samfelagið í USA seinastu 30 árini. Hugsanin er, at um tað regnar á prest, dryppar tað helst eisini á dekn. Men hugsan og veruleiki sampakka ikki altíð. Í USA er úrslitið, at færri arbeiðs­pláss eru skapt, og búskaparvøksturin hev­ ur verið lægri í USA enn í Norðanlondum. Mest ræð­ andi er tó, at 400 tey ríkastu fólkini í USA eiga 10.000 milliardir krónur, meðan 47 milliónir ameri­kanar liva undir hungurs­mark­inum og hava ikki ráð at keypa mat. Tíbetur eiga vit í Føroyum fólk, sum hava dirvi, vilja og vágafýsni til at fara undir vinnuligt viksemi og gera stórar íløgur. Uttan tey hevði verið illa statt í Føroyum. Men at savna alt vinnuligt virksemi og ríkidømi á fá­ um hondum, skapar tað arbeiðspláss? Er tað gott fyri meiniga føroyingin? Er tað best fyri landskassan? Fólkaflokkurin sigur ja, men hagtølini siga nei. Fyri 10 árum síðani arbeiddu 5000 føroyingar í fiskivinnuni – í dag er bert helvtin eftir. Talið av føroyingum, sum liva í fátækraváða er vaksandi. Gjóg­vin millum rík og fátøk veksur. Heilsuverkið bløðir, tí pengar vanta í. Og Lands­ kassin hevur dundr­andi hall eftir fýra ár við Fólka­flokk­ inum, hóast rentan er metlág, oljuprísirnir eru fallandi, laksa­prísirnir eru methøgir og tilfeingisnøgdirnar eru metstórar. Tá er okkurt galið. Okkurt kundi verið gjørt betri. 8: Rangt og rætt Vit hava djørv, vágafús og viljasterk vinnulívsfólk í Føroyum. Vit hava framúr góða arbeiðsmegi. Og vit prógva aftur og aftur, at vit vilja hjálpa hvør øðrum. Hetta eru eginleikar, sum eiga at fáa fríar ræsur og góðar, stabilar karmar. Tí er tað skeivt, at bara nøkur fá fáa ágóðan av okk­ ara tilfeingi. Tað er skeivt, at politikarar velja, hvør fær hvat. Tað er skeivt, at summi sleppa undan at rinda skatt. Landstýrismaðurin kemur við undanførslum, fer lætt um sannleikan og gevur øðr­ um skuldina fyri, at skipanin er, sum hon er. Vestergaard tosar rangt til frama fyri fá, heldur enn at handla rætt til frama fyri flest. Hvussu leingi skal tað halda á? kjak Jacob Vestergaard sá fattur út í sjónvarpinum. Men øll verjan av hansara politikki bygdi á skeivleikar. eblaðið sos.fo