hósdagur 26. februar 2015síða 14

FRÍGGJADAGUR 27. FEBRUAR 2015 SOSIALURIN 24 14 INGOLF S. OLSEN – PRESS U m hon sleppur, eigur náttúran ofta sjálv tey bestu amboðini at fóta sær aftur, um um- hvørvisligu ella lívfrøðiligu javn vág- ir nar onkursvegna verða skeiklaðar. Tað hava tey sannað á alifyritøkuni Luna við altjóða brandinum Hiddenfjord, sum nú ger sær dælt av, at sjáldsami fiskurin rognkelsi er so óður eftir laksalús. Fyrr í vetur vórðu rognkelsi sett út í aliringarnar í sambandi við smolt út- set ing í alibrúkunum hjá fyritøkuni í Mið vági og í Selvík í Sørvágsfirði. - Vit kunnu staðfesta, at rogn kel- sini longu hava spart okkum fyri í hvussu er eina avlúsing, sigur Bogi Jacob sen, menningarleiðari hjá Luna. Mótstøðuføri Eitt er, at pengar eru at spara við at brúka minni av dýru av lús ing ar- evnunum, annað og kanska týdn- ing armiklari er, at hesi evnini hava støðugt minkandi virknað. Laks- urin er nevniliga við tíðini vorð in mótstøðuførur móti næstan øll um avlúsingarevnunum. Í veru leikanum eru tað bara tvey evni hydrogen per- oxid og eitt nýggjari samansett evni, sum enn virka nøkulunda. - Tað er stóri trupulleikin við teim- um kemisku evnunum, at fis k urin eftir eina tíð verður mót støðu førur, og har eru skjótt ikki fleiri skot í byrsuni, sigur Bogi Jacobsen. Tá Luna í 2010 setti smolt út í somu økjum sum í fjør var ikki neyðugt við av lúsing, men í 2012 mátti avlúsast, og í fjør var nógvur lúsavøkstur. Hesin steðg aði, tá rognkelsi vórðu sett út. - Vit telja lús hvørja viku, og tað er ong in ivi um tað, at rognkelsini halda teimum niðri, sigur Bogi Jacobsen. Váðilig avlúsing Tað eru ikki bara lýsnar í sjálvum sær, sum eru eitt vandamál, ið ali- fyri tøkur nar helst vilja minka um. Sjálv arbeiðsgongdin við kemisku av- lús ing ini fer illa við fiskinum. Nótin má turk ast og ein presending dragast und ir fiskin, so tað verður sum í einum kari, áðrenn avlúsingarevnið verður latið í. Ein maskina við slangum syrg ir fyri súrevnisveiting, meðan náttúr liga gjøgnumstreymingin er steðg að í aliringinum, men tað slepst ikki undan, at fiskurin verður illa strongdur, meðan avlúsingin fer fram – og tað er ikki bara laksurin, ið verð ur strongdur. - Nervarnir sita altíð uttaná hjá okk um øllum, meðan vit avlúsa, tí van di er altíð fyri, at okkurt kiksar, og við 60.000 fiskum í einum ringi kann tað skjótt gerast ein dýrur umgangur, sig ur Bogi Jacobsen. Hann vísir á, at tað eisini kostar í mistari vekt og harvið framleiðslu at avlúsa við avlúsingarevnum, tí fisk urin skal svøltast í nakrar dagar, áðr enn hetta arbeiðið kann gerast, tí tá megnar hann betri at verða strongd ur. Íslendsk rognkelsi Fiskaaling, sum er ein almenn fyri- tøka, ið granskar innan aling og veitir tæn astur til alivinnuna, ger royndir við at basa laksalús við rognkelsum, og ger eisini kynsbótaarbeiði við rogn kels um, við sølu til føroysku ali- brúk ini fyri eyga. Men har hava verið ávís ir trupulleikar, og Luna hevði ikki stund ir at bíða. Tí var fyrst farið til Noregs at hyggja at royndum har. Norðmenn brúka fleiri smáfiskasløg, sum eta laksa lús, men av teimum var tað bert rogn kelsi, ið hevði føroyskan áhuga, tí tann fiskurin frammanundan finst í før oysk um sjógvi. Tað er nevni liga ikki loyvt at flyta livandi fisk,ið ikki TEMA Lúsakríggj ROGNKELSI ETUR LÝSNAR Luna hevur higartil spart minst eina kemiska avlúsing, eftir at alifyritøkan fyrr í vetur setti rognkelsi út í aliringarnar í Miðvági og í Sørvági. Við at brúka rognkelsi og samstundis seta nógv størri laksasmolt út enn fyrr vónar fyritøkan at sleppa undan kemiskari avlúsing, ella í øllum førum fækka munandi um tær viðgerðirnar. Laksalúsin er eisini vorðin mótstøðufør móti teim flestu avlúsingarevnunum Jónstein Johannesen og Elias Falkvard arbeiða á aliringunum hjá Luna í Sørvági. Um veturin liggja ringarnir í Selvík í Sørvágsfirði, men um summarið flytir alibrúkið longur út í fjørðin