mánadagur 2. mars 2015síða 4

Mánadagur 2. mars 2015 · Nr. 25 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Meslingar herja í Evropa Tvey børn í Keypmannahavn hava fingið meslingar. Í Týsklandi doyði eitt hálvtannað ára gamalt barn av sjúkuni. 22.000 evropearar eru smittaðir seinasta árið. Evropa megnar ikki at basa herviligu sjúkuni, hóast koppseting móti sjúkuni hevur verið tøk í mong ár Danjal av Rana Eitt meslingaútbrot í USA, við uppruna í Disneyworld í California, hevur fingið nógva umrøðu í heimsins miðl­um seinastu tíðina. Fleiri enn 80 persónar vórðu smitt­aðir av meslingum, tá teir vitj­aðu væl umtókta ferða­málið. Haðani spreddi sjúkan seg til 14 aðrar statir og til grannalandið Meksiko. Endin var at amerikanski forsetin, Barack Obama, heitti á fólk um at lata seg koppseta móti sjúkuni, ið var mett av verða týnd í USA um aldarskiftið. Sannleikin er, at útbrotið í USA er lítið, samanborið við tey útbrot av meslingum, sum eru í Evropa í dag. Mett verður, at eini fimm, seks størri útbrot av meslingum eru í Evropa í løtuni. Fyri tveim­um vikum síðani doyði eitt hálvtannað ára gamalt barn í Berlin av sjúkuni, með­an gott og væl 600 fólk í Berlin eru smittað síðani oktobur. Altjóða heilsufelagsskap­ urin WHO hevur sett sum mál, at týna meslingasjúkuna í Evropa í ár 2015. Lítið bendir á, at hetta málið verður nátt. Hóast sjúkan hevur verið roknað sum týnd í USA sein­ astu 15 árini, verða hvørt ár túsundtals fólk í Evropa smitt­að av sjúkuni, tó at kopp­seting móti sjúkuni hev­ur verið tøk síðani seksti­ árini. Høvuðsorsøkin er, at tey gerast alsamt fleiri, hesi, ið ikki vilja koppseta seg ella børn síni. Hetta rákið hev­ur eisini vunnið frama í Før­ oyum í seinastuni. Tó verður eisini sagt, at tey allar­flestu foreldur, ið ikki hava kopp­ sett síni børn, siga, at tey heilt einfalt hava gloymt tað. Nøkur eru, sum ikki kunnu koppsetast. Teirra immun­verja er kanska skadd av øðrum sjúkum, ella tey eru ovur­við­kvom fyri onkr­um evni í kopp­ingar­evn­in­um. Fyri hesi er tað al­neyð­ugt, at fólkini runt tey ikki ge­rast sjúk, ella sagt á annan hátt, at fólkini runt tey eru kopp­sett. Hetta verður kallað flokk­ verja, har tey veikastu vera vard av restini av flokkinum. Tó, um ov nógv velja, ikki at lata seg koppseta, setir tað flokkverjuna í vanda og økir eisini um vandan fyri, at tey, sum ikki tola hvørki at gerast sjúk ella at verða koppsett, verða smittað av sjúkuni. Ofta verður ført fram av teimum, sum eru ímóti kopp­ seting, at kanningar vísa, at samband er millum MFR- vaksinuna og autismu. Hetta vísti ein kanning hjá einum bretskum granskara í 1998. Tað er síðani komið fram, at kanningin hjá bretska granskaranum var falsað, og síðani tá hava fleiri enn 40 aðrar kanningar staðfest, at tað ikki er gjørligt at vísa á nakað samband millum MFR-vaksinuna og autismu. Onnur siga, at nátúrlig kopp­ seting, tað vil siga tann kopp­ seting, ein fær, tá ein fær sjálva sjúkuna, er betri enn tann, ein fær gjøgnum kopp­ ingarevni. Kanningar vísa tó, at báðir hættinir av kopp­ seting eru líka góðir. Meslingar eru ein av mest smittandi sjúkum vit kenna til, og er nógv meiri smittandi enn til dømis krím. Í Danmark verður sagt, at um ein persónur ikki er koppsettur, og býr í somu trappuuppgongd sum ein, sum er smittaður, er 90 prosent vandi fyri, at við­ komandi eisini verður smitt­ aður. Lykilin at basa sjúkuni er, at 95 prosent av fólkinum eru koppsett. Hetta tálmar sjúkuni somikið, at hon ikki fær gjørt um seg. Men um lutfallið av teimum koppsettu fellur undir 95 prosent, kann sjúkan aftur spreiða seg. Sagt verður, at ein persónur við meslingum kann smitta eini 15 til 20 aðrar persónar, sum ikki eru koppsettir. Áðrenn MFR-koppset­i­ng­ in varð tikin í nýtslu í Dan­ mark í 1987, fingu mill­um 30.000 og 50.000 børn mes­ lingar um árið. Síðani 1987 er sjúkan so gott sum týnd, við tað at einans eini 20 til 30 dømi um meslingar eru í Danmark um árið. meslingar Meslingar í Evropa Tal av fráboðaðum meslingatilburðum frá desember 2013 til november 2014. Tølini vísa talið av smittaðum í hvørjum landi. Litirnir vísa tal av meslingatilburðum fyri hvørja millión íbúgvar