hósdagur 5. mars 2015síða 11

FRÍGGJADAGUR 6. MARS 2015 SOSIALURIN 27 11 EYDNA SKAALE T á sólin skínir bjørt, er vand in fyri eygnaskaða ikki so stórur, tí tú klárar illa at hyggja at sól ini so leingi at tað bilar. Men tá full sólarmyrking er, verð ur tað jú myrkt. Eygað órar tí ong an vanda, og pupillan verður stór. Tí hava sólstrálurnar frítt at fara beint inn í eygað, tá sólin dag- ar undan skugganum aftur. Størs ti skaðin kann tí henda, inntil pupill- an er minkað aftur. Harumframt hyggja fólk van- liga ikki at sólini í longri tíð. Har er ikki so nógv at hyggja at. Men tá sólarmyrkingin er, noyða fólk seg at hyggja uppá sólina, fyri at sígg ja skuggan frá mánanum, og tey hyggja tí ikki burtur, tá sólin byrj ar at koma undan skugganum aft ur. Men av tí, at tað bert er ein lítil part ur av sólini, sum sæst at byrja við, tykist hon ikki eins sterk, sum van ligt, hóast tær strálurnar vit tá síggja, eru júst so sterkar sum van ligt. Kann geva eygnaskaða Men tær strálurnar, sum eygað fang ar, tá tú hyggur beint at sól- ini, kunnu elva til eygnaskaðar. Kanningar vísa, at tað bert skulu lítið av strálum til, fyri at broyt- ingar síggjast í eyganum. Hesar broytingar elva ofta til eftir sjónir: tað vil siga, at tú heldur á at síggja dansandi prikkar fyri eyg un um - ofta í fleiri mánaðir eft- ir, at tú hevur hugt beint at sól ini – og í summum førum restina av lívi num. Tað hoyrast søgur um, at tú kanst gerast blindur av at hygg ja at eini sólarmyrking, men sam- bært Nasa eru hetta leysa søg ur, sum ikki hava hald í veru leika- num. Men ljósið frá sólini er sterkari, enn okkara eygu klára, og tískil kunnu eygnaskaðar koma av at hygg ja at sólarmyrkingini uttan vernd. Tað er ikki nóg mikið at nýta van ligar sólbrillur, tí tær eru ov veik ar. Sambært Nasa skulu brillurnar vera serliga myrkar, tí fólk stara beint at sólini, og tað eru vanligar sól brillur ikki gjørdar til. Góðkendu eingangsbrillurnar, sum verða seldar og lætnar kring land ið í hesum døgum er serliga myrk ar og viðgjørdar við ymsum evn um, sum verja eyguni meiri, enn bert vanligar sólbrillur. Tú kanst saktans skaða eyguni, hóast tú ikki fært ilt ella kennir nakað í eygunum. Sambært Nasa er svarið ja! Hóast tað kanska ikki ger teg blindan, kann tað elva til varandi eygnaskaða, um tú hyggur beint at sólini uttan verju – og tað er ikki nóg mikið at nýta vanligar sólbrillur Vandamikið at hyggja beint at sólini, tá sólar- myrk ingin er? MYND: KVF.FO Sambært Nasa kann eygnaskaði standast av at hyggja at sólarmyrkingini uttan serliga ætlaðu verndarbrillurar. Tað er tó lítil kjansur fyri at gerast blindur at sólarmyrkingini uttan serliga ætlaðu uttan serliga ætlaðu verndarbrillurar. Tað er tó lítil kjansur fyri at gerast blindur Visti tú? Isaac Newton hugdi at sólini í einum spegli og endaði við at gerast blindur í tríggjar dagar, umframt at síggja eftirsjónir í fl eiri mánaðir Visti tú? Ólavur Olsen hevur gjørt einar føroyskar verndarbrillur til sólarmyrkingina Visti tú? Sólarmyrkingin fer at vara longst í Mykinesi - 2 minuttir og 24 sekund Visti tú? Full sólarmyrking sæst bara frá minni enn 1% av jørðini