týsdagur 7. apríl 2015síða 18

Mikudagur 8. apríl 2015 · Nr. 39 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 djórarøkt 17 seyðir doyðu meðan teir krokaðu Danjal av Rana Tað var ein ótespilig sjón, ið møtti fólki, tá tey kagaðu inn í eini hús við Stóravatn á Sand­oynni um páskirnar. Inni í hús­unum lógu 17 deyð­ ir seyðir. Óvist er enn, júst hvat er hent, men sannlíkt er, at hurðin, sum annars plagar at standa opin, av onkrari orsøk er smekkað aftur, og at seyð­urin, innilæstur, ikki er sloppin út, og síðani er deyður av tosta. Eigarin av seyð­unum er uttanlands í løt­uni, og líkt er til, at eing­in hevur ansa seyðinum, með­ an hann hevur verið burtur­ staddur. Talan er um eini hús, ið liggja út móti Stóravatni, ein­ans eitt hanagleiv frá veg­num til Skarvanesar. Óvist er, hvat húsini upp­ runa­liga er nýtt til, er mest mein­líkt einum summar­hús­ um, men húsini hava staðið óbrúkt í mong ár. Naglað er fyri øll vindeygu, og húsini bera brá av at vera fráfarin á allan hátt. Fólk á staðnum siga, at seinastu tíðina hava fólk, ið hava ross gangandi í økinum, latið rossini kroka í húsunum, men at tað er óvanligt, at seyður krokar har. Talan er tí ikki um eini tilætlað seyðahús, men hesaferð hevur seyðurin tó leitað sær skjól har inni, við vanlukkuligum enda. Sum skilst hevur hurðin í húsunum staðið opin, so at kríatúr hava havt møguleika at leita sær skjól innan. Tað hevur verið illfýsið veður sein­astu tíðina, so lætt er at skilja, at seyðurin er farin innar at kroka, men enn er ikki greitt, hvussu hurðin er farin í lás. Tað er tó ikki satt, sum áður er skrivað, at hurð­in gekk inn eftir, og at seyðurin allarhelst hevur skump­að hurðina aftur av óvart. Hurðin gongur út eftir, og steinur lá fyri hurð­ ini, at tryggjað, at hon var opin. Sannlíkt er tó, at vind­ urin hevur verið so nógvur, at hann hevur megnað at blást hurðina aftur, hóast stein­urin lá fyri. Fólk, ið hava verið á staðnum siga, at allar­helst hevur ein hvirla tikið hurðina og sligið hana so hart aftur, at hon er farin inn um, og tí hevur ikki verið gjør­tligt hjá seyðinum at opna hana aftur. danjal@sosialurin.fo Ringa veðrið undan páskum fekk eitt seyðafylgi at søkja sær skjól í einum húsum við Stóravatn. Meðan seyðurin krokaði, ripaði ein hvirla hurðina aftur og í lás og seyðurin var tí innilæstur Dýr skulu viðfarast for­svar­ liga og skulu ikki av vanrøkt, overving ella á annan hátt vera fyri óneyðugari líðing. Hvør, sum heldur dýr, skal syrgja fyri, at dýrið fær nóg mikið og hóskandi fóður og drekka, og at tað í aðrar mátar verður hildið og røkt for­svarliga, herundir at til­ haldsrúm hjá dýrinum er forsvarliga innrættað. §1 og 2 í lógini um viðferð av dýrum. Forkastiligt at seyður gongur uttan eftirlit Vit vita øll, at tað er ov galið, at seyður skal kunna standa so leingi uttan at nakar sær til hansara, sigur Ragna Maja Kruse, forkvinna í Djóra­verndar­felagnum. Ragna Maja Kruse sigur, at hon ivast ikki eina løtu í, at her eru greið brot á løg­ tings­lógina um vernd av dýrum farin fram, og at tað eigur at fáa avleiðingar fyri eigaran. Av Djóraverndar­felag­ num siga tey, at tíverri er hetta ikki einasti seyð­urin, sum ikki verður eftir­ans­að­ ur nóg væl. – Nógv, allarhelst tey flestu, duga væl at hava seyð, men so eru nøkur í mill­um teirra, sum als ikki duga, sigur Ragna Maja Kruse. Hon sigur, at tað er als ikki í ordan, at ein letur bara standa til, tá ein hevur djór, at ein í hesum førinum bara letur seyðin klára seg sjálvan. – Viðkomandi burdi bið­ ið onkran annan halda eyga við seyðinum, tá hann ikki kann sjálvur. So er gott møgu­ligt, at hetta hevði ver­ið uppdaga áðrenn. Tað letur tó til, at alsamt fleiri nýta ikki seyðamann ella røktingar­mann at halda eyga við seyði sínum, sigur hon. Enn einaferð eftirlýsa hon og Djóraverndarfelagið, at lógirnar um røkt av djór­ um verða endur­skoð­aðar. Tey siga, at lógirnar um djórahald í Føroyum eru ov veikar, tað hava vit víst á fleiri ferðir fyrr. Orð­ingar­ nar eru so kámar, at tað er sera torført at staðfesta, at lógin er brotin. Tískil veita lóg­irnar ikki djórunum nakra vernd. – Í Føroyum er eingin kon­kret lóg, sum sigur nakað um, hvussu seyður skal røkjast, so sum hvussu ofta, ein ánari hevur skyldu at hyggja til seyð sín, sigur Ragna Maja Kruse og vísir á, at júst við tað, at lógirnar eru so leiðbeinandi og nýta orð­ingar sum hóskandi, nóg mikið og nøktandi, eru tor­ført at draga eina greiða linju fyri, hvar eitt evsta mark gongur. – Vit vita øll, at hatta er ov galið, sum hendi við Stóra­vatn. Tað er ræðuliga syrgi­ligt, eisini um talan er um eitt hendiligt óhapp, men ein hurð skal ikki bara kunna fara aftur á handan hátt, um húsið skal nýtast sum seyðahús, sigur hon. – Hetta er tó sama søg­ an um aftur. Lógin er ov lítið konkret og tí verður vænt­andi eingin revsaður fyri tað, ið hendi. Men tílíkt má ikki henda, hvørt tað er seyður, hønir, gæs ella onn­ ur kríatúr, sigur Ragna Maja Kruse, forkvinna í Djóra­ verndar­felagnum. danjal@sosialurin.fo Hvat sigur lógin? Danjal av Rana Løgreglan fekk fráboðan um málið páskadag og varð á staðnum og gjørdi kanningar 2. páskadag. Tá varð deyði seyð­urin eisini tikin úr hús­ unum. Andrass Poulsen, løg­ reglu­maður, sigur at teir hava gjørt neyðugu kanningarnar og samrøðurnar í samband við málið og at tað nú verður latið løgfrøðingunum hjá løg­regluni til metingar. – Tað er ógvuliga sannlíkt, at tað er vindurin, ið hevur tikið hurðina og smekkað hana aftur, sigur Andrass Poulsen, sum fullkomiliga av­sann­ar, at hetta er ein til­ vitað gerð av nøkrum, men staðfestir, at tað er óhepni, sum er orsøkin til, at seyð­ urin er deyður. Andrass Poulsen sigur seg ikki kunna siga fyri vissu, hvussu leingi seyðurin hevur ligið í húsinum, ei heldur, hvussu leingi hann hevur stað­ið uttan føði. – Ábendingar eru um, at seyðurin ikki hevur ligið so øgiliga leingi, men kortini nakr­ar dagar. Rot er ikki kom­ið í kjøtið, men hinvegin eru eyguni pikkaði úr ónum, so nakrar dagar munnu seyð­ir­nir kortini hava ligið deyðir, sigur hann. – Síðani er tað ein tulk­ ingar­spurningur av djóra­ verndar­lógini, hvørt ánarin skal revsast ella ikki. Spurn­ ingurin er, hvussu langt tínar skyldur sum ánari røkka í tílíkum førum, sigur Andrass Poulsen, løgreglumaður. Í samband við røkt av djór­um stendur, at ánarin hevur ábyrgd av at syrgja fyri, at djórini hava nøktandi føði, vatn og skjóli og at tey ikki líða nakra neyð. Út yvir hetta er lógin ikki serliga kon­kret. Til dømis stendur einki í lógini um, hvussu ofta ein seyðaánari hevur skyldu til at hyggja eftir seyðinum hjá sær, ella um hann hevur ábyrgd av at biðja onkran annan gera tað, um honum sjálvum berst und­an av eini hvørjari orsøk. Hetta er so millum annað tað, sum løg­ frøðingarnir hjá ákæru­vald­ inum nú skulu meta um og taka støðu til í hesum mál­ inum. Síðani verður greitt, hvørt ákæra verður reist móti ánaranum ella ikki. danjal@sosialurin.fo Hvussu skal lógin tulkast Løgreglan avsannar, at talan er um eina tilvitaða gerð, ið hevur kostað teimum 17 seyðunum lívið, men sigur, at tað er ein tulkingarspurningur, hvørja ábyrgd lógin áleggur einum ánara viðvíkjandi regluligum eftirliti av hagagangandi seyði Hurðin á seyðarhúsinum Myndir: Vilmund Jacobsen