hósdagur 9. apríl 2015síða 22

Fríggjadagur 10. apríl 2015 sosialurin 40 Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 22 Óli Jacobsen Hondin sum broytti kósina Í næstum eru 70 ár síðani seinni heimsbardagi var av. Millum tiltøkini at minnast hetta verður tann 10. mai gudstænasta í Newcastle at minnast teir føroysku og donsku sjómenninar, sum lótu lív undir krígnum Søgur frá krígnum 1. partur T að verður nú ein støðgur í frásøgnini hjá Øssur Debes inntil í mai. Lesarin kann gleða seg til fleiri áhugaverdar partar afturat. Orsøkin til støðgin er, at í næstum eru tveir søguligir dagar. Annar er 12. apríl. Tá eru 75 ár síðani, vit gjørdust partur av seinna heims­ bar­daga. Hin er 5. mai. Tá eru 70 ár liðin, síðan heims­bardagin var av. Síðan krígslok hevur danska kirkjan í New­castle í Onglandi fyrst í mai hildið eina minningar­gudstænastu fyri teir donsku og føroysku sjómenn, sum fórust undir heims­ bardaganum. Til hesa gudstænastu eru gjøgnum árini komnir nógvir krígssiglarar, eisini føroyingar. Hetta liðið er sjálvsagt við at fækkast. Nú 70 ár eru liðin síðan bardagalok er hetta kanska sein­asta runda minningarhald við luttøku av teimum, sum sigldu tá. Gudstænastan verður í ár sunnudagin tann 10. mai kl. 12 í St. Nicholas Cathedral, Newcastle upon Tyne. Aftaná gudstænastuna verður móttøka, har danski sendiharrin og flotaumboðsmaðurin verða til staðar. Væntandi verður eisini al­menn føroysk luttøka. Um kvøldið verður døg­urði, har tað er neyðugt at tekna seg framman­ undan. Hann kostar £30. Tey sum hava hug til at luttaka í døgurðan kunnu siga frá til: olijacobsen@olivant.fo ella til telefon 285769. Við nýggju rutuni hjá Atlantic Airways til Edinburgh liggur væl fyri at luttaka í hes­um tiltaki. Flogið verður fríggjadag og mána­dag. Tað tekur bert ein góðan tíma við toki til Newcastle. Innivist kann bíleggjast hjá ferða­ manna­skrivstovunum ella á netinum. Tann sum skipar fyri hesum minningar­ haldið er Inger Batchelor, sum er donsk og bú­sett í Newcastle. Hon vónar eisini at síggja før­oy­ingar til minningarhaldið í ár. Í kirkjuni er ein bók við yvirlit yvir allar teir donsku og føroysku sjómenninir, sum lótu lív, og tað eru allir hesir sum skulu minnast. Mill­ um sjómenninar eru eisini fleiri føroyingar, sum búðu í Danmark. Eg var sjálvur við til “runda” minningarhaldið í 2005, og fekk tá fleiri áhugaverdar frá­sagnir frá bæði føroyskum og donskum krígs­sigl­ arum. Umframt var eisini ein long og áhuga­ verd frásøgn hjá Sofus Poulsen, okkara um­ boðs­manni í Aberdeen í meira enn hálva øld. Her skal í nøkrum pørtum verða tikið aftur í nakrar av hesum frásøgnum. Ein av teimum, sum var við í 2005, var Sigurd Joensen úr Oyndarfirði. Hann luttók saman við konuni Aðalbjørg og einum soni. Tey bæði eru deyð fyri nøkrum árum síðani. Sigurd: Siglingin undir krígnum Fyrsta árið eg var til skips var í 1935, tá eg fór til Grønlands við »Silver Lining«, sum Justines Ejdesgaard, ið seinni gjørdist verfaðir mín, átti. Undan krígnum fór eg við »Harald« við Olivur Thomsen, og var eg eisini við har fyrstu krígs­árini. Síðani fór eg umborð á »Forsøk«, sum var eitt av norsku flóttarfólkaskipinum, sum komu til Føroyar í 1940. Eg var við honum 8-10 mánaðir. Skipari var Hillseth, sum eftir kríggið fór til Amerika. Vit fiskaðu undir Føroyum og sigldu niður við fiskinum at selja. Tað vóru tríggir norðmenn við og hinir av manningini vóru føroyingar. Vit vóru einir sjey-átta mans. »Forsøk« var reiddur út av versyni Kjølbro. Kjølbro hevði rættiliga nógv at gera við norsku flóttafólkini. Hann royndi, tað hann kundi, at fáa teimum arbeiði í Føroyum, men hetta gekk ikki væl, tí tað var ikki so nógv arbeiði í Føroyum tá. Roynt varð so at fáa norskar bátar, sum vóru farnir til Bretland, at koma til Føroyar. Meðan vit eina ferð landaðu í Buckie í Skotlandi, komu boð úr Føroyum, um vit ikki vildu taka ein bát við okkum upp, tá vit komu heim. Hetta var í lagi. Vit skuldu so gera av, hvør ið skuldi umborð á bátin. Tað varð av­ gjørt, at eg skuldi vera annar og Viggo á Hædd í Klaksvík, búsitandi í Fuglafirði, skuldi vera hin. Viggo skuldi mynstra sum skipari, og eg skuldi vera maskinmaður. Hetta var ein lítil deks­bátur uttan koyggjur. Báturin hevði eitt lítið lugar, men onga kabúss. Men tað var ein blásilampa umborð, og við henni bar til at fáa ein heitan munn. Tað fingu vit okkum tvær ferðir á ferðini upp til Føroyar. Tað gekk fínt. Tað var summar og gott veður. Vit fylgdust við »Forsøk« og sóu hann alla tíðina. Hesin báturin var vist tann, sum gjørdist til »Fisken«, fergan hjá Kjølbro. Seinni móti heysti skuldi ein annars bátur koma upp. Hann lá eisini inni í Moray Firth. Vit fóru eftir honum, og eg varð settur at vera maskinmaður. Skiparin var ein norðmaður, og vit vóru so tveireinir umborð. Eisini hesa ferð fylgdust vit við »Forsøk«. Hesin báturin var størri enn hin, eini 40 tons. Hann hevði kabúss og í lugarinum var eisini ein bonkur, so vit kundu skiftast um at sova. Tann eina túrin høvdu vit tikið agn niðri í Onglandi, góða feska sild. Tá vit komu upp á leið vestanfyri Hetlandsoyggjar, sigur skiparin, at hann hevði altíð hoyrt, at tað skuldi vera so nógv blálonga at fáa á hesum leiðum. Lína varð sett, og vit fingu nógva blálongu og fyltu dekkið. Vit sigldu so suður aftur til Buckie at selja, og vit fingu ein góðan túr burtur úr tí. Vit fingu eisini nógvan háv á hesum leiðum. Vit plagdu at seta nakrar stampar á veg til markn­að, og fyri hávin fekst sera góður prísur. Sjómaður er sjáldan ráðaleysur So fóru vit aftur til Føroya, men tá vit komu Siðsøga Minningargudstænasta fyri føroyskar og danskar sjómenn, sum doyðu undir krígnum, verður sunnudagin 10.mai í St. Nicholas Cathedral i Newcastle.