leygardagur 10. juli 2004síða 10

18 Nr. 130 - 10. juli 2004 Fimmmannafør, dreingir 1 Drekin 2 Royndin Fríða 3 Kollur 1G 4 Firvaldur 5 Tekla 6 Havfrúgvin 1G 7 Blikur 8 Spógvin 9 Fípan Fagra 10 Tjaldrið 1G 11 Svanur 12 Sílið 1G Seksmannafør, kvinnur 1 Riddarin 2 Sundabáturin 3 Gongurolvur 4 Lómur 5 Jarnbardur 6 Páll Fangi 7 Sølmundur 8 Víkingur Fimmmannafør, gentur 1 Dúgvan 2 Spógvin 3 Falkur 4 Fípan Fagra 5 Firvaldur 1G 6 Havfrúgvin 1G 7 Blikur 8 Sílið 9 Junkarin 10 Frúgvin 11 Drekin 12 Ørnin 13 Tjaldrið 14 Tekla Seksmannafør, menn 1 Sandingur 2 Lómur 3 Hósvíkingur 4 Strálan 5 Jarnbardur 6 Sundabáturin 7 Gongurolvur 1G 8 Víkingur 9 Sølmundur 1G 10 Hvessingur 11 Smyril Áttamannafør 1 Miðvingur 1G 2 Ørvur 3 Nevið Reyða 4 Argjabáturin 5 Kvívíkingur 6 Knørrur 7 Tofta Regin Tíggjumannafør 1 Skálabáturin 2 Havnarbáturin 1G 3 Eysturoyingur 4 Nólsoyingurin 5 Vágbingur 6 Vestmenningur 1G 7 Hoyvíkingur 1G Barnaróður, gentur 1 Dúgvan 2 Tekla 3 Havfrúgvin 4 Ørnin 5 Royndin Fríða 6 Fípan Fagra 7 Spógvin Barnaróður, dreingir 1 Firvaldur 2 Royndin Fríða 3 Fípan Fagra 4 Blikur 5 Junkarin 6 Hulda Spenningurin er øgi- ligur í tíggjumanna- farsróðrinum. Havn- arbáturin og Nólsoy- ingurin liggja javnir í stigum í kappingini um at gerast føroya- meistarar. Nicolaj Falck er bátsformað- ur á Nólsoyingi, og hann sigur, at teir gleða seg til róðurin í Sørvági KAPPRÓÐUR Solby A. Eliasen solby@sosialurin.fo Vónirnar hjá manningini umborð á Nólsoyingi til róðurin í dag, eru avbera góðar. Tað sigur bátsfor- maðurin, Nicolaj Falck. Róð verður á 2.000 metr- um, og tað sær Nicolaj sum ein fyrimun, tí teir eru sterkir á 2.000 metrum. Hann kemur eitt sindur inn á munin ímillum at rógva 2.000 og 1.000 metr- ar. – Á 1.000 metrum ber næstan ikki til at vera takt- iskur, tað er jú nærum alt ein spurtur, sum tað er, greiðir hann frá. Hann heldur fram, at tá róð verð- ur á 2.000 metrum, kemur tað ikki skjótt panikkur í manningina, tí hóast man kann liggja illa fyri, tá 1.000 metrar eru farnir aft- urum, so ber til at heinta nógv innaftur. – Á 1.000 metrum ræður sanniliga um at halda høvd- ið kalt. Um starturin kiksar, so kann tað vera nóg mikið til, at ein manning ongantíð kemur fyri seg undir róðr- inum, og tískil kann missa týdningarmikil stig, sigur bátsformaðurin. Nólsoyingur hevur vunn- ið tveir róðrar, Havnarbát- urin tveir og Vágbingur ein. Tað er so tilvildarligt, at á 2.000 metrum var munurin tann sami millum bátarnar. Tað vil siga, at á eystan- stevnu var Havnarbáturin fimm sekund framman fyri Nólsoying og umvent, tá Nólsoyingur vann á sunda- lagsstevnu. Síðani hana hevur verið róð á 1.000 metrum, og tá hevur munurin so at siga verið lítil og ongin millum teir fremstu bátarnar. Bilsnir Nicloaj dylir ikki fyri, at teir gjørdust rættuliga bilsnir til seinasta róðurin, tá harðasti kappingarneyt- in, sum lá fýra stig framm- anfyri, endaði á einum fjórða plássi. – Vit høvdu bara vónað, at vit fóru at vinna róðurin, so vit kundu koma tvey stig nærri teimum. So vit vórðu rættuliga bilsnir, men sjálv- andi var hatta avbera gott. Vit høvdu so í øllum førum ikki væntað, at tað fór at fella so nógv til okkara fyrimunar, sigur Nicolaj, sum eisini heldur, at tað er nógv stuttligari at rógva, tá kappingin er hørð. – Ikki fyri at koyra niður upp á nakað, men tak til dømis árini síðst í nítiárun- um, tá Eysturoyingur var suverenur. Tað var onki spennandi og av tí sama ikki líka stuttligt, sum nú, heldur hann fyri. Nicolaj ivast ikki í, at tað verður ein øgiligur spenn- ingur undan róðrinum í dag, og ikki minni til ólav- søkuna. – Tíggjumannfarsróðurin verður avgjørdur á ólav- søku, óansæð hvat, sigur ein ivaleysur Nicolaj Falck, bátsformaður á Nólsoyingi. Uppsettir nólsoyingar Við einum sigri á 2.000 metrum í dag, kunnu nólsoyingar leggja seg tvey stig fram um Havnarbátin – ella umvent. Men óansæð hvat, so fellur avgerðin um føroyameistaraheitið á ólavsøku Nr. 130 • leygardagur • 10. juli 2004 • 78. árgangur • www.sosialurin.fo ARoS nýggja altjóða listasavnið í Århus s. 4–5 Firouz Gaini Danski høvuðsstaðurin hýsir nógvum søguligum kirkjugørð- um, har ið kend og ókend úr farnum tíðum hava funnið síðsta hvíldarstað sín. Ein tann størsti og kendasti, Vestre Kirkegård, er býttur upp í øki, har ið føroying- ar deyðir í Danmark eiga eitt. Ein annar stórur kirkjugarður í Keypmannahavn er Assistens Kirkegård, Nørrebro, ið skapar eitt tiltrongt andarúm í sera tætt- bygdum og slitnum býarparti. Av øðrum kirkjugørðum kann eg nevna Frederiksberg Kirkegård, Holmens Kirkegård og Garni- sons Kirkegård, har ið síðst- nevndi liggur ímillum fleiri stórar útlendskar sendistovur, tætt við tokstøðina Østerport. Undir kalda krígnum var Garnisons Kirkegård tað einasta, ið skilti sendistovurnar hjá Sovjetsamveldinum og USA sundur. Umleið fimti metrar. Tó fekk hesin vakri gamli hvíldar- staðurin hjá dønum frið frá stór- veldunum í eystri og vestri. So er ikki longur. Nú eru sjálvt tey deyðu ein hóttan ímóti Bush. Frá Østerport til Sortedams Sø, einar 200 metrar, gongur ein óvanliga breið gøta nevnd Dag Hammarskjölds Allé, og her liggur tann amerikanska sendi- stovan í Danmark. Hon er í ein- um betongbygningi í trimum hæddum, væl vard úr øllum ætt- um. Ómetaliga væl vard má sig- ast. Og aftanfyri liggur so Garni- sons Kirkegård, ið teir russisku og bretsku sendimenninir eisini hava útsýni yvir. Íbúgvarnir í grannalagnum, á Østerbro fara ofta inn í kirkjugarðin at ganga ein túr; fleiri inngongdir eru, tríggjar haldi eg, og sostatt kann ein eisini ganga ígjøgnum kirkju- garðin. Garnisons Kirkegård minnir um aðrar gamlar kirkju- garðar í býnum; har er grønt, friðarligt og ruddiligt. Á grav- steinum í ymsum støddum og sniðum standa nøvn og árstøl, og viðhvørt kennist ein við navnið, sum er høgt í steinin. Hinumegin múrarnar er nógv broytt síðan x generalur andaðist, men her, inni í kirkjugarðinum, er dámurin tann sami. Einans árstíðirnar skifta, og tað í síni vanligu gongd. Meðan tey deyðu í kirkjugarð- inum hvíla, so broytist støðan í heiminum, og menninir og kvinnurnar, sum arbeiða í teim- um stóru bygningum, ið kasta sínar skuggar yvir gravirnar í Garnisons, hava ein týðandi leik- lut í hesum stóra spæli um valdið á bláu klótuni Tellus. Undir kalda krígnum vóru gravirnar markið ímillum tveir blokkar: eystur og vestur, kommunismu og kapital- ismu. Njósnarar lógu og lúrdu aftan fyri steinarnar og lurtitól vórðu sett upp allastaðni. Múr- urin í Berlin fall, Týskland varð sameint, og Sovjetsamveldið skrædnaði, men Garnisons Kirkegård fekk frið. Tey deyðu kunnu væl ikki gera við at tey livandi liggja og stríðast um ymsar ideologiir? Tey hava havt sína klótu við sínum trupulleik- um, men nú eru tey farin, friðað og kunnu sostatt ikki lastast fyri nakað. Men tá ið ein múrur verð- ur rivin niður, verður annar reist- ur. Hyggið at heiminum! Og í 2003 hendi so tað, at ein múrur eisini varð reistur inni í Garni- sons Kirkegård. Fólk skiltu ikki reiðiliga, hvat ið gekk fyri seg, tá ið menn ein dagin fóru at grava holur í einum horni í kirkjugarðinum. Tað sá út, sum um ein veit skuldi gravast ímillum nakrar stakkals avbyrgdar gravsteinar og restina av kirkjugarðinum. Men hví? Áðrenn nakar visti av nøkrum, vóru metallpelar, umleið ein metur til hæddar, komnir upp í tí økinum av kirkjugarðinum, sum liggur tættast upp at ameri- konsku sendistovuni. Hægst ein metur er ímillum hesar pelarnar, ið hava oyðilagt kirkjugarðin. Talan er um herverk í ameri- konsku anti-terrorismunnar navni. Hóast teir donsku kirkju- myndugleikarnir vóru ímóti hesari verjuskipanini hjá sendi- stovuni, so góvu teir skarvin yvir, tá ið Washington vísti vøddar. Nú mugu tey deyðu í Garnisons Kirkegård eisini finna seg í at fáa harraboð úr Wash- ington. Amerikanarar hava reist sínar egnu metall-gravsteinar, kaldir og uttan navn og árstal, sum skulu verja USA frá álopum frá teimum deyðu. Nakrir stakk- als gravsteinar eru fangaðir inn- an fyri metallpelarnar, á ameri- kanskum øki, og tað munnu vera fá, sum hætta sær yvir til hesar steinarnar - uttan eftirkomararnir. Um tann amerikanska sendi- stovan hevði ligið uttan fyri býin, ella á eini lítlari oyggj, til dømis Saltholmen í Oyrasundi, so hevði verið lættari at vart borgina, samstundis sum kirkjugarðar høvdu fingið frið. Eftir at pelar- nir komu upp, er blivið veruliga kalt og deydligt í Garnisons Kirkegård. Nógv færri tora at fara inn. Og hvør vil órógva sendistovuna og kanska verða mistikin fyri at stuðla terror? Hvat nú um ein ikki hevur "ørindir" í kirkjugarðinum? Um ein ikki hevur skyldfólk undir moldini? Danski mentamaðurin Victor Borge sáli hevur óivað mangan gingið í Garnisons Kirkegård, tí hann var føddur í Classensgade 40, ið einans er eitt hanagleiv frá kirkjugarðinum. Victor hevði humor; hann visti hvussu ein kann bróta niður múrar ímillum menniskju; hann hevði nokk vent seg í grøvini, um hann hevði sæð metallpelarnar - ella bara flent. Sum tað stendur á minningar- talvuni við inngongdina til Classensgade 40: Den korteste vej mellem to mennesker er smilet Når vi smiler bliver livet lettere. Hermannalegan í býnum Ein lítil kirkjugarður ímillum stórveldi Mynd: Rúnar Reistrup C M Y K 19 18