hósdagur 16. apríl 2015síða 11

Fríggjadagur 17. apríl 2015 sosialurin 43 11 við rentustuðlinum og tí manglandi bústaðar­stuðlinum til leigarar er eis­ini við til at skapa ein óneyðuga stóran stættarmun millum tey sum eiga, og tey sum leiga. 9 Bústaðir skal fáa boð um at byggja lestraríbúðir har út­búgv­ ingar­støðini eru og bíligar bú­stað­ir um alt landið, og at hesar bústaðar­ byggingar fáa eyka fígging, soleiðis at býlisútreiðslurnar hjá lesandi og fíggjarliga sperdum familjum kann gerast bíligari. 10 Lestrarstuðul má latast 12 mánaðir um árið. Lesandi fáa lestrarstuðul 11 mánaðir í árinum – í juli mánaði er ongin lestrar­ stuðul, hóast vit vita, at les­andi hava útreiðslur 12 mánaðir í ár­inum. Hjá lesandi uttan børn er møgu­liga gjørligt at finna okkurt smá­vegis arbeiði í summarfrítíðini, tá ið lestrarstuðul ikki verður veittur, men hetta er ikki gjørligt hjá lesandi for­syrgj­arum, sum um summarið hava børnini heima fulla tíð, tí skúlar og ansingar­stovnar eru afturlatnir. 11 Gerast skal ein serliga skipan fyri fólk við lang­tíðar­sjúku, sum avloysir sjúkra­dag­peninga­ skipanina. Hetta er galdandi fyri fólk við kropsligum ella sálarligum sjúkum, har tað mangan tekur longri at koma seg, enn skipanin sjúkra­ dagpeningi veitir pening í, ella tað er longri enn 120 dagar, har fólk mangan vera søgd úr starvi. Her kann eitt nú vera talan um fólk, sum fáa krabba, sálar­ ligt mein ella aðra sjúku, har út­litini at koma fyri seg eru longri enn tær almennu skipanirnar røkka til. Lang­ tíðar­sjúk detta mangan niður­ímillum ymiskar skipanir, og koma tí ov ofta í fíggjarligt óføri, sum aftur hev­ur sera neiligt árin á teirra heilsu. 12 Støddin á veitingum frá tí almenna og úr arbeiðs­markn­ aðar­skipanunum má avmynda kostnaðar­støði í landinum, og vera sam­svarandi útrokningum um, hvat skal til fyri at liva eitt virðiligt lív í Føroyum. Eisini mugu skattir og av­ gjøld avmynda førleikan hjá fólki at rinda. Ein lutfalshækkandi skatta­ skipan er sera grund­leggjandi lutur í hes­um. 13 Skipanin við tillagaðum størvum skal broytast so­ leiðis at tað fyrst og fremst er sátt­ málin á arbeiðsmarknaðinum, sum er avgerð­andi fyri, hvør lønin verður, og ikki ein tilvildarligum skali í ein­um rokniarki, eins og tað er nú. Endur­ gjaldið frá Almannaverkinum má tískil broytast, og ikki mótroknast fyrr enn markið fyri sáttmálaásettu lønini er nátt. Eftirløn skal leggjast omaná lønarendurgjaldið, so øll í vard­um og tillagaðum størvum fáa eftir­løn fyri alla lønina, og ikki bara eftir­løn av arbeiðsgevarans parti. 14 Skipanin við Heilsutrygd skal broytast soleiðis at fíggjarliga sperdar familjur fáa møguleika at fáa ókeypis heilivág. 15 Gerast skal skipan við vaksna­manna­læru, har fólk yvir 30 ár við lítlum og ongum form­ ligum út­búgv­ingum ella lærum fáa møgu­leika at førleikamenna seg ella taka eina útbúgving. Veitast má ser­ ligur hækkaður lestrarstuðul til fólk, ið eru undir hesi skipan. Savnsmyndir: Álvur Haraldsen Granskin vísur, at fólk við lágari inntøku hava verri heilsustøðu enn onnur »Fíggjarliga sperdar familjur eiga at fáa møguleikan at fáa ókeypis heilivág« Sonja Jógvansdóttir