hósdagur 16. apríl 2015síða 14

Fríggjadagur 17. apríl 2015 sosialurin 43 14 Mortan Østerø T á ið løgtingsins trivn­ aðar­nevnd hevði upp­ skotið um broyting í løg­ tings­lógini um al­menna heilsutrygd til viðgerðar, vóru for- og næstformenninir í Ser­lækna­felag­ num millum hoyringspartarnar. Við sær á fundin høvdu teir eitt yvir­lit yvir verandi serlæknar, og eina út­ rokning yvir hvussu nógvum ser­ lækna­størvum tað framvegis er rúm fyri. – Samanborið við støðið í danska heilsuverkinum, áttu Føroyar at havt 43 serlæknastørv afturat teimum ver­andi, umframt, at fýra normeraði serlæknastørv ikki eru sett. Tað sigur seg sjálvt, at undirmanningar koma fyri á summum deildum og har­við verða læknarnir ov­byraðir, sigur næstformaðurin í Ser­lækna­felag­ num, Fróði Joensen. Sambært skjalinum, sum hann og Hans Jacob Simonsen, for­mað­ urin í Serlæknafelagnum, hand­aðu trivnaðarnevndini, eru ikki bert trupul­leikar við vantandi serlækna­ størvum – nógvir av verandi ser­lækn­ unum eru eisini um at eldast. Av teim­um 36 virkandi serlæknunum eru ikki færri enn 14 teirra farnir um 60 ára aldur, og tað kann gerast trupult at fáa nýggjar serlæknar inn í skipanina, tá hesir røkka pen­sjóns­ aldrinum. Sjálvstyrkjandi trupulleiki – Generelt eru serlæknar ein nógv eftirspurd arbeiðsmegi, og tað gerst alsamt truplari hjá føroyska heilsu­ verk­inum at kappast við – eitt nú – hini norðurlondini. Her kemur fyri, at ein einsamallur serlækni er á einum øki, ið hevur nógvar sjúklingar og tá kunnu arbeiðsumstøðurnar gerast ser­stakliga keðiligar fyri læknan. Á nógvar hættir verður hetta sostatt ein sjálvstyrkjandi trupulleiki. Fær ávísa serlæknaøki keðiligt orð á seg fyri vánaligar arbeiðsumstøður, verður tað minni attraktivt hjá nýggjum ser­ læknum at søkja starv har, umframt, at verandi serlæknarnir kunnu lætt finna sær starv í øðrum londum«, sigur Fróði. Seinastu tíðina eru ein ortopæd­ kirurgur og einasti giktlæknin í før­oyska heilsuverkinum farnir úr starvi. Fróði Joensen, ið hevur starv­ ast sum serlækni í 15 ár sigur seg ikki hava upplivað slíkt trýst á ser­lækna­ øki áður. – Bara tað seinasta hálva árið hava tríggir yvirlæknar verið sjúkra­ meldaðir við strongd. Tað er ikki komi fyri fyrr í mínum fimtan árum sum yvirlækni, og kann takast sum eitt tekin um, at systemið ikki loyvir læknunum at loysa sínar uppgávur til fulnar, sigur hann. Strukturellar avbjóðingar Afturvendandi grundgevingarnar fyri hví tað er so trupult at seta nýggj fólk, er vaksandi arbeiðs­trýsti á sjúkrahúsinum. Tað er vorðið ómeta­ liga nógv strævnari arbeiðs­pláss við longu­m arbeiðsdøgum og nógvum sjúk­lingum. – Verður ikki gjørligt at manna sjúkra­húsi, so fáa vit ein heilt grund­ leggjandi trupulleika, sum kann fáa kort­húsi at koppa, sigur næst­for­mað­ urin í Serlækna­felagnum. Orsøkirnar til vaksandi arbeiðs­ byrðuna eru partvíst flættaðar inn í samfelagsgongdina eins og í broyt­ingar­nar í fólka­ samansetingini. Bú­skapar­ráðið vísti í síni vár­frá­ greiðing á, at við verandi demo­graf­ isku broytingum kann væntast, at talið av arbeiðsførum fólki minkar, samstundis sum talið av pen­ sjónistum veksur. Í somu vár­frá­greið­ ing verður eisini víst á, at heilsu­út­ reiðslur­nar fyri hvønn íbúgva vaksa við aldr­inum. Ítøkiliga »kostar« ein borgari (úr fimm ára aldri og upp til 45 ár) um 10-17.000 krónur um ári í heilsuútreiðslum. Eftir at vit gerast 45, gerast vit alsamt dýrari og við 75 ára aldur kosta vit nærum 50.000 krónur um ári – gerast vit 90, tátta vit í tær 60.000 árligu krónurnar. tema Heilsuverkið Eiga at rúma 43 serlæknum afturat Ovbyrðan hevur koppað tveimum serlæknum innan stutta tíð, og vandin er, at domino-røðin heldur á, verða broytingar ikki framdar á serlæknaøkinum Vit verða næstan fýra ferðir dýrari fyri heilsu- verki tá ið vit røkka pensjóns- ­aldrinum Heilsumálaráðið Individuel nýtsla og veiting pr. íbúgvi eftir aldri: Grafur: