hósdagur 23. apríl 2015síða 56

16 Mentanarblaðið hjá Miðlahúsinum 4 • 24. apríl 2015 16 HEILAGT LJÓS YVIR oogie Street er navnið á eini gøtu í Singapore, sum um dagin yðjur av lívi og stáki, men á kvøldi verður umbroytt til ein vakran og ræðandi kynsligan marknað. Boogie Street er eisini heitið á einum sangi eftir Leonard Cohen. Í triðja lagi er Boogie Street lívið, tann skugganna dalur, vit foldar børn ferðast ígjøgnum, læandi, grátandi, brotin kerøld eins og halgimenni: A sip of wine, a cigarette, and then it´s time to go. I tidied up the kitchenette. I tuned the old banjo. Sínum seinasta yrkingasavni, sum kom í 2006, gav Leonard Cohen heitið Book of Longing, t.e. “Longsulsins Bók”. Á síðu 195 sæst millum tvær fuglavignettir ein gittari, við hesum teksti: my guitar is so beautiful Sometimes I wish I could play it Longsulin er kongur í tí ríki, sum røkkur frá ynski til uppfylling. Vit kunnu geva hesum kongi eitt annað navn og rópa hann Melankoli ella Sorg­ blídni. Og melankoli er og var tann vara, sum Leonard Cohen hevur at avreiða. Ein skuldi ikki trúð, at tað var gjørligt – í einum heimi, har andleys peninga­dyrkan, vulgert snobbarí ella tann innan­tóma skemtisøgan rúgva mest upp – at koma langt við at leggja longsulin á sín søludisk. Hví skelvir Leonard? Og tó hevur Cohen megnað at koma langt við hesi varu, longur enn nakað annað popp- ella rokkikon uttan kanska bara Bob Dylan. Hetta sigur okkum nakað um fyndina og sjarmuna í hans­ ara tekstum, tærið í hansara løgum og gandin í hansara framførslu. Men hetta sigur okkum eisini, at sokallað vanlig menn­iskju innast inni leingjast eftir tí sanna, teirri góðu listini. Í Longsulsins Bók finna vit henda tekstin um tær “blíðu kvinnur”, sum føra tann gránandi poetin inn í sín “loynikliva” og: Tær blíva naknar hvør á sín hátt og tær siga: Hygg at mær, Leonard Hygg at mær eina seinastu ferð. So bukka tær seg yvir songina og balla meg sum ein lítið barn ið skelvir. Men hví skelvir Leonard? Svarið finna vit í eini lítlari hending, sum fór fram, tá ið Leonard Cohen var um tólv ár. Hann búði tá í sínum heimbýi Montreal, pápin var deyður, og mamman Masja hevði eina arbeiðskonu. Drongurin hevði lisið eina bók um húpnosu, hevði roynt seg í hesum kynstri og vísti seg at hava gávur. Ein dagin, tá ið mamman var úti, fekk hann arbeiðskonuna at lata seg húpno­tisera, hon var brátt undirgivin hans­ara vilja. Hann fekk nú gentuna til at lata seg spilnakna. Trupulleikin var, at hann hevði ikki lisið bókina lidna og visti ikki, hvussu hann skuldi fáa gent­ una at vakna. Tað heilaga Hvussu hetta endaði, veit eg ikki. Men Leonard gloymdi ongantíð hesa hending. Tað hann her upplivdi – og sum hann seinni hevur yrkt og sungið um – var møtið við tað heilaga. Gentan birtist fyri honum sum ein eingil, eingil merkir boðberi, og sum vit vita, eru einglar boðberar frá gudunum. Men tað heilaga hevur tvey andlit, seksuali­tetin og tað guddómliga. Hjá Augustin eru hesir máttir – holdið og andin – ósambærligir mótsetningar, og í Paulusar brævi til galatar lesa vit, at andin girnast móti holdinum og øvugt. Hinvegin kunnu vit siga, at hjá Cohen samvirka hesir máttir, ofta á gróðrar­ríkan hátt. Er Eros annar pólurin í hansara lívi og list, er andaligur longsul hin pólurin. Hann hevur leitað eftir ør­grynni av portrum til nirvana, mediterað, fastað og roynt alskyns psýko­tropisk evnir, hann hevur roynt scien­tology. Og ikki minst hevur hann vant og arbeitt, við vegleiðing frá Roshi Joshu Sasaki, sum er japanskur zen- buddhistiskur meistari, antin í hansara legu uppi á Mount Baldy ella í hansara zen-depli í Los Angeles. Grundtvig og Esajas Leonard Cohen er jødi, vaks upp í einum navnframum jødiskum umhvørvi og er kunnugur við jødiska mentan. Millum teir mongu tekstir eftir Cohen, sum av­spegla hetta baksýni, fari eg fyri fyrst at nevna tveir. Who By Fire og If It Be Your Will hava báðir sín uppruna í bønum, sum verða sungnar ella lisnar á ella undan tí jødisku Yom Kippur høg­tíðini. Hvør er tað, sum kallar? spyr yrkjarin, við eldi, við vatni, á nátt, í ein­ semi, í omanlopi, við heilivági, í mai. Cohen svarar ikki, og vit kunnu velja – alt eftir okkara hugsan – at halda, at hann sipar til Gud ella til tann stranga harran, sum vit rópa deyðan. Í If It Be Your Will vendir hann sær – frá “this broken hill”, t.e. menniskjans ófull­komni – til Gud og kallar fram ta utopi, sum vit kenna m.a. frá skaldinum Grundtvig: Blindir fáa eygu góð, so teir gjølla síggja. Deyvir hoyra fródlig ljóð, gleðisongin nýggja. Haltir leika lætt sum hind. Upp úr reynum sprettur lind, svalir tystar teigar. Henda utopi, sum Grundtvig hevur frá Esajas profeti, er eisini ein partur av jødiskari hugsan: Um tað er tín vilji um har er eitt val lat áirnar fyllast lat heyggjarnar frøast lat náði tína flóta yvir hesi hjørtu sum brenna í helviti um tað er tín vilji at grøða okkum Sangarin, skaldið og musikarin Leonard Cohen Hanus Kamban B Boogie Street