mánadagur 27. apríl 2015síða 11

11 Mánadagur 27. apríl 2015 · Nr. 47 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mortan Østerø Talið av starvsfólkum innan føroyska sjúkrahúsverki, sum velja at taka til orðanna í fjøl­miðlunum er støðugt vaks­andi vegna keðiligu støð­una og framtíðarútlitini hjá sjúkrahúsverkinum. Fe­lags fyri tey flestu er, at tey ynskja at loysa trupul­ leik­an innanhýsis og velja fjøl­miðlarnar sum seinastu loysn­ina, og nú traðkar fak­ felagið hjá læknunum til við drúgvari lýsing av trupul­ leikunum. – Borgarin væntar, at ein tøppur í heilanum hjá ein­ um, sum gongur á bygd í Før­ oyum og einum, sum gongur í Malmø, verður við­gjørdur líka skjótt og effek­tivt. Og um hetta ikki er okk­ara ambi­ tión, so eigur tað at verða sagt hart og greitt av polit­ iska valdinum – at vit hava valt eina vánaligari tænastu í Føroyum fyri at spara peng­ ar á heilsuøkinum, tí vit heldur vilja brúka pengarnar til onnur endamál. Ein slík avgerð kann vera politiskt væl­grundað, men so skal polit­iska valdið standa við avgerðina og ikki lata sum um, at alt er, sum tað eigur, sigur Læknafelagið. – Ynskir politiska valdið hin­vegin, at føroyska heilsu­ tænastan skal vera eins góð sum aðrastaðni, setur tað stór krøv. Vit fara at tørva skjótan diagnostik í primera sektorinum, stór krøv til eina flutningstænastu, sum virkar uttan drál – eisini tá talan er um sjúklingar á út­ oyggj og umborð á skipum á føroyskum havøki – og so sjálv­andi eisini krøv til sjúkra­hús­verkið. Og tað kost­ar pengar, sigur Lækna­ felagið, ið um­boð­ar før­oysk­ ar ser­lækn­ar, komm­unu­ læknar og yngri læknar. Læknafelagið vísir á, at tað er gjørligt at niður­rað­ festa ávísar viðgerðir og tæn­astur í Føroyum fyri pen­ ingaliga sparing, men krøvini til støði á tænastunum, ið verða verandi í Føroyum fara framvegis at vera høg. – Hóast vit velja at inte­ grera okkum í eitt stórt, út­ lendskt sjúkrahúsverk, verða minimumskrøvini til akut­ førleikan á sjúkra­húsunum í Føroyum á leið tað sama, sum vit hava í dag. Einasti munur verður stórt sæð, at konsulentskipanirnar, sum vit í dag fáa úr øðrum lond­um kunnu takast av, tí sjúk­lingarnir við sjúkum, sum konsulentarnir vanliga taka sær, verða tá sendir av landinum, siga tey. Tørvurin økist Í tíðindaskrivinum, sum felagið hevur latið miðl­ unum, verður eitt ør­kyml­ andi roknstykki sett fram. Skal før­oyska sjúkra­húsverki vera á sama støði sum tað danska, eiga tað at vera 83 ser­læknastørv í sjúkra­hús­ verkinum. Í verandi støðu, starv­ast 36 serlæknar í Før­ oy­um, harav 14 skjótt røkka pensjónsaldrinum. Sam­bært útrokningunum hjá Lækna­ felagnum, mangla sostatt 47 størv, skal føroyska ser­ lækna­tænastan vera á sama støði sum tann danska. Tó eru eisini konsulentstørv í sjúkrahúsverkinum, sum varða av summum av tæn­ ast­um. – Konsulenttænastan við útlendskum konsulentum kostar okkum í dag árliga um 12 mill. krónur. Útreiðslurnar til sjúkraviðgerðir uttan­ lands eru út við 150 mill. kró­nur árliga. Høvdu vit all­ar omanfyrinevndu ser­ læknarnar í starvi, so hevði hetta tal minkað munandi, meta tey úr Læknafelagnum. Gongdin og vaksandi tørv­urin á viðgerð er knýtt­ ur saman við teimum øktu heilsu­vís­inda­ligu før­ leikunum at við­gera sjúk­ ur, sum hevur ført við sær støðugar »subspesiali­ser­ ingar«. Tó er tað ikki bert á serlæknaøkinum, at Føroyar hava ov lítið av starvsfólki, skulu Føroyar og Danmark samanberast. – Í løtuni eru 30 komm­ unu­læknastørv normerað, men fleiri teirra – sjey í løtuni – eru bert sett við skiftandi vikarum. Her er meginreglan, at skiftandi vikarar í komm­ unulæknapraksis ikki geva borgaranum eins góða tænastu, sum ein komm­unu­ lækni í føstum starvi. Saman­ bera vit okkum við Danmark, eru áleið 1.500 sjúklingar fyri hvønn praktiserandi lækna, men teir hava ætl­ anir um at hækka talið av læknum í primera sek­tor­ inum munandi. Siga vit, at føroysku komm­unu­lækn­ arnir eiga at hava 1.500 sjúk­ lingar í part, svarar tað til á leið 33 kommunulæknar. Við øðrum orðum, okkum tørvar einar 10 kommunulæknar afturat í størv, vísir felagið á. Gera greitt hvat vit ynskja Í niðurstøðuni hjá sær, heitir Læknafelag Føroya á politisku myndugleikarnar um at gera sær greitt, hvat fyri heilsuverk Føroyar skulu hava. Við verandi gongd, vænta tey ikki, at føroyska heilsuverki megnar at fylgja við hinum norðurlondunum. – Læknafrøðiligi kunn­ leik­in og førleikin veksur skjótt í hesum árum, men spurningurin er um føroy­ ingar vilja gjalda tað, sum tað kostar. Lága játtanin til heilsuverkið í Føroyum og minkandi parturin av b r u tt o ­t j ó ð a r ú r t ø ku n i , sum hevur verið brúktur til heilsuverkið, er ein vandamikil gongd. Lækna­ felag Føroya fer tí at ávara í móti hesi gongd­ini. Lækna­ trotið í før­oyska heilsu­verk­ inum ger, at føroyingurin fær minni og minni ágóða av teimum frambrotum, sum læknavísindin ger úti í heimi, sigur Læknafelagið. Læknafelag Føroya mælir til, at tað árliga verða settar 50 milliónir krónur av til nýggj læknastørv, ið skal fíggja skikkaðar umsøkjarar til tey nærum hálvtrýss rest­andi læknastørvini. Hóast útlitini ikki er góð, at fáa um­sóknir til øll størvini beinanvegin, metir Lækna­ felagið, at tað vísir ein jaligan vilja at fáa læknaútbúnar før­oyingar heim at starv­ast í einum góðum, og tíðar­hósk­ andi heilsuverki. – Vera øll hesi læknastørv sett við skikkaðum serfrøð­ ing­um, verður avleiðingin sjálv­andi eitt nógv størri virksemi í føroyska heilsu­ verkinum, tí tørvur verð­ur at økja talið av sjúkra­røktar­ frøðingum, bioanalytikarum, skrivarum og fleiri øðrum starvsgreinum. Vit meta hetta vera gongdu leiðina, skulu vit tryggja føroyingum eitt tíðarhóskandi heilsu­ verk, sigur Læknafelag Før­ oya. sjúkrahúsverkið Læknafelagið rópar varskó Seinasta vikuskifti savnaðist føroyska læknafrøðin at greina sjúkueyðkennini í heilsuverkinum. Sjúkan er álvarsom, og besta viðgerðin er ein væl størri játtan og fleiri serlæknastørv, sigur Læknafelagið, sum bjóðaði til tíðindafund í morgun Pál Weihe, formaður í Læknafelagnum