mikudagur 29. apríl 2015síða 25

FRÍGGJADAGUR 1. MAI 2015 SOSIALURIN 49 25 jú oftari tey mugu flyta úr staði í stað, jú kámari gerst dreymurin og jú minni vónin. Sum frá líður missa tey trúnna á, nakrantíð at síggja sín heim stað aftur, sigur Andreas Kamm. Heimurin er ófriðarligari í dag enn hann hevur verið í langa tíð, og er hetta orsøkin til at talið av flótta- fólk um er vorðið so høgt. – Arabiska várið gjørdist eitt satt vónbrot. Gamaní fullu gomlu eina- veldis ráð harrarnir í stóran mun, men í teirra stað kom ruðuleikin og ikki tann framgongd, fólk høvdu vónað. Í staðin valdar ein ruðuleiki, sum ymisk ir meiri ella minni harðrendir bólk ar gera sær dælt av. Stóri taparin í ófriðarstøðum og kríggi er altíð van- liga fólkið, sigur Andreas Kamm, sum heldur ikki væntar, at friður verður í mið eystri í næstum. – Áhugamálini hjá ymisku lond- unum í økinum sameina ikki serliga væl, og tí hava tey sum so ongan áhuga í at samstarva um at skapa frið í økinum. Iran og Saudi Arabia stríð ast um, hvør skal vera sterki drong urin í økinum, og brúka ófriðin í Sýria og ruðuleikan, sum IS skapar, at styrkja sína egnu støðu í økinum. Eg trúgvi ikki, at gjørligt er at skapa frið, uttan gjøgnum altjóða samstarv í økinum. Stórmaktirnar sum USA, Kina og Russland hava heldur ikki víst ser liga stóran vilja at leggja út í stríð ið, so útlitini fyri broyting til tað betra eru smá, sigur hann. Á vitjan síni í Føroyum hevur Andreas Kamm eisini tosað við lands stýrisfólk, millum Karsten Han- sen, ið er landsstýrismaður í neyð- hjálpar málum. Landsstýrið játtaði í farnu viku at senda 1 millión krónur í neyðhjálp til flóttafólkakreppuna í Miðjara havinum, og Andreas Kamm sigur, at hann millum annað ráðgav landsstýrismanninum um, hvar peng ar nir muna mest. – Vit í Dansk Flygtningehjælp eru av tí sannføring, at best er at hjálpa teimum veikastu, og tað er altíð kvinnurnar og børnini. Okkara ynski er at hjálpa teimum so væl í nær um- hvørvi num, at tey ikki freistast at royna eydnuna úti á Miðjarahavinum. Eg havi so greitt Karsteni Hansen frá teim um ymisku møguleikanum, sum lands stýrið hevur at hjálpa í økinum, sigur Andreas Kamm. - Føroyar og enntá Danmark eru smá ar tjóðir í heimshøpi, men vit kunnu veita ein lítlan part, okkara part, av hjálpini, sigur Andreas Kamm at enda. Hvønn dag flýggja 32.200 fólk frá heimi sínum og leita sær skjól aðrastaðni, antin í egnum landi ella uttanlands. 80 prosent av flóttafólkunum eru kvinnur og børn og 50 prosent eru undir 18 ár. 16,7 milliónir fólk vóru flóttafólk í øðrum londum við árslok í 2013. 33,3 milliónir fólk eru flóttafólk í egnum landi. 63 prosent av øllum hesum eru úr fimm londum: Sýria, Kolumbia, Nigeria, Fólkaræðiliga lýðveldinum Kongo og Sudan. Í Afrika sunnan fyri Sahara eru 12,5 milliónir flóttafólk í egnum landi, í Asia eru tey 12,3 milliónir, harav yvir 9 milliónir eru í londunum í miðeystri. Í Kongo verður mett, at minst tvey at trimum fólkum eru flýdd úr heimi sínum aftur, eftir at tey fluttu heim aftur. Helvtin av íbúgvunum í Vestursahara hava verið flóttafólk í Algeria, síðani Marokko tók seg inn í fyrrverandi spanska hjálandi í 1975. Flest flóttafólk búgva í Pakistan (1,6 milliónir), síðani Iran, (857.000), Libanon (856.00), Jordan (641.000) og Turkalandi (609.000). Heimsins størsta flóttafólkalega er Dadaab í Kenya. Har búgva 400.000 flóttafólk. Flestu flóttafólk í heiminum eru úr Sýria, yvir 3 milliónir í 2014. Teimum á høli kemur Afghanistan við 2,4 milliónum, og síðani Somalia, við 1,1 millión. Flestu sýrisku flóttafólkini búgva í Libanon, meðan umleið 95 prosent av afghansku flóttafólkunum búgva í Pakistan. Flóttafólkastreymurin setur sera nógv trýst á grannalondini, bæði politiskt og økonomist. Nógvu flóttafólkini gera, at matvøruprísirnir økjast, meðan lønin lækkar, av tí at nógv flóttafólk arbeiða svart. Londini við flest innan hýsis flótta- fólk um eru Sýria, við yvir 10 milliónum, Kolum bia, við 5,7 millión um, í Nigeria eru 3,3 milliónir, í fólkaræðisliga lýð- veldi num Kongo 2,9 millión ir, Irak 2,1 millión og í Somalia eru 1,1 millión innan- hýs is flóttafólk. Innan- hýs is flóttafólk eru fólk, ið flýggja undan kríggi og ræðuleikum, men sum enn ikki eru farin um nakað landa- mark. Flestu vápnaði stríð í heiminum í dag, eru innanhýsis stríð millum vápnaðar bólkar. Talið av hesum stríðum er voksið nógv seinastu árini, og sæst tað eisini aftur í økta talinum av innanhýsis flóttafólkum. Í 1997 vóru 17 milliónir innanhýsis flóttafólk, í 2012 vóru tey 28,8 og í dag 33,3 milliónir. Døpru tølini tala fyri seg