mánadagur 4. mai 2015síða 39

15 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum nr. 4 I 4. mai 2015 Tá ið samstundis verður hugsað um, at prentfakið tá var býtt í tvey – setarar og trykkjarar. Stig G. Rasmussen var setari. Tað vil siga, at hann tók sær av at seta til prent, meðan trykkjarararnir so vanliga koyrdu prentmaskinurnar, har arbeiðið var gjørt liðugt. Fyrstu tíðina tók Stig G. Rasmussen sær av báðum arbeiðsgongdunum, men tá ið hann samstudis skuldi vera sølumaður og stjóri, so gjørdist samdøgrið ov stutt. Tí sendi hann longu í 1966 boð eftir einum ungum trykkjara úr Sønderjyllandi, Jens Straagaard Holm, sum kom sum trykkjari Út á Loft í Syðrugøtu at arbeiða. Nú vóru teir tveir fakmenn, sum arbeiddu saman um at fáa virksemi at vaksa á Estra. Harumframt kom fólk til, sum tókst við lidna prentið og fekk tað gjørt klárt og sent út av húsinum til kundarnar. Tung arbeiðsgongd Tað er kanska torført at skilja í dag – um 50 ár seinni – nú vit hava teldur og talgilt tilfar, hvussu arbeiðsgongdin var í prentvinnuni tá. Arbeitt var við leysum stavum í blýggj, sum setararnir tá settu saman í einum formi til reglur. Síðani var hetta bundið saman í einum formi, sum so var spentur fastur á prentmaskinuni. Síðani var hetta koyrt í gjøgnum maskin­ una, sum prentaði samansettu stavirnar í svørtum. Skuldi mynd til tekstin, so var tað ein tíðar­krevjandi og tung arbeiðsgongd. Fyrst skuldi myndin takast og framkallast. Hetta var tá við filmi og filmurin var fram­ kallaður í einum myrkarúmi og førdur á pappír. Tá tað var gjørt, so skuldi hon sendast til eitt reprovirki, sum gjørdi myndina um til eina klisjé. Ein klisje var ein pláta úr sink, sum myndin var etsað inn í. Tá ið tað var gjørt, kundi plátan leggjast í prentmaskinuna og trykkjast. Fyri tað fyrsta var hendan arbeiðsgongdin tung, men tað sum gjørdi hana enn tyngri var, at myndin annaðhvørt skuldi sendast til Grafia í Havn – ella av landinum at gerast. Og skuldi nakað prentast í litum, so var ikki nóg mikið við einari klisjé, so skuldu fleiri til fyri at kunna seta litir saman. Hesin arbeiðshátturin broyttist gjøgnum árini og alt hetta er munandi lættari í dag. Tað byrjaði við offsett og síðani eru aðrar broytingar hendar, so alt í dag er talgilt. Menningin Estra mentist gjøgnum árini. Longu í 1967 var flutt í nýggju hølini á Mýruni, har Estra fram­ vegis heldur til. Stig G. Rasmussen stóð á odda fyri fyri­ tøkuni líka til seinnnu helvt av áttati-árunum. Tá ið konan gjørdist álvarsliga sjúk, tók hann seg meira og meira úr fyritøkuni. Sonja á Líðarenda tók framleiðslupartin yvir og hevur sitið við tí uppgávuni síðani. Fíggjarliga partin og fyrisitingina tók ein annar havnamaður sær av. Kristoffur Laksá var júst liðugur við handils­skúlan, tá ið Ása Rasmussen gjørdist sjúk. Kristoffur Laksá var tá komin í Gøtu í nøkur ár, so Stig G. Ramussen kendi hann og sendi boð eftir honum. Hann hevur sitið við fíggjarligu ábyrgdini síðani tá. Hann og Sonja á Líðarenda keyptu eisini størsta partin av fyritøkuni, men júst nú hevur Kristoffur Laksá lagt frá sær og selt sín part í fyritøkuni. Tey, sum í dag eiga Estra eru teir báðir stjórarnir, Sonja á Líðarenda og Gunvá við Keldu, saman við Signari í Homrum og Jónreid Dalheim. Í dag arbeiða átta fólk fast á Estra Vasti. Ein fyritøka, sum er broytt frá at vera ein prentsmiðja til eina fyritøku sum í dag ger totalloysnir á grafiska økinum. Meira enn 30 lærlingar eru avlærdir á prent­smiðjuni Sonja á Líðarenda og Gunvá við Keldu eru stjórar á Estra Vasti Her sæst størsta maskinan, sum fyritøkan hevur í dag. Anna Hansen og Katrin Joensen eru báðar avlærdar á Estra Sonja á Líðarenda og Gunvá við Keldu eru í dag stjórar á Estra. Tær eru eisini partaeigarar saman við Signar í Homrum og Jónreid Dalheim. Sonja hevur lært á Estra. Gunvá átti Vasti og keypti seg inn í Estra. Hon er eisini útbúgving grafikari og hevur lært á Norðlýsinum og Dimmalætting.