mánadagur 18. mai 2015síða 11

11 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 18. mai 2015 · Nr. 56 KJAK Føroya Fólkaháskúli Frits Johannesen Ja, tað er dapurt at hoyra og lesa um støð­una hjá Føroya Fólka­háskúla. Onk­ un­tíð verður tikið til um hús, sum eru komin á fallandi fót, at tey síggja so karlagin út. Tað er dapurt, at slík orðing skal leggja seg út yvir ein so gyltan stovn, sum kanska er ein tann vakrasti mentanararvur, sum okkum føroyingum er givin í anda av N. S. Grundtvig (1783- 1872), Símun av Skarði (1872-1942) og Rasmus Rasmussen (1871- 1962), har tað livandi orðið, borið fram av eldhuga á móðirmálinum frá einari livandi mannasál, kundi gera undirverkið. Faðir mín, Theodor Johannesen, gekk á Háskúlanum veturin 1925/26. Hann tosaði altíð um tíðina fyri Háskúlan og eftir Háskálan. Hann var føddur 1908 og doyði 1986. Hetta árið gekk Kristian Osvald Viderø (1906-1991) eisini á Háskúlanum. Í hesum sambandi rann ein partur av eini talu fram fyri meg, sum Viderø helt á Muntra á Varmakeldu 1958, har hann millum annað umrøddi Havnar Dánjal og um smáttu hansara: Havnar Dánjal stóð fram á prukku sína og segði: “Mær leingist aftur til smáttu mína, har 40 íløt stóðu undir leka!” Ja, hvør leingist ikki aftur til Háskúlan, ið hevur gingið har, sum í dag stendur fram á prukku sína og sær tey 40 íløtini standa undir leka á Háskúlanum? Hóast hesa poetisku mynd, so er tað tungt fyri okkum øll, at hetta hús er komið a fallandi fót. Før­ oya Fólkaháskúli hevur givið tí van­ligu fólkasálini so góðan styrk til lívsins yrki og virki líka síðani 1899. Vónandi verða tað aðrar hend­ur, ið taka um endan enn tey 40 íløtuni, sum í dag standa undir leka á Føroya Fólkaháskúla. Hetta er kar­lagið og dapurt!!! Sáttmálaloysi á fjórða ári! Tíðindaskriv frá Giktafelag Føroya Viðgerðin av føroyskum gikta­ sjúk­lingum er í andaleypi. Eftir at hava sagt upp tvær ferðir og út­sett uppsøgn sína aðrar tvær ferðir valdi giktalæknin tann 1. apríl at takka fyri seg. Fyrst og fremst tí hann hevði mist vónina um, at tað ber til at fáa nøktandi arbeiðsviðurskifti. Læknin hevur fleiri ferðir ført fram, at tað eru fýra viðurskifti, sum hann vildi hava í rættlag, um upp­søgnin skuldi takast aftur. Tá hetta ikki bar til, gjørdist upp­søgn­ in at enda kaldur veruleiki. Treytirnar og ynskini, sum gikta­læknin hevur sett fram, eru í nevndu raðfylgju: • Greið sáttmálaviðurskifti við Heilsutrygd • At tíðin hjá sjúkrarøktar­frøð­ing­ inum við servitan innan gikt ikki verður nýtt á øðrum deildum • At nøktandi hølisviðurskifti komu í lag • At søkt varð eftir einum gikta­ lækna afturat Av hesum var tað bert lýsingin eftir giktalækna, sum var komið í rættlag, og tí valdi læknin at takka fyri seg. Tað margháttliga í støðuni er, at júst hetta at seta ein lækna aftur­at er tað einasta av hesum, sum kostar nakra nevniverda peninga­upp­ hædd. Tað hevur eydnast lands­ stýrismanninum í heilsu­málum at flyta tvær mió kr. frá Heilsutrygd til Landssjúkrahúsið, men henda pen­ingaupphædd munar lítið í sjálvum sær. Stóri trupulleikin er, at tað ikki hevur borið til at gjørt sersáttmála fyri giktaøkið. Tað bar annars til í 1982, tá sjúkrakassarnir vóru sam­ráðingarpartur. Hetta varð tó broytt við árslok 2011. Í 2012 gjørd­ist hetta ein uppgáva hjá eini sam­ráð­ingarnevnd undir Heilsu­ mála­ráðnum, og í 2013 varð upp­ gávan aftur flutt. Hesa ferð til Fíggjar­málaráðið. Síð­ani hetta er – sambært sam­ráðing­ar­nevndini - EITT uppskot sent ser­lækna­ felagnum, sum brúkti fleiri mánaðir um at svara noktandi. Sum skilst er nýtt uppskot nú ávegis, men tað broytir ikki veruleikan. Nevnliga at einki sum helst er komið burturúr, hóast samráðingarnar nú ganga á fjórða ári. Giktalæknin hevur alment boð­að frá, at hansara krav er ein sátt­máli, sum fylgir sáttmálanum hjá Dansk Lægeforening, har før­ oyska felagið er limur. Eisini fyri at tryggja støðug viðurskifti á økin­ um. Í mun til aðra privata viðgerð er eisini galdandi, at øll privat praksis hjá giktalæknanum er farin fram um kvøldið og um vikuskiftið. Dag­tímarnar hevur hann hvønn dag verið fult bókaður við sjúklingum. Og hann krevur altso ikki yvirtíðartakstir. Hartil er krav hansara, at einki loft er á árligu upphæddini, so sum tað annars er vanligt í Danmark, tá lækni arbeiðir bæði privat og fyri eitt sjúkrahús. Verður danska loftið nýtt sum hugsað dømi, er hetta rakt longu í apríl, og so má næsti sjúklingurin bíða til januar. Í mun til fyribilsavtaluna, sum var galdandi, er talan um árliga meir­útreiðslu upp á 20.000 kr. Hetta er bert eitt lítið klípi av teim­ um báð­um milliónunum, sum tað eydn­aðist lands­stýrismanninum við heilsu­málum at flyta til Lands­ sjúkrahúsið. Men tá sam­ráð­ingar­ rætturin er fluttur frá Heilsu- til Fíggjarmálaráðið, gera pengarnir ikki mun kortini. Tað mátti verið eitt sjálvsagt mál hjá serlæknafelagnum at tryggja limum sínum mans­sømi­ lig arbeiðskor. Tí líkist tað eini óhugna­ligari líkasælu frá serlækna­ felagnum, tá hugurin at samráðast um korini hjá tí læknanum, ið hevur størsta arbeiðstrýstið, er so­ mikið lítil. Og tað er meira enn vanliga arro­gant, tá fíggjarmálastýrið í sín­um sáttmálauppskoti krev­ur at upphæddirnar fyri serlækna­við­ gerð skulu lækkast 15%, grundað á flatskattin. Hetta er eitt óhoyrt argument í eini sam­ráð­ingar­støðu, og tað munnu bæði fíggjar­mála­ ráð­harrin og fólk hansara vera full­ greið um. Giktafelagið vil harðliga átala, at Fíggjarmálaráðið hevur tikið samráðingarrætin á økinum, uttan at ráðið á nakran hátt hevur gjørt eina veruliga roynd at fáa ein sátt­ mála. Giktafelagið hevur í vikuni verið á fundi við Heilsumálaráðið. Frá landsstýrismanninum og sjúkra­ húsleiðsluni hava Gikta­felagið og Pero Sore fingið lyfti um, at set­unarviðurskiftini hjá sjúkra­ røktar­frøðinginum og hølisviður­ skiftini hjá giktalæknanum eru komin í rættlag. Og verður hetta sett í verk, so skjótt ein giktalækni aftur er til arbeiðis. Og við einum ungum føroyskum lækna, sum í løtuni nemur sær serkunnleika innan giktaøkið, er tað okkara vón, at vit um fá ár hava tveir væl skikkaðar giktalæknar í føstum starvi í Føroyum. Soleiðis eru nakrir knútar loyst­ ir, men størsti knúturin er ikki loystur, tí samráðingaletið hjá Serlæknafelagnum og Fíggjar­ málaráðnum hava forðað hesum. Giktafelagið hevur tí boðið Fíggj­armálaráðnum, Ser­lækna­ felagnum, Heilsu­málaráðnum og Pero Sore á fund nú mánadagin. Okkara vón er, at allir partar møta til fundar, og at vit her kunnu fáa glið á samráðingarnar, so verandi sáttmálaloysi ikki áhaldandi knúsar møguleikarnar fyri eini muna­wqwgóðari giktaviðgerð her á landi. Tað kostar 20.000 krónur eyka um árið, um vit skulu hava eina munagóða giktaviðgerð í Føroyum. Giktafelagið bjóðar tí sáttmálapørtunum til fundar, nú tey á fjórða ári bøla á samráðingum