hósdagur 28. mai 2015síða 11

Fríggjadagur 29. mai 2015 sosialurin 60 11 allar útisetar, heldur enn bert tey les­ andi. – At einans fólk undir fyribils uttanlandsuppihaldi kunnu skráseta seg til val er fínt. Tey lesandi gerast mest upplagdi bólkurin, tí tey framm­ an­undan hava eitt avmarkað tíðar­ skeið at lesa í. Veruleikin er tó, at skipanin verður ov tung og trupul hjá teimum at fáast við, og atkvøðu­ rætt­urin fer nærmast fyri skeyti, sigur samfelagsfrøðingurin. – Vórðu tey bæði orðini »vegna út­búgving« strikað úr §2a í vallógini, gjørd­ist tað beinanvegin nógv lættari fyri allar partar. Tá ið tað ber til at gera stórar broytingar á øðrum lóg­ gávum innan stutta tíð, so átti tað ikki at verið nakar trupulleiki at broyta eina einfalda kunngerð sum hesa, sigur Jógvan Mørkøre. Longdan valrætt Hóast tað er vorðið alsamt vanligari, at føroyingar nýta longri tíð um at út­búgva seg og fara undir hægri út­ búgv­ingar, so er tíðaravmarkingin fyri valrættin ikki hækkað. Í Noregi og Svøríki varðveita útisetarnir val­ rættin í 10 ár eftir, at tey eru flutt av land­inum, meðan Finnland ikki hevur eitt loft yvirhøvur. Føroyingar kunnu hægst varðveita sín valrætt í fimm ár eftir fráflyting og skal endur­ nýggjast annaðhvørt ár. – Tað er vorðið somikið vanligt, at føroyingar eru útisetar í partar av sín­um lívi, og eg haldi, at valrætturin saktans kundi fylgt teimum í 10-15 ár. Útbúgving og royndir eru nær­ um vorðin krøv frá føroyska sam­ felag­num, og samfelagið stuðlar føroyskum útisetum við ymsum fíggjar­ligum stuðli. Man kann nærmast føra fram, at talan er um eina tænastu, sum gongur báðar vegir, og tí hongur tað illa saman, at loysa útisetarnar frá samfelagsligari ávirkan, so skjótt tey eru liðug at lesa. Onkurs­vegna útihýsir man føroy­ ingum, sum samfelagið annars ynskir at fáa aftur til Føroya, sigur Jógvan Mørkøre. Nýggj daggskrá – Eg trúgvi ikki, at ein broyting hevði broytt mandatbýtið hjá flokkunum, men tað hevði helst sett nýggj tema á politisku dagskránna. Fingu allir úti­setarnir innivist í vallóggávuni, vórðu politikkararnir noyddir at taka størri atlit til veljaraskaran, sum sostatt varð sjónligari í politiska orða­ skift­inum. Tað hevði kanska verið eitt nýtt slag av lokalpolitikki, har politikkararnir dyrgdu eftir at­kvøð­ unum hjá útisetunum, sigur sam­ felags­frøðingurin, sum ikki heldur, at landafrøðiligu mørkini longur av­ marka luttøku í politiska kjakinum. – Valstríðið er broytt ógvuliga nógv við teimum sosialu miðlunum, sum bræða niður landafrøðiligu mørkini. Áður var politiska »matskráin« til valið ikki eins sjónlig fyri útisetarnar sum nú, og kann valstríðið heldur ikki sigast vera staðbundið. Við øðr­ um orðum er eingin forðing fyri, at útisetarnir kunnu luttaka og fylgja við í valdystunum og politiska orða­ skift­inum yvirhøvur, sigur Jógvan. Eitt av málunum, sum helst liggur frammarlaga í hugaheiminum hjá nýklaktum lesandi, eru starvs­møgu­ leikar. Jógvan Mørkøre væntar eisini, at politikararnir verða noyddir at seta øðrvísi arbeiðsmarknaðartiltøk á dags­skrá, skulu teir gera sær vónir at fanga atkvøðurnar hjá útisetunum. – Nógv av arbeiðsmarknaðar­til­ tøk­unum, sum vit hava hoyrt um í sein­astuni, eru stílað móti fleiri ar­ beiðs­plássum á fiskavirkjum – møgu­ liga orðaskiftið hevði farið at snúð seg um at skapa vitanartyngri arbeiðs­ pláss, ið eru meira viðkomandi fyri úti­setarnar. Vórðu hesi málini sett á dags­skrá, vænti eg eisini, at ein greið­ ari og framskygdari vinnu­poli­tikkur varð stungin í korti, sigur hann. – Eru politisku loysnirnar á við­ kom­andi avbjóðingarnar innan vinnu og arbeiðsmarknað ikki nóg góðar, fara útisetarnir – við støði í politiska orðaskiftinum í Føroyum, men við hvestum knívum úr útlandinum – utt­an himpr at punktera ballónirnar fyri heitari luft, sigur Jógvan Mørkøre. Vinningur við broyting Tær broyttu fortreytirnar hjá teimum lesandi at halda seg í útbúgving og nema sær arbeiðsroyndir eru eitt óbeinleiðis krav frá samtíðini, sum úti­setarnir eftirlíka, sambært Jógvani. Vandin er tó, at tankarnir og ynskini hjá útisetunum ikki fáa inni­vist á politiska pallinum, um hesi ikki hava møguleika at atkvøða til løg­tings­valið. – Tá ið lívslong læring ikki stendur øllum føroyingum í boði innanfyri egin landamørk til eina og hvørja tíð, verður natúrliga gongdin tann, at føroy­ingar leita sær uttanlands. Tað kann síggjast sum ein styrkur til føroyska arbeiðsmarknaðin, at vit fáa eina alsamt sterkari arbeiðsfjøld, og tíðin er komin til, at Føroyar flyta landa­mørkini til útisetarnar. Á tann hátt fáa hesi ávirkan á føroyska ar­ beiðs­marknaðin, ið sostatt kann menn­ast saman við teimum. – Í seinasta enda hevði tað bøtt um føroyska samfelagið og arbeiðs­ marknaðin, sum síðani gjørdi tað meiri attraktivt fyri útisetarnar at venda heimaftur. Eg dugi ikki snøgt sagt ikki at síggja argumentið ímóti, at geva útisetunum innivist í val­ skipan­ini í eitt 10-15 ára skeið, eftir at tey eru flutt av landinum. Tað er ein spurn­ingur um geva einum fjónaðum parti av føroyska fólkinum valrættin aftur, so vit styrkja um fólkaræðið. sigur Jógvan Mørkøre. Meir um evnið á næstu síðu »Eru tað einans serligir bólkar, sum skulu prógva sín valrætt sambært lóg­gáv­uni, verður tað av sær sjálvum ein fyri­sitingar­liga tung skipan – bæði fyri um­søkjara og málsviðgera« Jógvan Mørkøre, samfelagsfrøðingur – Eg trúgvi ikki, at ein broyting hevði broytt mandatbýtið hjá flokkunum, men tað hevði helst sett nýggj tema á politisku dagskránna, sigur Jógvan Mørkøre savnsmyndir