mánadagur 22. juni 2015síða 7

7 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 22. juni 2015 · Nr. 70 trúnna á Týskland, og at tey saman kundu byggja landið upp aftur. Eichmann hittir konu síni um hetta mundið, og skjótt verður hon ein hollur stuðul, tá hann ferð eftir ferð fær betur starv. Alt tykist so gott, at hvørki Eichmann og enn minni kona hansara, steðga sær á og hyggja rundan um seg fyri at vita hvat tað er, sum hendir. Í leikinum, kann Eichmann tykjast eitt sindur býttur, tí hann ikki sær hvat tað er sum hendir rundanum hann. Hann fær uppgávur og loysir tær so væl, at uppgávurnar hvørja ferð gerast fleiri og alsamt týdningarmiklari. – Leikurin er ikki ein søgu­ ligur leikur sum so. Sann­ roynd­irnar eru sjálvandi í ordan, men tað sum Adam Price hevur verið mest upp­ tikin av, tað er, hvat tað er, sum fær eitt menniskja at gera tað, sum Eichmann gjørdi. Og kunnu vit bara fordøma tað, ella hvussu. Um hann lýsir eitt ódjór, ein fana, so kunnu vit sum áskoðari bara sita og siga, at handa mannin kunnu vit ikki sam­ anbera okkum við. Um tú har­ afturímóti lýsir eitt menn­iskja, í hvussu er sum Adam vil, so fær tað okkum kanska at seta spurnartekin við okkum sjálvi, nær siga vit frá í ymsum støðum, og nær fara vit ov langt. Einfaldi óndskapurin Hannah Arendt lýsir ein­ falda ónd­skapin sum nakað, Eichmann ikki sjálv­ur stýrdi. Hann var hvørki sjúkur ella jødahatari. Einasta skuldin hann bar, var at røkta ar­beið­ ið hjá sær. – At byrja við trúgvi eg, at hann er forførdur av tank­anum aftanfyri nasi­ smuni, og so blívur hann... altso hann er naivur uppá nógvar mátar, hann sær ikki tað politisku magtina, sum liggur aftanfyri. Hjá honum snýr tað seg um at verða fluttur fram og at koma hægri upp í skipanina. Tað er ikki serliga um­hugsað. Hann ger sítt arbeiði, hann dugir øgiliga væl at organisera, og tað er líkasum tað, hann kast­ar seg útyvir, sigur Olaf Jo­hannessen. – Í rættinum í Ísrael nokt­ ar hann seg sekan. Hann sig­ur, at hann bara var eitt lítið tannhjól í einari stórari maskinu, so hann noktar at taka ábyrgd fyri alt. Tó leggur hann at enda aftrat, at um jødarnir hava brúk fyri at geva onkrum skyldina, so er tað í lagi, so kann hann vera teirra sonoffur. Hevur tú samkenslu við Eichmann? – Altso eg haldi, at Eichmann er ein brotsmaður, og hann hevur nakrar ræðuligar brots­gerðir á sínari sam­ vitsku, sum hann skal revsast fyri. Eg havi samkenslu við honum sum menniskja, altso skilt á tann hátt, at vit kunnu øll blíva villleidd, og um vit ikki kunnu síggja tað í eyguni, so verða vit kanska nettupp villeidd. Uppá tann mát­an havi eg samkenslu við honum, men annars ikki samkenslu sum so. Í leikinum er kona Eich­ mann ein ímynd av tí týska fólkinum, sum letur seg vill­leiða av ideologiini. Tey halda, at týska fólkið er nak­að heilt serligt, og at tey arbeiða fyri einari góðari sak. Hóast tað eru fleiri, sum settu seg upp ímóti nasism­ uni, enn mann heldur, so varð fólkið forført og logið fyri. Eitt nú heldur kona Eich­mann, at maður hennara syrgir fyri, at jødarnir koma gott avstað úr Týsklandi til tað betra staðið, sum teimum er ætlað. Sunnudagin 9. november var síðsta sýning av »Sam­ tale før døden«, og Olaf Jo­ hannes­sen fór longu 29. no­ vemb­er undir fyrstu sýning av leikinum Mefisto, sum hann eisini vann virðisløn fyri í árliga Reumert. Eis­ ini í tí leikinum verður Olaf verður verandi í Nasi­ týsklandi. – Leikurin eitur Mefisto og snýr seg um ein av teim­ um størstu sjónleik­ar­un­um í Týsklandi, Gustav Gründ­ gens. Hann var sjónleikari áðr­enn Týskland varð yvir­ tikið av nasistunum og var bara verandi. Hann kom undir veingirnar á Her­mann Göring, næst­kom­mander­ andi hjá Hitler, sum var menta­málaráðharri. Hetta fekk luft undir veingirnar á Gründ­gens, og hann fekk eina stóra karrieru og bleiv leik­hússtjóri í Berlin, sigur Olaf Johannessen.