hósdagur 25. juni 2015síða 40

8 Mentanarblaðið hjá Miðlahúsinum 6 • 26. juni 2015 8 it eru eitt lítið ferðalag, sjey fólk, sum hava fingið stuðul frá Vinnuframa til eina kunn­ingarferð. Enda­málið er at finna nýggjar møgu­leikar til at menna før­oyskan land­búnað, serliga í Sand­oynni. Og eitt av pláss­unum, vit valdu at vitja, er garðurin Turriefield í Hetlandi. Ein garður, sum kann bjóða yvir 60 sløg av grøn­meti, má vera vitjunar­verdur hjá okkum. Penny við planinum Í lítlu bygdini Sandness á vestursíðuni av størstu oynni í Hetlandi eru tey ikki von at velta auberginur og salathøvd. Eins og í Hetlandi annars – og í Føroyum – er yndisgrønmetið epli og røtur. Tí tað vita fólk, tað fæst at vaksa! Ella – soleiðis var tað, áðrenn Penny og Alan komu. Alan Robertson er hetlendingur, men búði inni á meginlandinum, í Edinburgh, saman við unnustuni Penny Armstrong. Tey fingust eisini við grønmeti har, og fingu nógv at vaksa, men so tók hug­ skotið innan í Penny skap. Og hon fór í holt við at yvirtala Alan. – Tað var eg, sum yvirtalaði hann til at flyta aftur til Hetlands, viðgongur hon gleðiliga. Vit sita oman fyri tey smáu, hvítu húsini. Eta grønmetissuppu (sjálvandi!) og skotskar, trihyrntar bollar. Tað er juni mánaður, og hetta er fyrsti dagurin, tað ber til at sita soleiðis uttanfyri og eta, siga tey. Tey yvirtóku gamla bóndagarðin, sum var í familjuni hjá Alan, og í 2008 fóru tey at velta grønmeti. Fyrst bara til egið brúk, men í 2011 fóru tey undir ta stóru verk­ætlanina at royna at fáa tað at bera til at liva av at velta grønmeti. Áh... og ja, tá talan er um hesi bæði fólkini, so tosa vit ikki um bara at velta sum skjótast og mest og fáa sum mest av pengum burtur­ úr! Penny og Alan høvdu greiðar treytir til sín sjálvs. Hetta skuldi gerast uttan at nýta diesel-og-kapitalkrevjandi amboð sum traktor. At alt skal vera vistfrøðiligt er sjálvsagt. Og so vilja tey ikki framleiða til “healthy middel class people” inni í býnum, sum vilja og kunnu gjalda nógv fyri frískt, vistfrøðiligt grønmeti – nei, aðal­málið hjá teimum er at framleiða mat, sum ferðast stutt – lokalan mat til tey lokalu. Eisini um tað merkir, at tey ikki fáa hægsta prís! Seks tons av vistfrøði – við hond! Í okkara lítla ferðalagi dugir meirilutin at koyra traktor... Men skjótt vísir tað seg, at fyri tí um vit ikki ætla at reka garð eftir somu prinsippum sum Penny og Alan, so er okkurt at hugsa um og læra av her á Turriefield. Undir húsunum er eitt stykki, umleið 4000 fermetrar til støddar. Her veltu tey um­leið seks tons av grønmeti í fjør. Yvir 60 ymisk sløg. Alt frá hvítleyki til gras­kar. Og tað er ikki tí tey hava besta blettin í Hetlandi, akkurát. – Her í landinum hava vit eina al­ menna flokking av jørðini, og henda jørðin her er ikki flokkað sum serliga góð land­búnaðar­jørð, sigur Penny. Ódýr vakstrarhús Heldur liggur góði gróðurin í tí, tey bæði gera. Og eitt tað mest sjónliga fyri okk­um vitjandi, eru teir fimm glæru plast­tunlar­ nir, sum standa á stykkinum. Vakstrar­ hús úr sterkum plasti, stikpelum og av­ løgdum fóðurslangum frá alibrúkum. – Eg vildi mett, at vit hava brúkt tilfar fyri eini 500 pund (umleið 5000 krónur) til ein slíkan, sigur Alan, sum sjálvur hev­ur funnið upp á konstruktiónina. Vit hugsa um vetrarlágtrýstini og spyrja, hvussu leingi tunlarnir standa uppi? Jú, teir standa uppi alt árið. Tann fyrsti, sum Alan bygdi, er nú fimm ára gamal og stendur har enn. – Konstruktiónin ger, at tá nógvur vind­ur er, geva tunlarnir seg nógv. Tað kann vera eitt sindur óhugnaligt at standa inn her tá. Men teir fara ongan veg. Ella – eru ikki farnir enn, má man heldur siga, smílist hann. Framman­ “Er hetta tað?” spyr onkur tortrúgvin í leigubilinum, tá vit snara inn í túnið uttan fyri lítillátnu húsini á garðinum Turriefield í Sandness í Hetlandi. Hvítkálkað, gomul og mest átøk einum lítlum summarhúsum. Tveir smáir kampingvognar standa og troðkast í túninum. Men áðrenn dagurin er farin, eru vit hugtikin. Ikki av húsunum, men av eldhuganum, av skilagóðu loysnunum – og av grønmetinum! Smakkgóða, fjøl­ broytta og vælvaksandi grønmetinum, sum veksur her, á einum stað, sum sær út og kennist sum at vera í Sandoynni Katrin Petersen V Tá tað ber til í Hetlandi!