mikudagur 21. juli 2004síða 29

Tá eg hugsi um ólavsøkuna í dag, so komi eg í tankar um tey fýra p´ini og trý s´ini. Tað fyrsta p´ið er fyri »paradu-uni- formar«. Føroyska tjóðbúnan. Eg haldi sjálvur, at hann er vorðin ov ein- táttaður, har tað hátíðarliga er farið av honum. Men tó ikki meira enn so, at eg haldi framvegis, at hann er vakur. Tað næsta p´ið stendur fyri »pengamaskina«. Ólavsøkan er farin at snúgva seg ov nógv um pengar, har innihaldið er kámað burtur. Triðja p´ið er »pussfiskar«. Tað eru nógv fólk á ólavsøku. Bæði stuttlig og minni stuttlig. Triðja p´ið: »prátið«. Tú hittir bæði vinir og kenningar, sum tú ikki hevur sæð í langa tíð. Tað er bæði stuttligt og hugnaligt. Fyrsta s´ið er fyri »skrúðgonga«. Ein tignarlig løta, tá landsins hægstu myndugleikar fara frá kirkjuni og nið- an á tinghúsvøllin. Tað er bæði álvar- samt og hátíðarligt. Annað s´ið er fyri »sjónleik«. Bæði kabarettina og aðrar sjónleikir, og tað er altíð spennandi. Triðja s´ið er »sangur«. Midnáttar- sangurin ólavsøkudag, tá allir føroy- ingar syngja við einari rødd, og hjørt- uni banka í tank. Øll gleða seg til sangin. Ólavsøkuna yvir øllum ólavsøkum hevði eg sum níggju ára gamal. Men nú haldi eg, at ólavsøkan er akkurát, sum hon skal vera. Tað er nógv minni av bardøgum og roki nú, enn tað var fyrr, og tað er sjálvsagt at gleðast um. Annars bara at spáka oman og niðan tosa við fólk og vitja grannar og kenningar. Ein fer helst eisini ein túr til midnáttarsangin. Mær dámar best, at fólk stuttleika sær við skili, og hinvegin dámar mær illa, tá fólk berjast og eru í rok. Men tað er minni av nú á døgum. Nú ber til at ganga í friði og náðum runt í býnum. Fyri mín aldursbólk er nógv spenn- andi og góð tiltøk at fara til á ólav- søku. Tað eru nógvar fjølbroyttar framsýningar at vitja, og tað er ógvu- liga hugnaligt. Fyri børnini haldi eg, at tað er ov nógv plastikk. Úrvalið til teirra kundi verið meira fantasifult. Og midnáttarsangurin er eisini heilt serligur. At hitta fólk, fáa vitjan og at vitja fólk er altíð stuttligt. Sum heild haldi eg, at mentanar- útboðið er betrað seinastu árini. Tað er nógv størri og fjølbroyttari enn tað var fyrr. Nú eri eg ikki so nógv á ólavsøku longur, tí eg eri flutt til Danmarkar. Tað munnu vera eini fimm ár síðani eg seinast var heima á ólavsøku. Men eg haldi, at tað man vera stutt- ligast at vera á ólavsøku, tá ein er ungur og leysur. Nú eru tað onnur virði ein gongur uppí, tá ein ferð, og tað er meira hugnaligt. Ein hittir nógv fólk, sum ein ikki hevur sæð leingi, fer á gátt hjá fólki og verður bjóðaður støð. Tá eg eri á ólavsøku, so eri eg sjálv- andi á Vaglinum til midnáttarsangin, og seinast var eg eisini við, tá Frels- unarherurin hevði útimøti har niðri. Tað er nógv broytt, hvat man heldur um ólavsøkuna í dag í mun til fyrr. Ólavsøkan er okkara tjóðarhátíð, sum er næst eftir flaggdegnum, ið stað- festir okkara samleika. Øll ósemja verður gloymd á ólav- søku, og eg haldi, at líkamikið, hvar ein er staddur í heiminum, so ber til at halda ólavsøku. Nú havi eg ikki verið so nógv á ólavsøku seinnu árini, tí eg havi ferð- ast nógv. Bæði her heima í Føroyum og í uttanlands. Ta einu ólavsøkuna var eg á Havanna, og varð hon eisini hildin á sín hátt har. So hon verður ikki gloymd, hóast ein er burturstadd- ur. Eg leggi størstan dent á skrúð- gonguna og sjálva ólavsøkusetuna. Harafturat haldi eg, at tað er ógvuliga stuttligt at lurta eftir kappróðrinum. Man sær beinleiðis ikki so nógv av honum. Annars er spennandi at ganga til til- tøk sum eitt nú framsýningar av ein- um og hvørjum slagi. Burtursæð frá kappróðrinum, so hevur ítrótturin ikki mín størsta áhuga, og tombola als ikki. Ólavsøkan er ein ítróttarstevna, har fólk koma til ein hátíðardag. Eg haldi, at ein eigur at ansa eftir, at ov nógv tiltøk ikki liggja samstundis. Eitt nú skuldu tey átrúnaðarligu og ítróttarligu tiltøkini ikki yvirlappa hvørt annað, tí so missa báðir partar luttakarar. Ólavsøkan er einasta inntøkukeldan hjá frítíðar- og ítróttarfeløgunum í bý- num, og tí haldi eg, at tað er skeivt, at privatfólk fáa loyvi hava básar og sølubúðir. Hetta áttu frítíðar- og ítróttarfeløgini at havt einkarrætt uppá. Tey hava fólk í hópatali, ið gera eitt megnar sjálvboðið arbeiði, og tí skulu privat fólk ikki taka hesa inn- tøku frá teimum feløgunum. Annars haldi eg, at ólavsøkan er hugnalig. Tað er gott, at fólk koma saman til gaman og álvara, og yvir- høvur koma hvørjum øðrum við. Eins og tað hevur verið framgongd alla aðrastaðni í samfelagnum, so er hetta eisini galdandi fyri ólavsøkuna. Ólavsøkan er farin frá at vera ov kommersiell og vánarligari drykki- mentan til at vera meira merkt av mentan. Nevnast kann millum annað allar tær ymsu framsýningarnar og útisjónleikurin. Eisini onnur tiltøk kring landið eru vorðin rein mentan arlig tiltøk, sum eitt nú G! Festivalurin og Varmakeldan. Eg haldi, at ólavsøkan er hugnalig. Tað er serliga stuttligt at vera havnar- fólk og kunna bjóða fólki inn. So søg- una um, at havnarfólk eru burturblíð, eiga vit at vísa frá okkum. Brennivín er enn ein partur av ólav- søkuni, men eg haldi ikki, at tað eru eins nógv drukkin fólk og fyrr. Drekki- mentanin er broytt eftir, at vit hava fingið fría rúsdrekkasølu. Tá tað kunnu standa 13.000 fólk upp aftaná at hava ballast í tveir dagarog niður til midnáttarsangin, so kann støðan ikki vera so ring. Eg haldi, at tað er ein virðiligur endi á ólavsøkuni. Tað kundi tó verið eitt hugskot at sett bingjur upp á hvørt húsahorn í gongugøtuni, tí tað hevði skemmað býarmyndina enn óruddið ímóti morgni. Í mun til fyrr tróta tiltøkini ikki á ólav- søku. Men fyri barnafamiljurnar er ólavsøkan í so kostnaðarmikil. Ein kann gleðast um, hvussu væl ungdómurin tekur ímóti kappróðrin- um. Serliga her í Suðurstreymoy eru ótrúliga nógvar bátsmanningar. So hatta við barnaróðrinum fer helst at økja um áhugan úti um landið. Eitt av hæddarpunktunum er mid- náttarsangurin. Tað rørir hjartað á bæði føroyingi og fremmandafólki. Eg haldi, at ólavsøkan er góð. Tað er næstan altíð okkurt at fara til. Vit plaga at fara á onkra framsýning, og í fjør vóru vit til fyrilestrar á háskúlan- um. Eisini tá sonurin var yngri, so var altíð okkurt, har vit kundu taka hann við. Tað eru nógv tiltøk til børn, ið ein kanska saknar á hinum stevnunum, har útboðið ikki er eins stórt. Ólavsøkan er batnað - mær dámar væl at vera á ólavsøku í dag. Tað besta av øllum at síggja fólk, ið ein ikki sær so ofta Havnarfólk eru eisini blíð, og eg haldi ikki, at tey eru burturblíð. Nú eri eg limur í dansifelagnum hjá Kaggan- um, og sum oftast, so hevur onkur opið hús, aftaná vit hava dansað. Eg eri á ólavsøku næstan hvørt ár, og tað er serliga fyri tann føroyska dansin. Onkuntíð eri eg bara farin til tann føroyska dansin. Tað eru ómetalig nógv tilboð á ólav- søku. Ólavsøkan er bæði ein høgtíð - alt tað andaliga, søgliga og politiska. Men harafturat er tað eisini ein hátíð. Frá gamlari tíð høvdu nógv feløg aðalfund á ólavsøku. Men tá tað eru so nógv tilboð, so kunnu tað eisini koma trupulleikar av at finna útav, hvat øll í familjuni vilja fara til. Men tað plagar sum oftast at loysa seg. Ólavsøkan er eisini eitt slag av klimaks. Føroyameistaraheitið í kapp- róðrið endar, og steypakappingin er eisini løgd á ólavsøku. Eg haldi, at ein kann siga, at ein fær tað ólavsøkuna, ein vil hava. Fólk eru skrýdd og allar dyr eru opnar. Mær dámar væl ólavsøku. Eg plagi at seta meg við eini skrá og krossa av, hvat eg vil til. Men tað er sjáldan, at tað endar soleiðis. Ein hitt- ir altíð onkran, og so riggar tað ikki meira. Ólavsøkan 2004 Hesi 10 fólkini vórðu í 1977 spurd, hvat tey hildu um ólavsøkuna. Nú, 27 ár aftaná, verða tey aftur spurd, hvat tey halda um tjóðarhátíð Føroya. Ólavsøkan 2004 57 57 56 Ólavsøkan 2004 C M Y K 56