fríggjadagur 3. juli 2015síða 10

Fríggjadagur 3. juli 2015 sosialurin 75 10 *Ávaring!: *Hvannir kunnu gera húðina eyka sólviðkvæma. Tí eru vit (NÚ - av royndum) altíð í handskum tá ið vit heinta hvannir. Hevur tú skorið hvannir, ella eti hvonn er eisini týdningarmikið at vaska tær væl um hendurnar og munnin áðrenn tú fert út í sólina. Drekkur tú nógv hvanna te ella etur nógva hvonn, kann øll húðin gerast eyka sólviðkvom. Et tí vi máta - sum alt annað. Hvussu smakka Føroyar? ‘Salt, Pipar, Karry og hitt reyða’, soleiðis segði *hann* einaferð um kryddið í høsnar­ unga­rættinum á borðinum. Hitt reyða hevur nokk verið paprikka; og hesi fýra hava óiva verið einastu kryddini *hann* kendi – afturat kanel og kardamummu sum í hansara hugaheimi, bert hoyrir søta køkinum til. Lat *hann* vera ónevndan Tjóðhild Patursson E g trúgvi tó ikki at vin­mað­ urin er einsamallur. Ein stórur partur av matinum á føroysku matar­borðunum er nokk avmarkaður til hesi fýra kryddini, oftast kanska bert tvey tey fyrst nevndu – Pipar og Salt (skemti­ sendingin við sama navni, fangar við navninum veruliga essens­in av Føroyum). Ikki at nakað gali er í tí. Nógv smakkar fantastiska væl uttan ov nógv krydd. Í so máta er spurningurin í yvir­ skriftini lættur at svara: Føroyar eru saltar og smakka av pipari, av karry og paprikka – og so eittsindur ræst. Og gloym so ikki AROMAT. Spurningurin skuldi kanska verið settur øðrvísi – *Hvussu kunnu Føroyar smakka?* Hvonn Hvannir vaksa vilt ymsastaðni í Føroyum, men hon kann lættliga fáast at vaksa í garðinum. Hvonnin luktar og smakkar ógvuliga parfumerað – summi siga at hon smakkar av sápu, onnur at hon smakkar fantastiskt. Eg vildi sagt, at smakkar hon av sápu, so er tað í øllum førum ein fantastisk sápa. Kandiserað hvonn og hvannasiroppur Sker 1 kg av hvannaleggum í bitar á uml 5 cm. Kóka í eini grýtu við vatni, til leggirnir eru bleytir. Síla vatni frá. Stoy 0.5 kg av sukuri omanyvir leggirnar. Lat teir trekkja í eitt døgn. Kóka síðani stelkirnar við einum lituri av vatni. Síla lakan frá. Goym hann – hetta er hvannasiroppur. Hvannasiroppur er fantastikur omaná ís, ella til aðrar dessertir. Vend hvannaleggirnar varliga í sukuri og turka varisliga í turki­ovni ella í bakarovni (nýt so lágan hita sum gjørligt). Kandiseraða hvonnin goymist best lufttætt. Et hana sum hon er, ella nýt hana sum smakk og pynt í køkum og øðrum mati. Hvanna te og krydd Bløðini av hvannunum kunnu turkast og brúkast til te. Vanligt er eisini at brúka turkaðar hvannir sum krydd. Er serliga gott í rullupylsu - so sigst. Vit á Kunningarstovuni í Nólsoy vóru so heppin at sleppa uppí part, tá ið umhvørvisstuðulin hjá Tórshavnar Kommunu var latin fyrr í ár. Spurningurin *Hvussu kunnu Føroyar smakka?* kann sigast at vera grundin í arbeiðinum. Anna Malan Jógvansdóttir fer kom­andi mánaðan, saman við omm­ uni Disu Christiansen, at heinta, smakk­að, turka, kóka, súlta og eta Føroyar og sumt av tí her veksur. Ætlanin er at niðurskriva ein part av teirri vitanini omman eigur og vón­ andi eisini, at finna nýggjar hættir at gangnýta tað vit eiga her hjá okkum. Nógvar av plantunum og urt­unum fara at síggjast aftur í mat­gerðini á Kunningarstovuni í Nólsoy – tit eru vælkomin ein túr framvið. Myndir: tjóðhild patursson