fríggjadagur 3. juli 2015síða 13

Fríggjadagur 3. juli 2015 sosialurin 75 13 hon heitti á fólk um at virka ullina, við millum annað at binda hosur úr henni, fyri síðani at selja tær, ístaðin fyri at selja óvirkaða ull. Skipið hjá Nólsoyar Páll, Royndin Fríða, hevur verið eitt tað fyrsta skipið, ið hevur út­flutt tilvirkaða ull úr Føroyum. Eisini stendur skrivað, at hon fegin vildi læra at lesa og skriva. Tað sigst, at hon skal hava sagt við Nólsoyar Páll, at hann skuldu læra manningina at lesa og skriva umborð á Fríðu. – Tað var eingin skúli tá ið tíðini, men hon hevur sæð virðið í bæði at duga at lesa og skriva. So hon hevur uttan iva verið noydd til at verða ein kvinna við bein í nøsini, og tað sær man eisini á tí lítla, ið er skrivað um hana, at tað hevur hon haft, sigur Mimmy. Sum man kann lesa um í bókini hjá Jakob Jakobsen um Nólsoyar Páll, so var hann tann fyrsti maðurin, ið tað eydnaðist at taka eina koppseting við til Føroyar. Hetta gjørdi hann á tann snilda og einfalda hátt, at hann sproytaði koppsetingina inn í mann­ ingina, sum so síðani var sproyta frá manningina í fólkini her heima. Marin Malena lærdi seg at koppseta, og hon var tann fyrsta í norðoyggjum, sum fór runt og koppsetti fólk. – Hetta vísir heilt víst, at hon, um­ framt at hon hevði gott mót, og var dugnalig, eisini má hava duga væl at tosa og at bera seg fram. Tí tú kanst hugsa teg fram til, at tað hevur ikki bara verið lætt, at yvirhøvur fáa fólk at vilja koppseta seg. Tí bara tað at sproyta nakað inn í seg var jú nakað heilt nýtt tá ið tíðini, sigur Mimmy. Tað verður ofta sagt, at aftanfyri ein og hvønn sterkan mann, er ein sterk kvinna. Út frá teimum fáu frá­ søgn­unum, ið eru um Marin Malenu, so kann sigast, at hetta orðafelli pass­ ar sera væl til Nólsoyar Páll. – Ein maður sum Nólsoyar Páll, ið var ein maður, ið var fullur av slóð­brótandi hugskotum, og sum bæði var sera væl dámdur og sera illa dámdur, hevur notið gott av at haft eina tílíka kvinnu sum Marin Malenu, ið hann kundi tosa um allar sínar visjónir og dreymar við, sigur Mimmy, og leggur afturat, at júst hesir egin­leikar hjá Marin Malenu hava haft sína ávirkan á hví hann gifti seg við henni. Bert avmyndað sum bíðandi kvinna Sum flestar kvinnur í Føroya søgu, so er eingin mynd av Marin Malenu. Tað einastu ferð hon er avmyndað, er á einum málningi hjá Jógvan Waagsten, ið kallast »Hon Bíðar«. Hetta heldur Mimmy verða sera óhepp­ið, tí kvinnur tá á døgum hava nokk tikist við annað, enn bert at bíða eftir manni teirra, meðan teir vóru burtur á sjónum. – Tá á døgum hava teir flestu menn­inir verið burtur á sjónum ein stóran part av tíðini, so tað hevur verið kvinnan, ið hevur tikið sær av øllum á landi. Tí er tað torført fyri meg at ímynda mær, at allar hesar kvinnur ikki hava gjørt annað enn at bíða eftir manni sínum. Tí hóast longs­ulin er har, so hava tær haft nógv annað at tikist við, og at gingið upp í. Hetta vísur enn einaferð, at tað bert eru menn, ið hava skrivað Føroya søgu, og tí haldi eg at tað er tørvur á kvinn­um, ið skriva søguna um kvinn­ una, sigur Mimmy. Mimmy vísur á, at tað allarhelst hava verið áhugaverdar og megnar kvinnur í hvørjari bygd í Føroyum. Og hóast søgubøkurnar í alt ov lítlan mun endurspegla hetta, so hava kvinnurnar heilt víst haft ein stóran leiklut í mongum av tí, sum farið er fram. Tí heldur hon, at tað er tørvur á at vit fara at granska, bæði hvussu kvinnur sum heild vóru tá ið tíðini, og hvussu Marin Malena var, í mun til aðrar kvinnur í hennara samtíð. – Eg veit ikki um tað bara er eg, men tá ið eg lesi nógv av tí ið Nólsoyar Páll hevur tikist við, og søguna rund­ an um hetta, so síggi eg eina kvinnu­ lig­heit aftanfyri nógvum av tí, ið hann hevur gjørt, sigur hon. Eitt nú nevnir Mimmy Frunta­ táttin, ið er ein av teimum mongu tátt­unum, ið Nólsoyar Páll hevur yrkt. Hendan tátt hevur hann yrkt meðan hann búði norðuri í Klaksvík, ið fyrr varð nevnt norðuri í Vági. Hesin táttur er ein av teimum fáu, ið snýr seg um nakað, ið er viðkomandi fyri kvinnur, nevniliga eina kvinnu við frunti. Tá ið man síðani lesur um, tá ið hesin tátturin varð skrivaður, so sæst, at tað hava verið fleiri kvinnur rundanum henda táttin. Eitt nú var tátturin framborin av einari kvinnu, fyrstu ferð hann varð framborin. Systurdóttur Marin Malenu var tann, ið bar boðini um henda táttin víðari til aðrar bygdir. Tí heldur Mimmy at tað væl kann hugsast, at kvinnurnar rundanum Nólsoyar Páll hava haft sína ávirkan á henda táttin, umframt nógv annað, ið varð gjørt tá ið tíðini. Biskupstøðgarðurin Tann 12. desember 2013 varð Áhuga­ felagið Nólsoyar Páll sett á stovn. Felagið hevur til endamáls, at seta Nólsoyar Pálli eitt virðiligt minnis­ merki. Avgjørt varð, at bónda­garð­urin sum Nólsoyar Páll bygdi á Biskups­ støð, og sum varð niðurtikin í 1923, skal endurbyggjast. Hesari ætlan er Mimmy Vágsheyg, og kaffihús henn­ara café Fríða, ein partur av. Fyri Mimmy er tað sera umráðandi, at garð­urin ikki bara endurspeglar Nólsoyar Páll, men eisini konu hans­ ara Marin Malenu, ið hevur haft ein stóran lut í, bæði hvussu garðurin skuldi síggja út, og rakstrinum av honum. – Biskupstøðgarðurin verður ein stórur varði, bæði fyri Klaksvíkina og fyri ferðafólk í Føroyum sum heild. Mín uppgáva í hesum er at leggja dent á, at vit eisini hava tann kvinnuliga partin við í endurskapanini av garð­ inum. Tí man kann ikki tosa um Biskup­støðgarðin, uttan at taka Marin Malenu og søgu hennara við, sigur Mimmy. Mimmy greiður frá, at tá ið Nólsoyar Páll doyði sum 42 ára gamal, so sat einkja hansara eftir á garðinum við fýra børnum. Tey tíðarskeiðini, tá ið Nólsoyar Páll hevur verið burturi, hevur Marin Malena staðið fyri øll­um á garðinum. Tí ynskir hon, at søgan hjá Marin Malenu eisini skal verða endurgivin, tá ið ein støkkur inn á gólvið á Biskupstøðgarðinum. Tað er tí umráðandi, at dentur ikki bert verður lagdur á at garðurin er bygd­ur á rættan hátt, men eisini at hann er inn­rættaður soleiðis, at hann endur­ speglar alla familjuna, ið har búði. annkristina@sosialurin.fo »Ein maður sum Nólsoyar Páll, ið var ein maður, ið var fullur av slóðbrótandi hugskotum, og sum bæði var sera væl dámdur og sera illa dámdur, hevur notið gott av at haft eina tílíka kvinnu sum Marin Malenu, ið hann kundi tosa um allar sínar visjónir og dreymar við« Mynd av Marin Malenu, málað av Jógvan Waagstein, sum verður nýtt á permuni til leikin um Nólsoyar Páll, av Steinbjørn B. Jacobsen Mynd av Marin Málenu, ið Mimmy hevur biði Jan Nystrøm gjørt. Myndin hongur á kafe Fríðu í Klaksvík Myndir: Mimmy vágsheyg