fríggjadagur 3. juli 2015síða 20

Fríggjadagur 3. juli 2015 sosialurin 75 20 Óli Jacobsen Sá skip verða bumbað og søkt undir krígnum Nú verður hildið áfram við frásøgnini hjá Øssur Debes. Undir krígnum sá hann Lincoln City verða søktan og Caroline Thorden verða bumbaða Øssur Debes 6. partur Í seinasta parti greiddi Øssur frá tí, hann minnist frá bretsku hersetingini av Før­oyum í 1940. Her greiður hann frá nøkrum av hendingunum hesa tíðina, har hann var eygnavitni. Sá Lincoln City verða søktan Ein av teimum hendingum, eg best minnist, var tá ið »Lincoln City« var bumbaður á Havnarvág. Tann 20. februar 1941 var eitt rættiligt álop framt í Havnini móti oljutangunum og móti armeraða bretska trolaranum Lincoln City, sum lá á Havnarvág. Tað var kavaveður, og vit abbatrøðdreingir spældu á Frúutrøð aftan fyri barakkirnar, tá ið vit sóu tvey týsk flogfør koma lágt inn yvir Velbastaðháls, tað fleyg beint uppi yvir okkum. Eg kann minnast, at eg legði meg á ryggin og týðuliga sá hagakrossin undir veingjunum. Bretar skutu eftir flogfarinum við maskin­ byrsum. Tíggjunda hvør kúla lýsti, so eg sá týðiliga eldstrálunar eftir flogførunum. Ann­að av flogførunum kom aftur og bumbaði trol­ aran, sum lá á vánni. Vit hoyrdu brestin, tá ið trolarin varð raktur. Vit runnu oman ímóti Skansa­brekkuni. Tá var bert brúgvin og skor­ stein­urin undan á trolaranum, og vit sóu menn flóta á sjónum. Stutt eftir sakk hann. Næmingar á Navigatiónsskúlanum sóu eisini hendingina. Teir flotaðu bát í Álakeri, róðu út og bjargaðu fleiri monnum. Tað sama gjørdu nógv onnur. Tískil eydnaðist at bjarga 19 av teimum 27 monnunum. Bretska yvivaldið takk­aði seinni føroyingum fyri tann skjóttleika teir vístu at koma hesum monnum til hjálpar. Hetta flogfarið varð løtu seinni rakt av bretsku loftverjuni, og tað neyðlendi á Gøtuvík. Her var manningin hepnari enn á Lincoln City. Hon var øll bjargað av gøtumonnum og seinni send til Bretland. Sá eisini Caroline Thordén verða bumbaða Eitt annað serligt minni var bumbingin av Caroline Thordén, eitt finskt farmaskip, ið var komið úr Amerika. Hon var seinrapartin 26. mars 1941 stødd mitt millum Tjørnunes á Nóls­oynni og Kirkjubønes, tá ið sirenan fór at íla. Vit sóu tvey týsk flogfør flúgva yvir skip­inum. Annað tveitti tvær bumbur, báðar brustu við síðuna av skipinum, sjórokið stóð høgt upp. Aðru ferð rakti tað heldur ikki. Nú kom flog­farið triðju ferð. Tað tveitti tvær bumb­ur, ið báðar raktu aftarlaga á skipinum. Hesa hending sóu vit úr vindeyganum á stóra­ kamari. Tað var sum at vera í biograf, vit sóu skilliga bumburnar, tá ið tær fullu, og sjórokið, roykin og eldin, tá ið skipið var rakt. Eitt fólk doyði í hesum tilburði. Caroline Thordén varð seinni bumbað aftur. Hon varð sleipað norður í Sundalagið, har hon aftur varð bumbað av týskum flogførum. Seinni varð vrakið sleipað til Kirkwall. Tað kann kanska verða nevnt í hesum sam­ bandi, at tveir mánaðir seinni varð kompaní­ skipið Josefine Thordén bumbað nærindis Føroyum. Tá komu 15 mans ikki aftur. Minnis­ pláta fyri hesar og aðrar finnlendingar er sett upp í kirkjugarðinum við Velbastaðvegin. Bumbing í Marknagili Í sama viðfangi, sum Caroline Thordén var bumb­að varð eisini bumbað á Marknargils­ leið­ina, frá Oyggjarvegnum oman í Mattalág. Flog­farið slepti tríggjar bumbur. Eg síggi tað fyri mær enn. Tað var sum tríggir starar, ið flugu niður­eftir. Trý stór bumbukratur vóru har tær fullu. Eitt teirra var 30-40 alin vítt og einar 20 alin djúpt. Pápi, sum í 1928 varð settur sum leiðari av øllum plantasjum í Føroyum, var staddur í varða­plantasjuni, ið er beint niðanfyri. Hann fór niðan at hyggja, har fann hann eitt stórt stykki av eini týskari bumbu. Hetta stykki havi eg í varðveitslu. Aftaná hesar hendingar gjørdist tað nøkur­ lunda friðarligt í Havn. Gott samband við hermenninar Alt gekk friðarliga fyri seg millum hermenn og fólkið í Havn. Teir komu javnan inn til fólk at vitja. Ein hermaður var vanur at koma inn til okkum, navn hansara var Harold. Eitt ári fingu vit fýra systkini hvør sínar rulluskoytur frá familjuni hjá honum í Onglandi. Tað vóru fólk, ið bjóðaðu sær at taka her­ menn heim at vitja. Tey, ið stóðu fyri hesum, hildu til við Sápuhúsið, har Tryggingarfelagið Lív er í dag. Har møttu hermenninir. Vit skuldu fylgja teimum hagar teir skuldu, og vit skuldu eisini fara eftir teimum aftur. Í læru hjá Hartvig Hansen Tann 8. mai 1945 endaði kríggið í Europa, og so við og við gjørdist lívið aftur vanligt. Nú var eg blivin vaksin. Eg bleiv konfir­ mer­aður i Havnar kirkju tann tann 16. apríl 1944 av Jákupi Joensen, prósti. Nú skuldi lívs­ leiðin leggjast. Tann 6. august 1945 fór eg í snikkaralæru hjá Hartvig Hansen. Hartvig var sonur danan Anders Hansen, kendur sum vitameistari, og Jóhonnu Skylv Hansen, ættað úr Nólsoy, sum er kend fyri sínar bøkur »Gamlar Gøtur« við siðsøgu. Hartvig var føddur í Danmark. Hartvig tosaði bert danskt við okkum, og vit einans føroyskt við hann. Tá ið eg kom í læru, var hann ógiftur, seinri giftist hann við Sáru Hansen. Vit vóru trímenningar, hon var dóttir Jens Hansen, Jens hjá Gustu. Brúdleypið var hildið á Hotel Føroyum á Kongabrúnni. Vit á verk­staðnum vóru bodnir við. Eg gekk í tekniska skúla um kvøldarnar aftaná arbeiðstíð í einum húsum yviri á Krákusteini, ið nevnd vóru V.B.V. Skúlastjóri var Steingrím Winther. Tá ið hann fór frá, tók Johan Ziska við. V.B.V. húsið og fleiri onnur hús vóru niðurtikin, tá ið víðkað varð um kajøkið. Eg plagdi at fara beinleiðis frá skúlanum niðan í Sjónleikarhúsið at læra at dansa. Lærar­ innan var Frk. Holst, sum var donsk. Mamma hevði meldað meg og Gunnvør til dansiskeið. Mamma vildi so fegin, at vit skuldi læra at dansa. Vit lærdu nógvar ymiskar dansir. Eg var nakað smæðin so eg dansaði mest við Gunnvør. Siðsøga Her er Lincoln City sokkin. Enn sæst rokið av honum. Øssur fór í læru hjá Hartvig Hansen (1902-1963)