hósdagur 16. juli 2015síða 17

Fríggjadagur 17. juli 2015 sosialurin 81 17 Tá ein nýggj samgonga tekur við eftir komandi løgtingsval, verður hon sostatt tann fyrsta samgongan, sum skal til arbeiðis undir nýggja lønarlagnum, sum løgtingið samtykti í hesum valskeiðnum. Her fært tú eitt yvirlit yvir hvørjar broytingar verða framdar, og hvussu tað ávirkar landskassan. Eftirlønar­ skipanin fer at spara landinum pengar Nýggja eftirlønarskipanin hjá landsstýrisfólkum fer at spara landinum nógvar pengar Eftir galdandi lóg um samsýningar til løgmann og landsstýrismenn, so skulu fólk bert røkja starvið í átta ár, so fáa tey fulla pensjón frá tí tey fylla 67 ár og restina av lívinum. Hetta er ein skipan, sum bæði bólkurin, sum gjørdi uppskotið til nýggju skipanina, og løg­maður, sum legði tað fram, halda vera eina ov dýra. Eftir nýggju lógini verður tað soleiðis, at løgmaður og lands­ stýrisfólk fáa 15 prosent í eftirløn meðan tey røkja síni størv. Tað eiansta, sum skal tryggj­ast er, at peningurin fer inn á eina góðkenda eftirlønarkonto. Tað vil siga, at verður ein lands­ stýrismaður, so fer eftir­lønargjaldið í eina skipan, sum viðkomandi hevur framman­undan. Í fyrstuni verður henda skipanin dýrari fyri landskassan, tí nógv landsstýrisfólk hava arbeitt undir gomlu skipanini og tann vegin vunnið sær rætt til eftirløn. Eftir nýggju skipanini verður tað eisini soleiðis, at tað ber ikki til bæði at fáa fulla eftirløn, samstundis sum ein hevur forvunnið sær ein part av eftirlønini eftir gomlu skipanini. Ein hugsað støða, helt løg­maður, kann verða: Ein gerst landsstýrismaður í fýra ár og fær 15 prosent í eftir­løn. Síðan er hann í tinginum í 16 ár og vinnur sær fullan eftir­lønarrætt. Ein annar er fyrst í Løg­tinginum í 16 ár. Fer hann tá í landsstýrið, fær hann 0 prosent. Kann tykjast órímiligt, men tað ber neyvan til at fara eftir pengum, sum landsstýrismaður hevur fingið í sína egnu eftir­lønarskipan. Uppskotið kann ikki leggja upp fyri øllum møguligum slíkum støðum, og tá verður tað ei heldur til at hava við at gera fyri­sitingarligt. Við hesum uppskoti verða nakrar órímiligheitir tiknar burturúr. Verður lógin um eftirløn til løgtingslimir eisini broytt, fer at bera til at fáa enn fleiri órími­ligheitir burtur. Við nýggja uppskotinum, hildið saman við nýggju pen­sjónslógini, eru landsstýrisfólk og løgmenn meira á jøvnum føti við vanligu borgararnar. Eftirlønin er góð, men ikki so órímilig, sum hon hevur verið higartil. Tað er eitt nývalt landsstýri, sum skal syrgja fyri, at lógin fer at virka og skal gera tær neyðugu kunngerðirnar, sum skulu til. Løgmaður og landsstýrisfólk hava í nógv ár fingið eina skattafría upphædd at ráða yvir, nevnd borðfæ umframt bústaðar- og kostnaðarendurgjald Løgmaður fekk í fjør slakar 90.000 skattafríar krónur oman á lønina. Hendan upphæddin verður nevnd borðfæ, men ongastaðni stendur greitt hvat hon skal brúkast til og onki eftirlit er heldur, hvat peningurin er brúktur til. Tí ber heldur ikki til at leita í hagtølum fyri at finna fram til, hvat borðfæið er farið til. Lnadsstýrisfólkini fáa eisini eina eyka upphædd til borðfæ, sum eisini er skattafrí. Hvørt landsstýrisfólk fær slakar 30.000 krónur um árið í borðfæ. Tann bólkurin, sum gjørdi uppskotið til nýggja lønarskipan, helt, at rættast er, at hetta verður ein partur av lønini. Borðfæ, sum viðhvørt er brúkt til umboðan, fellur burtur og so verður verulig umboðan goldin yvir raksturin hjá aðalráðunum. Kostnaðarendurgjøld Løggmaður og landsstýrisfólk, sum ikki búgva í Tórshavn, fáa eitt endurgjald, sum nú er. Endurgjald verður latið fyri bústað. Landsstýrisfólkini kunnu fáa frían bústað, men tað ber eisini til at fáa eina upphædd til enda­ málið. Eisini hendan upphæddin er skattafrí. Sjálvt endurgjaldið fyri bústað er knýtt at hvaðani úr landinum fólkini koma. Hetta endurgjaldið er rímuliga stórt. Kemur landsstýrisfólki úr Norðoyggjum ella Suðuroy, so verða lætnar 165.00o krónur í kostnaðarendurgjaldi. Býr landsstýrisfólkið í Eysturoy, so verða 100.000 krónur lætnar og koma tey úr Norðstreymoy, so er endurgjaldið slakar 80.000 krónur umárið. Er talan um landsstýrisfólk úr Vágum ella úr Sandoynni, so er endurgjaldið góðar 140.000 krónur um árið. Velur eitt landsstýrisfólk at fáa frían bústað í Havn, so fylgja 17.000 krónur um árið í endurgjaldi við. Í nýggja uppskotinum verður hetta tikið burtur. Landsstýrisfólk fáa koyripengar, men tey fáa ikki nakað endurgjald fyri at búgva í Havn. Kortini er ein lítil møguleiki. Dømi er, at kemur landsstýrisfólk av útoyggja, so kann løgmaður geva undantak og lata bústað í Havn. Afturat hesum so fáa landsstýrisfólk kilometurpengar fyri at koyra frá bústaði til arbeiðis. Grundsjónarmiðið er, at tað skal ikki kosta landsstýrisfólkunum eyka, at tey búgva uttanfyri høvuðsstaðin. Samanumtikið ger kostnaðirnir, sum eru nevndir omanfyri, tað, at landið sparir pening, men eisini at skipan gevur meira gjøgnumskygni. Landsstýrisfólk gjalda á hendan hátt skatt av øllum inntøkum, eins og aðrir borgarar. Borðfæið fer undir vanliga raksturin landsstýrið