mánadagur 20. juli 2015síða 6

Mánadagur 20. juli 2015 · Nr. 82 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Politikkur Strandferðslan leggjast um til eitt alment partafelag Tað fer helst at gagna føroysku strandfararsiglingini um Strandfararskip Landsins verður gjørt um til eitt alment partafelag Árni Gregersen Bygnaðarliga er Strand­ ferðsl­an eitt býtisbarn. Tað hevur ofta verið frammi seinastu árini, tá ið uppskot um bygnaðar­broyt­ ingar og framtíðarvirksemi hjá Strandferðsluni hava veirð viðgjørd. Ein frágreiðing um Strand­ ferðsluna var gjørt í ár 2000 og ein onnur var gjørd í 2007. Í frágreiðingini frá 2000 var ávíst á fleiri hættir at skipa stovnin uppá, men sjálv frágreiðingin mælti til at leggja virksemi hjá Strandferðsluni í eitt alment partafelag. Í 2007 var ein onnur frá­geiðing gjørd. Tá lág Strand­ferðslan undir inn­ lendis­málaráðnum. Tann frá­ greið­ingin mælti til, at wein serlig samferðsludeild varð gjørd í aðalráðnum, sum so skuldi vera ein millumliður millum tað politiska og Strandferðsluna. Samferðslueindin skuldi samstundis standa fyri tí yvirskipaðu samferðslu­plan­ leggingini, umsita sáttmálar og tilevna samferðslu­poli­ tikk. Fleiri ferðir, m.a. í frá­ greiðingini frá 2007, er m.a. víst á avbjóðingarnar fyri SSL, sum standast av gald­an­ di játtanarskipan og ógreiðu linjunum millum politiska myndugleikan og Strand­ ferðsluna. Nýggjan bygnað Nevndin, sum hevur latið seianstu frágreiðingina um strandfararsiglingina heldur, at fyrsta stig, sum takast má, er at broyta bygnaðin í Strandferðsluni. Tætta tilknýtið millum politiska myndugleikan og SSL merkir, at ikki nóg greiður skilnaður er millum henda myndugleika og tæn­ astuveitingina. Hetta merkir, at tænastu­ veitarin í mongum førum umboðar bæði tænastu­ keypara og tænastuveitara, og at politiski myndugleikin ávirkar dagligu tænstu­veit­ ingina og avgerðir ov nógv. Víst verður til tey gomlu álitini, sum vísa til, at rættast er at gera SSL um til eitt alment partafelag, men tað eru tó treytir, sum mugu uppfyllast áðrenn hetta verður gjørt, heldur nevndin. Tað er ásett í reglugerðini fyri SSL, at fyritøkan skal virka á handilsligum grund­ arlagi, men tað er greitt, at sektorpolitisku atlitini til m.a. flutningsskylduna viga tyngri enn handilsliga grund­ arlagið. Sostatt er SSL ein fyri­ tøka, sum bæði skal taka vinnulig og samfelagslig atlit. Tá hesi kunnu stríða ímóti hvørjum øðrum, er neyðugt í lóggávu (ella sáttmála) at áseta tær treytir og karmar, sum partafelagið skal virka undir. Fyrimunur Størsti fyrimunurin av at leggja Strandferðsluna í eitt alment partafelag, verður, at hjá einum aprtafelag er tað avgerandi, at tað verður rikið so effektivit sum til ber. Handilsligu fortreytirnar telja mest og tí er effek­tivi­ sering og virðisskapan av­ gerandi. Júst hesi málini hóaska ikki altíð so væl saman við áhugamálunum hjá politisku skipanini. Tá ið talan er um eitt alment partafelag, so verður stovnurin munandi leysari frá tí politisku skipanini, tá ið tað snýr seg um smálutir. At stovnurin er eitt al­ ment partafelag heldur enn ein almennur stovnur, ger eisini, at fíggjarliga kann partafelagið virka á annan hátt. Millum annað kann eitt partafelag taka lán til íløgur, sum lángevarin metir fara at betala seg fyri felagið. Tað ber eisini betur til at leggja raksturin til rættis, tá ið stovnurin ikki er knýttur at játtan, sum skal for­nýggj­ ast hvørt einasta ár. Arbeiðsbólkurin mælir til, at møguleikarnir fyri bygn­ aðarbroytingum í SSL verða kannaðir nærri. Mett verður, at parta­ felags­formurin kann vera ein skilagóð umskipan fyri virksemið hjá SSL, sum kann loysa fleiri trupulleikar. Tað eru tó fleiri ivamál, sum eiga at verða kannað nærri, áðrenn farið verður víðari við eini slíkari loysn. Um partafelagsformurin verður valdur, mælir arbeiðs­ bólkurin sum útgansstøði til, at serligar ásetingar um løn og samsýning til nevnd og stjórn verða ásettar í stovn­ ingarlógini, eins og ásetingar um innlit eiga at vera gald­ andi. Ein annar háttur at loysa avbjóðingarnar við játtanar­ skipanini er at umskipa játt­ anina til SSL soleiðis, at landsfyritøkan t.d. fær eina 5-ára játtan at arbeiða við. Hetta hevði m.a. betrað um fortreytirnar fyri eini skynsamari fíggjarstýring og einum effektivari rakstri. Royndirnar við útveiting gera tað ikki bíligari Hóast ikki nógv er útveitt, so metir ein arbeiðsbólkur, at tað ikki verður betri og bíligari at privatisera stradfararsiglingina Endamálið at veita almennar tænastur út er, at tænastan verður betri og at prísirnir verða lægri. Arbeiðsbólkurin, sum hev­ur kannað um tað ber til at útveita strandfara­sigl­ ingina í Føroyum heldur ikki, at royndirnar higartil í Før­ oyum benda á, at hetta fer at loysa seg. Bólkurin vísir á, at útveit­ ingin av Bygdaleiðum og av siglingini millum Sørvág og Mykines hava víst, at al­men­ na ískoyti er vorðið munandi størri enn tað var undir al­ menna leistinum. Kanningarnar hjá bólki­ num vísa eisini, at ta hevur víst seg, at sáttmálarnir eru ikki nóg væl gjørdir og av tí sama er eftirlitð heldur ikki nóg gott. “Royndirnar staðfesta, at tað er neyðugt at upp­rað­ festa sáttmálastýringina og at seta neyðuga orku av til fyrireiking av útbjóðingar­ tilfari og sáttmálatreytum og til eftirfylgjandi stýring og eftirlit av sáttmálunum. Somuleiðis metir arbeiðs­ bólkurin, at tørvur er á mun­ andi tillagingum í útbjóð­ing­ artilfari og sáttmálum fyri Mykinesleiðina og fyri Bygda­leiðir, um útveitingin skal halda á fram”. Sáttmálastýringin Í fleiri støðum í frá­greið­ ingini, suma rbeiðsbólkurin hevur gjørt, verður víst á, hvussu stóran týdning tað hevur, at sáttmálarnir eru rætt gjørdir og at sáttmálastýringin er í lagi. Eru sáttmálarnir ikki nóg neyvir er torført hjá einume ftirliti at fylgja við, hvat verður uppfylt av tí, sum er avtalað. Mykines-leiðin verður nýtt sum dømi um at vísa, at hóast farleiðin er útveitt og talið av ferðafólki er økt munandi, so eru útreiðslur­ nar hjá tí almenna eisini hækkaðar munandi seinastu árini. Ferðafólkatalið er tvífalt so stórt í dag, sum tað var, tá ið landið sjálvt stóð fyri rutuni. 5.600 fólk ferðast til Mykinesar í 2009, meðan talið í fjør var 12.700. Hetta kemst millum annað av, at báturin, sum verður nýttur, er væl betri egnaður til siglingina og tkur fleiri ferðafólk. Útoyggjafelagið hevur eisini sagt, at ansast má eftir, at komfortin ikki fer niður­ aftur á tað, sum hon var áðrenn útveitt. Í 2005 kostaði leiðin tí almenna á leið hálva milljón – í fjør var prísurin eina milljón fyri tænastuna til Mykinesar. Smyril førir nógv fólk, men kortini kostar leiðin 50 milljónir krónur afturat inntøkunum