týsdagur 18. august 2015síða 17

17 Mikudagur 19. august 2015 · Nr. 94 Sosialurin Helena Dam á Neystabø valevni fyri Javnaðarflokkin Í dag byrjar fólka­ skúlin aftur eftir summ­arfrítíðina. Og 685 børn kring allar Føroyar fara í 1. flokk. Tað er ein stórur dagur, sum helst skuldi merkt, at heimurin letur seg upp fyri tí einstaka barninum. Børn sum byrja í 1. flokki í dag, eru líka so ymisk sum vit vaksnu. Tað er tí ilt at vita, hvørjar før­ leik­ar Sólja ella Sofus fáa brúk fyri um 10 ár. Tað er uppgávan hjá fólkaskúlanum at geva øllum hes­um ymisku børnunum tann rætta førningin. Tað er sjálvandi eisini ábyrgdin hjá foreldrum. Men fyritreytin fyri at fóta sær í einari ókendari framtíð, vísir seg at vera førleikar og útbúgving. Manngarð um sterkari og betri fólkaskúla Rættin til skúla og útbúgving skulu tí øll hava. Tað er tað, sum eyðkennir eitt vælferðarsamfelag. Og tí skulu vit sláa manngarð um ein sterkari og betri fólkaskúla í komandi valskeiði. Og vit skulu sláa manngarð um at menna skip­ anir, sum burturav fokusera uppá næmingin. Tíbetur henda tað framstig alla tíðina. Í tíðarskeiðinum, tá ið eg sjálv var landsstýriskvinna í Mentamálum hugsaði eg dagliga, at tað var so nógv afturat, sum eg fegin vildi sett í verk. Men nú eg taki samanum, so vóru framstig gjørd tá, sum vit eiga at byggja víðari á. Og eg fari at loyva mær at nevna nøkur av teimum átøkum, sum vit settu í verk. Loyvi mær at nevna nøkur av mong­um framstigum: • Vit settu tvílæraraskipan í verk í 1. og 2. flokki. Vit øktu um talið av serundir­ vísingartímum frá 11% til 14%. • Vit settu AKT-skipanina í verk. Tað er serstøk játtan til at loysa mál á skúlanum í sambandi við atferðar- kontakt og trivnaðar trupulleikar hjá børnum. • Somuleiðis settu orku av til SSP- samstarvið, sum eisini hevur til endamáls at fyribyrgja, at smáir trupulleikar verða til stórar trupulleikar. • Vit fóru undir at skipa lesi­veg­ leiðing á skúlunum. • Og vit fóru undir eftirútbúgving av lærarum innan ser­undir­ vísing, orðblindni, lesivegleiðing, • Mentan og list varð raðfest við eitt nú at menna skipanina við »Listaleypinum«, sum bjóðar okk­ara virknu menta- og lista­ fólk koma inn um skúlans gátt at arbeiða við børnunum. • Og vit tryggjaðu at íverksetan verður ein fastur táttur í fólka­ skúlanum. Og eg kundi hildið fram. Tað av­ gerandi er, at vit halda fram at gera íløgur í fólkaskúlan. Og at geva okkum stundir til at skifta orð um innihald og endamál í skúlanum. Tí tað er rætt, sum lærarafelagið førir fram, at ov nógvar uppgávur enda sum ábyrgd á borðinum hjá fólkaskúlanum. Happing skal fyribyrgjast Barnið skal í fokus fram um ymsar fløktar skipanir. Fyribyrging av allari happ­ing setast ovast á dags­ skránna nú. Framkomið og gott før­ oyskt lærubókatilfar, og enn meiri fokus á trivnað, rørslu og skapandi førleikar. Semjast vit í næsta valskeiði um eina nýskipan á fólkaskúlanum, so eiga vit ikki at gera tað fyri at spara. Endamálið er einans at tryggja so sterkar og góðar skúlar sum yvirhøvur møguligt. Ein sterkur fólkaskúli er ryggurin í samfelagnum Ein sterkur fólkaskúli er fyritreytin fyri javnstøðu og javnrættindum. Ein veikur fólkaskúli skapar gróðrarlíkindi fyri mismuni og mistrivnaði, og úrslitið verður eitt fátækari samfelag. Helena Dam á Neystabø valevni fyri Javnaðarflokkin Føroyskar kvinnur arbeiða nógv niðursetta tíð. Tøl frá Manntali í 2011 vísa, at 51 % av føroysku kvinn­unum í arbeiðsvirknum aldri arbeiddu niðursetta tíð í november 2011. Ellivu prosent av monnum arbeiddu niðursetta tíð um sama mundi. Sjálvsagt skulu øll hava frælsi at arbeiða so nógv – ella so lítið, sum tey vilja. Bæði kvinnur og menn. Men meginreglan skal vera, at øll hava rætt til fulltíðar arbeiði. Tí tað er ein fyritreyt fyri at kunna forsyrgja sær sjálvum og sínum børnum. Øll hava rætt til fulltíðarstarv Vit síggja, at tað almenna alt ov ofta søkir eftir fólki til parttíðarstørv. Serliga innan ansing, eldrarøkt og heilsurøkt. Á henda hátt er tað almenna við til at fasthalda fólki í einari fíggjarliga truplari støðu. Og henda støða rakar kvinnur í láglønarstørvum harðast. Skipanin við pensjónsupp­spar­ ing ger, at hesin stættarmunur í arbeiðsvirknum aldri fylgir við inn í pensjónsárini. Vit skulu føra ein virknan ar­ beiðsmarknaðarpolitikk, sum tryggj­ar øllum rætt til full­tíðar­ arbeiði, eins og javnstøðu á ar­ beiðs­marknaði og í pensjóns­aldri. Øll hava rætt til fulltíðarstarv   1. skúladagur hjá fyrsta flokk í Skúlanum á Fløtum 2015 Mynd: saf.fo