hósdagur 20. august 2015síða 13

FRÍGGJADAGUR 21. AUGUST 2015 SOSIALURIN 95 13 ÁRNI GREGERSEN T að skal steðgast, at privat sleppa at selja rættindi til fiskatilfeingið, sum tey hava fingið frá tí almenna, til onnur privat. Tað er høvuðsboðskapurin í einari framløgu um framtíðar fiskf ivinnuskipanina, sum Tjóðveldi legði alment fram. – Tað sum vit leggja fram er grundarlagið undir einari fiskivinnunýskipan, sum vit halda tað ber tila t finna eina politiska semju um, sigur Høgni Hoydal, formaður í Tjóðveldi. Tjóðveldi sigur eisini, at vit eiga at fara frá einari politiskari úluting av loyvum. Í staðin fyri skal tað vera soleiðis, at vinnan sjálv bjóðar seg fram at fiska móti at hon letur eitt avgjald afturfyri. Tjóðveldið sigur, at atað er stór undran millum manna, tí føroyska politiska skipanin ikki megnar at finna eina semju um hvussu okkara fiskivinna skal skipast í framtíðini. Føroyingar fiska millum 500.000 og 600.000 tons av fiski hvørt ár. Tað er meira pr. íbúgva enn nakað annað land í heiminum fiskar. – Tí er hetta eitt ríkidømi, sum, sum vit lættliga eiga at kunna liva av við góðari vælferð, sigur Høgni Hoydal. Seks punkt Í framløguni hevur Tjóðveldi seks punkt um fiskivinnuna, sum flokkurin heldur til ber at finna semju um. – Vit halda ikki, at øll viðurskifti skulu broytast í einum, tí brúk verður fyri einari skiftistíð. Tað eru sjálvandi nógvir teknikalitetir, sum skulu loysast, men hetta halda vit er tað randi, sigur Høgni Hoydal. • Bæði føroysk vinna og Føroyaland skulu hava meira burtur úr okkara stóra ríkidømi. • Tað má staðfestast, at fiski­ ríkidømið er ogn Føroya fólks, so rættindini ikki gleppa okkum føroyingum av hondum. Hetta skal somuleiðis staðfestast í føroysku grundlógini. • Verandi vinna má framhaldandi hava góðar karmar, men onnur skulu eisini hava møguleika at sleppa framat. Hvørki av hesum er uppfylt við politiskari útluting. Tey seks punktini, sum flokkurin heldur, hinir politisku flokkarnir fara at taka undir við eru hesi: 1. Fiskiríkidømið er ogn Føroya fólks: Loyvi og rættindi kunnu ikki keypast og seljast millum privat. Rættindini, t.e. kvotur og fiskidagar, fella aftur til landið, tá tey ikki eru brúkt. Samráðingar verða tiknar upp við vinnupartarnar um eina skiftisskipan í tíðarskeiðnum, tá farið verður burtur frá politiskari útluting til útbjóðing á almennum marknaði. Í lóg verða avmarkingar settar fyri, hvussu stóra atgongd einstakar fyritøkur hava til samlaða tilfeingið. 2. Stovnsrøkt og burðardygg veiða Fiskiríkidømi skal vera varandi grundarlag undir føroyska bú­skap­ inum. Stovnarnir skulu endurnýggja seg, og vit skulu semjast um at fylgja ráðgeving, ið byggir á fremstu vís­ indaligu royndir, gransking og neyva innsavning av vitan og royndum hjá teimum, ið hava rikið og reka vinnu. 3. Á føroyskum hondum Fiskirættindini skulu vera á før­oyskum hondum og ikki á útlendskum. Bara fyritøkur, ið eru skrásettar í Føroyum og fult skattskyldugar í Føroyum, kunnu taka lut í at veiða og troyta tilfeingið. 4. Virðisøking í Føroyum Alt tilfeingið skal koma til høldar og til lands, og atkomiligt skal vera hjá føroyskum feløgum at bjóða upp á veiði, sum er veidd við føroyskum rættindum. 5. Føroyskir sáttmálar og reglur Øll, sum starvast í vinnuni, skulu fylgja føroyskum reglum og galdandi sáttmálum á økinum. 6. Altjóða avtalur og atgongd til marknaðir og virðisøking Føroyskir myndugleikar skulu við sterkum samráðingartoymi brúka alla orku at tryggja rættindi Føroya til felags fiskastovnar í Norðuratlantshavi, góðar avtalur um at fiska hvør hjá øðrum og at gera handilssáttmálar við onnur lond, ið geva marknaðaratgongd og virðisøking fyri føroyskar fiskavørur. Ein tílík skipan av fiskivinnuni er grundarlagið undir einum sjálv­ berandi og sosialt rættvísum Før­ oyum. Privat søla av fiski­rætt­ind­um skal steðgast beinanvegin Tjóðveldi leggur uppskot til grundarlag fyri einari semju úm nýskipan av fiskivinnuni fram ÁRNI GREGERSEN Tjóðveldi heldur, at sjálvt um fiski­ vinnan verður skipað á ein nýggjan hátt, so fer tað ikki at taka møguleikan frá teimum, sum eru í fiskivinnuni nú at halda fram. Flokkurin vil burtur frá, at loyvir verða lutað út politiskt og flokkurin vil heldur ikki, at avgjøld á vinnuna verða ásett politiskt. Flokkurin mælir til, at tá ið loyvir eru, so skulu tey bjóðast út. Øll í vinnuni kunnu bjóða seg fram og siga, hvat tey kunnu lata fyri loyvini. Ongin ivi er um, at tað í eina langa tíð framvegis fara at vera somu aktørarnir, sum fara at hava størstu møguleikarnar at bjóða hægst fyri loyvini. – Men tað er avgerandi, at at­ komi­ligheitin er eins fyri øll. Tí vilja vit burtur frá, at vit, at loyvini verða útlutað politiskt. Og fáa vit skipa tað soleiðis, at vinnan sjálv bjóðar uppá loyvini, so sleppa vit eisini undan, at vit politiskt skulu áseta loyvisgjøldini, sigur Høgni Hoydal. Tjóðveldi tykist hava broytt mátan, flokkurin leggur sín politikk fram uppá – og á tíðindafundi var klárt,a t flokkurin heldur sdeg ikki hava dugað nóg væl at leggja upp­ skotið um fiskivinnunýskipan fram. Nú hevur flokkurin so valt at tóna boðskapin niður og hevur í staðin valt at gera eitt upplegg, sum flokkurin metir allir teir politkisku flokkarnir kunnu taka undir við. Eitt prik var tó til Fólkablokkin og Sambandsflokkin, sum Tjóðveldi metir hava forðað fyri, at nakað er net á økinum enn. – Men hetta uppleggið eiga allir flokkar at kunna taka undir við, segði Høgni Hoydal, formaður í Tjóðveldi. Tjóðveldi: Núverandi aktørar í vinnuni sleppa at halda fram Sjálvt um ein nýskipan verður gjørd av føroysku fiskivinnuni, so fer tað ikki at forða núverandi aktøruma t halda fram í vinnuni Tjóðveldi roynir at seta dagsskránna í valstríðnum við einum uppleggi um fiskivinnuna Tey, sum eru í vinnuni nú, sleppa framvegis at vera partur av fiskivinnuni