hósdagur 27. august 2015síða 11

Fríggjadagur 28. august 2015 sosialurin 98 11 álvari, og rópa eftir at fáa hjálp inn á vøllin, greiðir Joan Hovgaard frá. Joan rennur stillisliga yvir móti har Karl liggur á síðulinjuni. Hon heldur fyrst, at tað kanska er eitt bein­brot ella okkurt líknandi, ið er áfatt. Men tá hon kemur yvir til hans­ ara, er tað ein munandi álvar­sligari støða, enn hon fyrst gav sær far um. – Tá eg komi yvir, liggur hann á liðini. Hann hevur krampar um allan kroppin. Eg leggi merki til at hann er bleikur, hevur bláar varrar og at pupillurnar eru útspílaðar. Og so merki eg at hann hevur ongan puls, sigur Joan Hovgaard. Níggju lív­bjargandi minuttir Tað, ið síðani hendur, er stóra bragdið í øllum hesum. Joan Hovgaard er út­ búgv­ing lærari og hevur gjøgnum sítt starv verið á fyrstuhjálparskeiði, har hon hevur lært lívbjargandi fyrstu­ hjálp. Hon merkir eftir á Karli, at ongin pulsur er, og byrjar tí at geva fyrstu­hjálp. Á stilassinum heima við hús stend­ ur eisini formaðurin í KÍ, Tummas Lervig. Hann sær hendingina og boðar alarmsentralinum frá um­ gang­andi, tá Karl smellur um á fyrsta sinni. Meðan hann tosar við alarm­sentralin, rennur hann oman á vøllin. Tá hann kemur til, har Karl ligg­ur, gerst greitt, at Karl hevur fingið hjartasteðg. Tá ringir Tummas á øðrum sinni á alarmsentralin. Onnur fólk streyma eisini til. Onkur loypir yvir í Svimjihøllina í Klaksvík eftir einum hjartastartara. Joan hyggur upp og leggur eisini til merkis, at ein dama í svimjidrakt, bert við einum handklæði rundan um seg kemur við yvir á vøllin. Henda dam­an er sum skilst portørur, og hevur sæð at okkurt er áfatt. Eisini ein lív­bjargari úr svimjihøllini er komin við. – Men tá vit skulu nýta hjarta­startaran eru elektrod­ur­nar útgingnar. So vit mugu halda áfram við at geva hjarta­ massagu og kunstigan anda­drátt, greiðir Joan frá. Tað er fysiskt krevj­andi at geva l í v ­b ja r ga n d i fyrstu­hjálp, so tey eru trý fólk, ið arbeiða upp á Karl, meðan hann liggur á vøll­inum. Hini bæði eru Laila J a c o b s e n úr Mið­vági og Eyð­stein Poulsen úr Klaks­vík. – Vit fáa lív í hann eina­ferð, altso puls, og leggja hann á liðina. Men so fær hann aftur hjarta­steðg, og so mugu vit halda áfram at geva fyrstu­ hjálp, vísir Joan á. At enda kemur sjúkrabilur á staðið, og portørarnir taka yvir. Tá sjúkrabilurin fer av staðnum við Karli eru akkurát níggju minuttir farnir. »Gullmedalja« Hetta hendi alt leygardag. Mána­ morg­un vóru Karl og foreldrini send til Dan­markar á Ríkissjúkrahúsið. Her hava læknar kannað Karl, til tess at finna útav, hví hjartað steðg­aði. Teir hava útilokað allar teir verstu og álvarsomu møguleikarnar. Miku­ dagin varð Karl lagdur undir skurð, har hann fekk ein ICD, ella pace­ makeara, innopereraðan, sum forðar hjartanum at steðga aftur. Men tað stendur rimmarfast, at skjóta fyrstuhjálpin á staðnum hevur gjørt allan munin. – Ja, fyrsta viðmerkingin hjarta­ læknin hevði, tá hann kom inn, var »nå, der er vist nogen der har fortjent en guldmedalje«. Var tað ikki fyri fólkini á staðnum, varð útfallið nógv verri. Her gjørdi tað allan munin, sigur mamma Karl, Birita Petersen. Hevði Karl ikki fingið fyrstuhjálp beinanvegin og varð hann ikki komin undir læknahond so skjótt, hevði møguleikin fyri heilaskaða og tí, sum er verri, verið nógv størri. Men tíbetur hevur Karl tað eftir umstøðunum gott í dag. – Sum nú er, sleppur Karl ikki av hjartadeildini í Keypmannahavn, tí hann er framvegis undir observatión. Men hann hevur tað gott, og vil gjarna sleppa í gongd aftur. Hann gleðir seg til vónandi at sleppa at spæla fótbólt aftur, greiðir Birita frá. Takksemi Birita, John Heri og Karl eru øll við gott mót og gleða seg at koma heim. Men hjá teimum fyllir tað eisini nógv, at tey hava ótrúliga nógv at vera takk­ som fyri í dag. – Serliga vilja vit takka øllum teimum, sum vóru á staðnum og komu Karl til hjálpar beinanvegin. Vit vilja eisini takka øllum leikarunum og báðum feløgunum fyri at taka sær so væl av dreingjunum. Og so ser­liga eina tøkk til familjuna her í Føroyum, sum hava tikið sær av báð­ um beiggjunum hjá Karl, meðan vit øll hava verið her í Danmark, sigur Birita at enda. Hesa ferð spældi tíbetur væl av. Enn eina ferð gongur sjón fyri søgn, hvønn týdning tað hevur, at fólk eru til staðar, ið kunnu veita lívbjargandi fyrstuhjálp. Kanska er hetta nakað, øll ítrótta­ feløg í Føroyum áttu at givið sínum venjarum og liðleiðarum skeið í. Tað tekur hóast alt bara nakrar tímar, og kann bjarga einum mannalívi. rogvi@sosialurin.fo »Fyrsta viðmerkingin hjartalæknin hevði, tá hann kom inn, var ‘nå, der er vist nogen der har fortjent en guldmedalje’. Var tað ikki fyri fólk­ini á staðnum, varð útfallið nógv verri. Her gjørdi tað allan munin« Birita Petersen, mamma Karl Karl Mouritsen við liðskiparabandinum um armin, eftir dyst fyri 07 Vestur. – Sum nú er, sleppur Karl ikki av hjartadeildini í Keypmannahavn, tí hann er framvegis undir observatión. Men hann hevur tað gott, og vil gjarna sleppa í gongd aftur. Hann gleðir seg til vónandi at sleppa at spæla fótbólt aftur, sigur Birita Petersen