mánadagur 7. september 2015síða 13

13 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 7. september 2015 · Nr. 102 Búskaparráðið – Í eftirfylgjandi niður­ gangs-konjunturinum er fallið í BTÚ-vøkstrinum farið longur niður um kapa­sitets­ markið í búskapinum, enn tað annars vildi farið. Hetta merkir eyka til­stuðlan til arbeiðsloysi og til lækking av partabræva- og fast­ ognar­prísum og tekniskum insolvensi hjá vinnuvirkjum og húsar­haldum, skrivar Búskapar­ráðið. Trupulleikin er, at kon­ junkturtopparnir vera hægri og dalarnir djúpri, meðan tíðirnar við lágkonjunkturi eisi­ni vara longri enn neyð­ ugt, tá ein førir ein kon­ junktur­viðgangandi politikk. Húsini hálva millión dýrari Eitt mál, sum verður nýtt fyri at meta um búskapar­ gongd­ina, eru húsaprísirnir. Her í Føroyum hava teir verið nøkunlunda støðugir síð­ani fíggjarkreppuna, men seinastu tíðina letur til, at prísirnir eru farnir at hækka. Meklaravirkið Inni metir, at prísurin á einum miðal húsum í Tórshavn er vaksin við nærum hálvari millión seinasta árið, og Búskapar­ráðið óttast tí, at ein konjunkturviðgangandi al­mennur íløgupolitikkur kann føra til ein yvirhitaðan fast­ognar­marknað í Føroyum komandi árini. – Tað er umráðandi, at politiska skipanin er til reiðar at útseta almennar íløgur, um greið tekin eru um yvirupphiting av búskap­inum, til dømis við at húsaprísirnir vaksa skjótt og stór­liga upp um tað støði, um er hald­ført í longdini, skrivar Búskapar­ráðið í frágreiðing síni. 12 milliardir í almennum íløgum Búskaparráðið mælir tí til, at almennu íløgurnar verða rað­festar eftir týdningi, har kriteriini fyri týdning eru gjøgnum­skygd og hava breiða politiska undirtøku – Ein tungtvigandi týdn­ ing­ur av íløgum vil altíð vera týdningurin fyri pro­ duktivitets­vøksturin í búskap­inum, og harvið fyri búskapar­vøksturin og altjóða kappingar­førið hjá vinn­uni. Aðrir týdn­ ingar kunnu vera onnur sam­felags­lig atlit og tørvir, sum til dømis atlit til út­ jaðara og sjálvsøgd atlit til konjunkturgongd, og eisini gjalds­javna og uttan­landsskuld, skrivar Búskaparráðið. Hóast almenna nýtsl­ an eis­ini er voksin nógv sein­astu árini, so metir Búskapar­ráðið, at demo­ grafisku broytingarnar fara at gera tað trupult at av­ marka vøksturin í al­mennu nýtsl­uni. Tí eru tað íløgurnar, sum mugu stýrast betri. Búskaparráðið hevur hugt at íløguætlanunum hjá tí almenna og kommunum og metir, at almennu og hálvalmennu íløgurnar í tíðar­skeiðnum 2014 til 2024 kunnu væntast at verða um­leið 12 milliardir krónur. Her eru tó ikki møguligar íløgur í Tórshavnar Havn í tíðar­skeiðnum 2016 til 2020 tiknar við. Búskaparráðið vísir eisini á, at ilt er at meta um, hvørjar íløgurnar vera eftir 2018, av tí at ilt er at yvir­skoða, hvat fer at henda eftir 2018. – Samanumtikið verður mælt til at íløgurnar á lands­ íløguætlanini verða endur­ raðfestar, og eisini »rullandi« endurraðfestar við reglu­ ligum millumbilum, og at tann politiska skipanin, ið skal luttaka í hesi raðfesting, í stórst møguligan mun ger sær greitt tey raðfestingar­ kriteriir, sum rímilig eru at nýta í sambandi við slíka íløgu­ætling, skrivar Bú­ skapar­ráðið, sum tó ikki vil nevna ítøkiliga, hvørjar ætlan­ir skulu útsetast. – Tað liggur uttan fyri okk­ara ábyrgdarøkið og er í stóran mun úrslitið av politisk­ari viðgerð, sigur Sverri Hansen. danjal@sosialurin.fo – Trupulleikin er, tá tíðirnar broytast og al­mennu íløgurnar minka. Tá sita hesi feløgini eftir við eini ovurstórari arbeiðs­megi og maskinpark, sigur Sverri Hansen Mynd: Álvur Haraldsen