hósdagur 10. september 2015síða 31

FRÍGGJADAGUR 11. SEPTEMBER 2015 SOSIALURIN 104 31 Heini í Skorini “Ætlar tú, at muslim­ ar skulu yvirtaka Før­oyar?” Eg var valla kom­ in út í bilin í Sortu­díki eft­ir sjón­varps­kjakið týskvøldið, tá telefonin byrj­aði at ringja. Ræddir og sintir før­oyingar, sum ikki vilja hoyra talan um, at okkara lítla og sárbæra land skal taka ímóti einum einasta flótta, nú vit eru vitni til størstu flótta­fólka­kreppu síðani seinna veraldar­bardaga. Hendan mótstøðan hevur verið sjónlig í almenna rúmin­ um, líka síðani løgmaður á nýggj­ árinum helt, at Føroyar eisini eiga at hjálpa heimsins neyðstøddu, m.a. á Facebook-bólkinum “Nei til flótta­fólk”. Og seinastu dagarnar hevur ísraelski prædikanturin Avi Lipkin ferðast land og ríki fyri at fortelja føroyingum, at flóttarnir í veruleikanum eru terroristar, og at Róm stendur fyri falli. “Hetta er byrjanin upp á enda­tíð­ ina í Opinberingini”, rópti ein kvinna í horninum. Í ljósinum av fólksligu mótstøðuni í Føroyum greiddi eg í sjónvarpinum frá eini skipan við sonevndum kvotaflóttum, men sum so ofta hvørva nuansurnar, tá tíðin er av­ mark­að. Skipanin snýr seg í stuttum um, at eitt vertsland orðar nøkur kriteriir í mun til, hvørjir flóttar kunnu koma til nýggja verts­landið, og tað hongur eisini saman við, hvørja tilbúgving eitt land hevur. T.d. hevur Ísland seinnu árini tikið ímóti umleið tíggju kvotaflóttum annaðhvørt ár, og íslendskir myndugleikar hava t.d. raðfest einligar kvinnur við børn­um og forfylgdar LGBT’arar. Í sjón­varp­ inum nevndi eg møguleikan at rað­ festa í mun til mál- og arbeiðsførleik­ ar, so eventuellir flóttar hava útlit fyri eini góðari byrjan í nýggja landinum – ikki minst tá Føroyar framvegis ikki hava nakra líkinda tilbúgving og sera avmarkað integrasjónsátøk. Tað hoyrir eisini við til søguna, at tá ein flótti fær status sum “kvotaflótti” av ST, so er tað tí, at viðkomandi telist millum teir mest sárbæru bólkarnar av flóttum. Ein kvotaflótti er ikki á ferð. Ein kvotaflótti situr í eini flótta­ legu í nærumhvørvinum og bíðar, inntil eitt land – umvegis ST – er til reiðar at taka ímóti. Við hesi skipan sleppa vit ikki undan at velja, men hesin boð­skap­ urin fekk ein annan bólk upp úr stól­ in­um. Slík differentiering gevur jú ikki nakað UG í tí stóru filantropisku karakterbókini. Eru vit so kynisk og egoistisk, at vit bara vilja hjálpa útbúnum flóttum, sum duga enskt? Skulu vit ikki hjálpa av humaniterum og moralskum orsøkum? Jú, sjálvandi skulu vit hjálpa fyri at hjálpa, og vit kunnu saktans raðfesta øðrvísi. Mítt endamál var einans at greiða frá, hvørjar skipanir eru til taks, sum kunnu mana nøkur spøkilsi í jørðina, um Føroyar velja at taka ímóti flóttum her og nú. Hetta er ein skipan, sum skeptiskir føroyingar kundu kent seg tryggari við í mun til sonevndar “spontanar” flóttar, sum eitt vertsland ikki sjálvt hevur valt, og sum higartil ikki eru komnir til Føroya. Summa summarum er, at um Før­oyar velja at taka ímóti flóttum, so er omanfyri nevndi leistur ein møgu­leiki, og sjálvandi kunnu onnur kriteri­ir ásetast. Tað veldst um, hvørja tilbúgving Føroyar kunnu bjóða, og hetta modellið krevur eina justering í útlendingalógini, hóast økið ikki er yvirtikið. Tíbetur er ferð komin á málsliga undirvísing til tilflytarar (sum ikki eru flóttar), men tað finn­ ast fleiri tilflytarar við flottum hægri útbúgvingum í Føroyum, sum kort­ini ikki finna eitt starv, har tey kunnu brúka sínar førleikar. Tí er ein út­búgving í sjálvum sær eingin garantur – tíverri. Tá eg síggi myndirnar av neyð­ støddum flóttum, sum flýggja undan kríggi og forfylging, hugsi eg um oktober 1943, tá danskir jødar máttu flýggja undan týskum nazistum yvir um sundið. Megnar bjargingarátakið hevur síðani definerað danska sjálvsfatan. Okkara hjálp er ein dropi av einum dropa av einum dropa í havinum. Men tað er eisini við til at definera, hvørji vit sjálvi eru. Føroyar, flóttar og fremmandaóttin KJAK POLFOTO EIRIKUR LINDENSKOV 960 veljarar, sum hildu at teir valdur Fólkaflokkin á valinum í síðstu viku, hava kanska valt Framsókn. Á sama hátt, sum 249 veljarar, ið hildu seg velja Framsókn í 2011 í veruleikanum valdu Fólkaflokkin. Tað ber til, tí at tingfólk lumpa sínar veljarar. Hetta fyribrigdið, sum var óhugsandi í politisku skipanini »í gomlum døgum« er vorðið alsamt meira vanligt – at tingfólk skifta flokk eftir at tey eru vald á ting. Í seinasta valskeiði skiftu tveir tingmenn flokk. Janus Rein, sum varð valdur fyri Framsókn fór í Fólkaflokkin, og Gerhard Lognberg, sum varð tveittur úr Javnaðarflokkinum, fór í Sambandsflokkin. Teir fullu báðir á løgtingsvalinum í siðustu viku. Í næstsíðsta valskeiði fór Poul Michelsen úr Fólkaflokkinum og stovnaði Framsókn. Og í valskeiðnum 2004-08 fór Karsten Hansen úr Tjóðveldinum upp í Miðflokkin. Fyri valið í 2002 fór Helena Dam á Neystabø úr Sjálvstýrisflokkinum upp í tingbólkin hjá Javnaðar­ flokk­inum, og fyri valið í 1998 fóru Kristian Magnussen og Karl Robert Johansen, tingmenn fyri Verka­ mannafylkingina upp í tingbólkin hjá Javnaðarflokkinum, og Finnbogi Arge úr Sambandsflokkinum í Fólkaflokkin. Soleiðis hava 2015-: 1. Annika Olsen 2011-15: 2. Gerhard Lognberg – úr Javnaðar­ flokkinum í Sambandsflokkin. Hann fall. 3. Janus Rein – úr Framsókn í Fólka­ flokkin. Hann fall. 2008-11: 4. Poul Michelsen – úr Fólkaflokkinum í Framsókn (sum hann stovnaði). Varð valdur. 5. Sjúrður Skaale – úr Tjóðveldinum í Javnaðarflokkin. Varð valdur í Fólka­ tingið. Stillaði ikki upp til Løgtingið. 2004-08: 6. Karsten Hansen – úr Tjóðveldi í Miðflokkin. Varð valdur. 7. (Heðin Mortensen – í býráð­num í Havn, 1. varamaður á tingi) úr Sambandsflokkinum í Javnaðar­ flokkin. Stillaði ikki upp til løgting­ svalið í 2008. 2002-04: Eingin 1998-02: 8. Helena Dam á Neystabø – úr Sjálvstýrisflokkinum í Javnaðar­ flokk­in, hon fall. 1994-1998: 9. Kristian Magnussen – úr Verka­ mannafylkingini í Javnaðar­flokkin. Varð valdur 10. Karl Robert Johansen – úr Verka­ mannafylkingini í Javnaðarflokkin. Fall. 11. Finnbogi Arge – úr Sam­bands­ flokkinum í Fólkaflokkin. Fall 12. Jákup Olsen – úr Kristiliga Fólka­ flokkinum Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokki í Fólkaflokkin. Fall 1990-94: 13. Lasse Klein úr Sjálvstýrisflokkinum í Kristiliga Fólkaflokkin Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokk. Varð valdur. 14. Tordur Niclasen úr Kristiliga Fólkaflokkinum Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokki í Miðflokkin. Varð valdur. 1988-90: Eingin 1984-88: 15. Adolf Hansen – úr Kristiliga Fólka­flokk­inum Føroya Fram­ burðs- og Fiskivinnuflokki í Fram­ sóknarflokkin, sum hann stovnaði. Hann fall. 1994-1998: 8. Kristian Magnussen – úr Verka­ mannafylkingini í Javnaðarflokkin. Varð valdur 9. Karl Robert Johansen – úr Verkamannafylkingini í Javnaðar­ flokkin. Fall. 10. Finnbogi Arge – úr Sam­bands­ flokkinum í Fólkaflokkin. Fall 11. Jákup Olsen – úr Kristiliga Fólka­ flokkinum Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokki í Fólkaflokkin. Fall 1990-94: 12. Lasse Klein úr Sjálvstýrisflokkinum í Kristiliga Fólkaflokkin Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokk. Varð valdur. 13. Tordur Niclasen úr Kristiliga Fólkaflokkinum Føroya Framburðs- og Fiskivinnuflokki í Miðflokkin. Varð valdur. 1988-90: Eingin 1984-88: 14. Adolf Hansen – úr Kristiliga Fólka­flokkinum Føroya Fram­ burðs- og Fiskivinnuflokki í Fram­ sóknarflokkin, sum hann stovnaði. Hann fall. MEIRA VANLIGT NÚ AT TINGFÓLK SKIFTA FLOKK At persónar fylla meira enn hugsjónir í føroyskum politikki hevur ført við sær, at tingfólk hava lættari við at skrifta flokk