hósdagur 17. september 2015síða 14

Fríggjadagur 18. september 2015 sosialurin 107 14 tema Samgonguskjalið Heilsuverk »Orka og peningur skulu brúkast skynsamt á teimum trimum sjúkra­húsunum. Fakligheitin skal hoyr­ast, og sjúklingurin skal vera í mið­ depl­inum. Atlit verða tikin til, at landfast ikki er millum allar oyggjarnar.« Hetta merkir í roynd og veru bert, at sjúkrahúsini í Klaksvík og í Suðuroy verða ikki niðurløgd. Møgu­ liga verður føðideildin á Suðuroyar Sjúkrahúsi endurreist, og verður nakað flutt, er tað tí læknar og onnur fakfólk siga, at tað er tryggast fyri sjúklingin. Sosialur ójavni »Samgongan ætlar sær ikki at góðtaka, at sosiali ójavnin økist, ella at fólk liva undir fátækramarkinum. Serstakt barnaískoyti verður tí latið barna­familjum, sum eru serliga illa fyri. Eisini verða skipanir og veit­ing­ar, sum halda fólki í fátækra­váða, endur­skoðaðar.« Nógv umtalaða uppskotið um at veita børnum í fátækraváða hjálp, sum fyrst varð felt av gomlu samgonguni áðrenn summarferiuna, síðani lagt fram í broyttum skapi av Anniku Olsen, táverandi landsstýriskvinnu í Almannamálum, og sum fall burtur tá val var útskrivað, verður nú framt. Helst verður úrslitið ein millumloysn millum upprunauppskotið og broytta uppskotið. Tað merkir eitt ískoyti á einar 20.000 – 30.000 krónur til familjur, ið hava eina inntøku, ið liggur undir markinum fyri at vera í fátækraváða. lestrar- býur »Samgongan vil menna Fróð­skapar­setrið – bæði ver­andi útbúgvingar og nýggjar. Íløgur verða gjørdar í lestrarbý.« Jú, tað er rætt lisið. Samgongan hevur sett í samgonguskjalið, at íløgur skulu gerast í ein lestrarbý. Talan er altso um at seta gongd á arbeiðið at fáa savnað virksemið hjá Fróð­skaparsetrinum í eitt sokallað kampus, har lesandi og granskarar úr øllum útbúgvingunum verða savn­að. Orðingin er tó óítøkilig, og at íløgur verða gjørdar merkir ikki neyð­turv­ iliga at ein lestrarbýur er veruleiki um fýra ár. Fiskivinnu- nýskipanin »Spekulasjón við privat­um keypi og sølu av fiski­rætt­ indum verður steðgað, og øll fyrisitingin av lógini um vinnuligum fiskiskap eftir­ mett. Ein grundleggjandi nýskipan av fiski­vinnuni verður millum høvuðs­málini hjá sam­gonguni. Ein breitt saman­settur arbeiðsbólkur við fakligum førleikum og vinnuligum royndum verður alt fyri eitt settur at gera til­mæli til politisku skipanina um ný­skipan í fiskivinnuni frá 1. januar 2018. Meginreglan er, at vinnan skal virka eftir marknaðar­ treytum.« Hetta merkir at samgongan er samd um, at okkurt skal gerast, og at privat ikki longur skulu kunna selja fiskiloyvi á sama hátt sum var tað ein bilur. Samgongan kundi ikki semjast um at fiskiloyvi skuldu selj­ ast á uppboðssølu ella hvussu nógv. Ístaðin nevna tey nøkur orð um marknaðartreytir, men sum í roynd og veru merkir tað sama – øll skulu hava møguleika at sleppa framat og eingin má eiga ov nógv. Arbeiðs­ bólkurin er eitt pedagogiskt amboð, og verður settur fyri at fáa vinnuna at føla eitt sindur av ognarskapi av upp­skotinum, og tískil hava lættari við at góðtaka nýggju skipanina, sum vinnan tá sjálv hevur verið við til at skapt. Víðari stendur um ný­skipan­ ina, at hon skal byggja á hesar aðal­ reglur: »Allur fiskiskapur skal vera lív­frøð­iliga, búskaparliga og sam­felags­liga burðardyggur«. Hetta merkir bert at tilmælini frá ICES og Havstovuni framyvir skulu fylgjast. »Fiskirættindi skulu vera á føroyskum hondum.« Útlendskur ognarskapur í feløg­ um í fiskivinnuni skal vera minni enn 50 prosent, og okkurt má gerast við strámennirnar. »Farast skal frá politiskari út­luting av fiskirættindum til eina marknaðar­grundaða skipan.« Sam­gongan veit fram­vegis ikki hvussu nógv skal seljast, bara at fiski­ rættindi skulu seljast til hægst­bjóð­ andi (sum lýkur allar hinar treytir­nar um føroyskan ognar­skap, føroyskar sátt­málar v.m.) »Veiðan og alt av fisk­inum eigur at verða fingið til lands og í størstan mun virðis­økt í Føroyum«. Hetta merkir at bæði fiskur og innvølir skulu fáast til lands og so vítt gjørligt virkast og viðgerast her á landi, áðrenn tey verða flutt út. Eis­ini um virkingin ikki í sær sjálvum virðis­ økir liðugtvøruna. Rógvi Nybo F róðskaparsetur Føroya sær út til at hava fing­ið ein góðan vin í nýggju sam­gonguni. Í vár helt Fróð­skaparsetrið 50 ára stovn­ ingar­dag, og í tá var nógv ljós varp­ að á umstøðurnar hjá setr­inum at virka undir. Tá nýttu lesandi og starvs­fólk á Fróð­skapar­setrinum eis­ini høvi at seta fram nøkur føð­ ingar­dags­ynski, ið kundu bøta mun­andi um umstøðurnar at menna setrið víð­ari. Og tað sær út til at flestu ynsk­ini verða gingin á møti í nýggja samgonguskjalinum. Sigurd í Jákupsstovu, rektari á Fróð­skapar­setrinum, er sum heild positivur um samgonguskjalið. – Jú, vit eru positiv um nýggja samgonguskjalið. Tað stendur nevnt, at samgongan vil menna Fróðskaparsetrið – bæði verandi út­búgvingar og nýggjar. So stend­ur eisini, at íløgur verða gjørd­ar í lestrarbý við tilhoyrandi bústøðum, granskingarkarmum og ment­anar– og frítíðartilboðum til lesandi, og tá gangi eg út frá at tey meina við eitt kampus til Fróð­skapar­setrið, sigur Sigurd í Jákupsstovu. Men eisini aðrir partar av sam­ gonguskjalinum, ið ikki snúgva seg beinleiðis um Fróðskaparsetrið, benda á tann bógvin, at setrið fær síni føðingardagsynski uppfylt. – Tað stendur eisini, at heildar­ ætlanin um fólkaflyting og fólka­ vøkstur verður fylgd, og fyrsta punktið í henni snúgva seg um Fróð­skaparsetrið. Eg haldi at fyrsta punktið er at Setrið skal hava eina hægri rakstrarjáttan. Vit settu tá fram ynski um eina rakstrar­játtan, ið er 30 milliónir krónur hægri, soleiðis at vit koma upp á 100 milliónir krónur. Og eitt ann­að punkt er nevniliga at gera eitt kampus. So tulka vit orðingina um at fylgja heildarætlanini so­ leiðis, bendir tað á at vit fáa okkara ynski uppfylt, staðfestir Sigurd í Jákups­stovu. Taka tey upp á orðið Umframt rakstrarjáttan og kampus stendur eisini aðrastaðni í sam­gonguskjalinum, at gransking skal mennast og raðfestast innan øki sum eitt nú orku, KT og ítrótt. Hetta eru øki, Fróðskaparsetrið longu arbeiðir innan, og tí bendir eisini tað á, at meira fellur í lut­in hjá Fróð­skapar­setrinum. Hartil verður eisini nevnt, at sam­starv millum vinnuna og granskingar­ umhvørvið skal mennast, og tað bendir eisini á sama bógvin. Leggja vit omaná tað, at bíligari leigubústaðir skulu byggjast til lesandi og at lestrarstuðulin skal ger­ast kappingarførur, bendir nógv á at Fróðskaparsetrið fær bæði í posa og sekk. – Og tá hetta stendur positivt nevnt í samgonguskjalinum, ber eisini altíð til at taka hesi mál­ ini upp aftur um eini tvey ár og spyrja, hvussu tað nú gongur við at røkka málunum, sigur Sigurd í Jákupsstovu, rektari á Fróð­ skapar­setri Føroya. Føðingardags­ ynskini gingin á møti Sigurd í Jákupsstovu, rektari á Fróðskaparsetri Føroya, fegnast sum heild um samgonguskjalið. Fróð­skaparsetrið stendur positivt nevnt, og størstu føðingardagsynskini verða gingin á møti »Ferð skal setast á arbeiðið at fáa savnað alt virk­semið hjá Fróðskaparsetrinum í eitt sokallað kampus. Tá verður liðugt at búgva í spjaddum og niður­slitnum bygningum sum hesum« Rektarin á Fróðskaparsetri Føroya, Sigurd í Jákups­ stovu, fegnast um átøkini í samgonguskjalinum, ið snúgva seg um Fróðskaparsetrið. 50 ára føðingardags­ ynskini fara helst at gerast veruleiki Rektarin á Fróðskaparsetrinum Savnsmyndir