mánadagur 28. september 2015síða 12

Mánadagur 28. september 2015 · Nr. 111 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Árni Gregersen At sita við ábyrgdini í fíggjar­ málaráðnum hevur altíð ver­ ið krevjandi í Føroyum. Og hendan ábyrgd er ikki minni nú hendan sam­ gongan hevur tikið við og Kristina Háfoss, Tjóðveldi, er vorðin landsstýriskvinna við fíggjarmálum. Allar ásetingar í sam­ gongu­skjalinum og í undir­ skjalinum “Mál at fremja” byggja á, at skil fæst á bú­ skap­inum. Sjálvandi eru eis­ini fleiri ásetingar í sam­ gonguskjalinum um, at inn­ tøkurnar skulu gerast fleiri, men í flestu førum er tað so­leiðis, at broytingar skulu gerast áðrenn hetta hendir. Mest avgerandi í sam­ gongu­skjalinum er, at fiski­ vinnupolitikkurin verður broytt­ur beinanvegin. Tað skal gera, at fleiri pengar koma í landskassan. Greiðar ábend­ingar eru eisini um, at ali­vinnan skal gjalda meira í felags kassan fyri at tær sleppa at ala framvið landi í Føroyum. Landsstýriskvinnan við fíggj­ar­málum, Kristina Háfoss, situr sjálv við máls­ økinum um skatt. Sagt verð­ ur í samgonguskjalinum, at vit skulu hava eina nýggja og meira rættvísa skattaskipan, men ongastaðni verður nevnt, at vit sum borgarar skulu gjalda meira í skatti enn vit gera í dag. Umvent verður sagt, at longu á nýggjárinum skulu lág- og meðalinntøkurnar sleppa bíligari í skatti enn í dag. Og tey, sum fingu fyri­ mun av flatskattinum skulu ikki gjalda meira. Samgongan staðfestir í sam­gonguskjalinum, at gongd­in fram móti einum sjálv­berandi búskapi er steðg­að. Hetta hóast búskapurin er vaksin nógv. Tí stendur í samgonguskjalinum, at hes­ in búskaparligi vøkstu er savnaður á alt færri hondum, so ójavnin er vaksin. Sagt verður eisini, at haldførið í búskapinum er versnað. Tað sama hevur Búskap­ ar­ráðið víst á. Orðingin í samgongu­ skjal­inum at fáa broyting í er, at ein skilvísur búskap­ar­ politikkur skal rekast. Nevnt verður eisini, at ríkidømi skal býtast út á fleiri hendur. Tað skal gera, at pengarnir koma í umfar og harvið skapa vøkst­ur í samfelagnum. Búskaparlig átøk Í »Mál at fremja« verður eitt sindur meira ítøkiligt nevnt, hvat skal gerast fyri at fáa stýr uppá búskapin og forða fyri, at sveiggini, sum vit hava sæð seinnu árini, eru so ógvusligt. Landsbankin skal endur­ stovnast beinanvegin við væl lýstum uppgávum. Lands­stýriskvinnan vil enn ikki seta dato á, nær Lands­ bankin skal endur­stovn­ast, men undir­strikar, at neyð­ ugt er, at hetta verður gjørt við skili og verður væl fyri­ reikað. Hon hevur alment nevnt, at hon ikki væntar, at hetta fer at kosta nakað ser­ligt, tí ongar sparingar vóru, tá ið Landsbankin var niður­ lagdur. Uppgávurnar vóru bert fluttar til aðrar stovnar, so nú ber eisini til at savna hesar uppgávur aftur í ein­ um endustovnaðum lands­ banka. Búskapargrunnurin er aftu­r á bredddanum. Har skulu serligar inn­ tøkur og ein­gangs­inn­tøkur setast í. Eis­ini skal part­ur av inn­tøku­vøkstrin­um setast í Búskapar­grunnin, so skjótt tað eydn­ast at fáa avlop á fíggjar­lógini. So leingi yvirskotið er undir 200 milljónir krón­ ur skulu 20 prosent fara í búskapargrunnin, men fer yvirskotið upp um 200 mil­ jónir krónur, so skal 50 pro­ sent av tí, sum er oman fyri tær 200 milljón­irnar, fara í grunnin. Tað verður sagt, at longu 1. januar skal ríkisveitingin fastfrystast, men hon skal eisini niðurlagast, so hvørt sum peningur er í búskapar­ grunninum til tað. Búskapargrunnurin skal annars forða fyri ógvus­lig­ um sveiggjum í føroyska bú­ skapinum. Langtíðar haldføri Búskaparráðið hevur gjørt vart við, at vit hava stórar trupulleikar við langtíðar haldføri í búskapinum. Aldurssamansetingin av fólki í Føroyum gerst bú­skaparliga tung, tí vit gerast alt fleiri eldri. Færri eru á arbeiðsmarknaðinum komandi árini at vinna nóg mikið av peningi til at syrgja væl fyri teimum eldru. Samgongan er tilvitað um hesar trupulleikar og hevur skrivað, at Før­oy­ar skulu gerast meira klokk­andi sum lestrar- og ar­beiðsland hjá yngri fólki og serliga barna­ familjum. Hetta skal gerast við hægri veitingum til barna­ familj­ur og betri møgu­ leik­um – bæði fakliga og fíggj­ar­liga – at taka hægri út­búgvingar í Føroyum. Samstundis verður kort­ ini sagt, at øll átøk skulu vera fíggjað. Stórar ætlanir Samgonguskjalið og undir­ skjalið »Mál at fremja« hev­ ur nógv átøk og nógvar stór­ ar ætlanir. Forðingin er, at búskapurin sambært skjal­ inum ikki er skipaður skilvíst í løtuni. Peningurin kemur ikki í stóran mun í umfar og virðini eru á ov fáum hond­ um. Tí bendir alt á, at tað verð­ ur tilfeingisvinnan, sum skal gjalda fyri tey flestu átøkini. Fyrst skal vinnan gjalda meira í tann almenna kassan, áðrenn broytingarnar av ym­ Alt samgonguskjalið og undirskjalið byggir á, at neyðug fíggjarlig orka er at seta politisku átøkini í verk FÍGGJARMÁL STÓR ÁBYRGD HJÁ LANDS­ STÝRISKVINNUNI VIÐ FÍGGJAR­MÁLUM AT FREMJA SAMGONGUSKJALIÐ Landsbankin verður endurstovnaður beinanvegin, sigur landsstýriskvinnan