hósdagur 22. oktober 2015síða 14

Fríggjadagur 23. oktober 2015 sosialurin 122 14 tema Føroysk matmentan Rógvi Nybo M atvørulógin, ið er tann lógin, ið skal veita øllum borgar­um nøktandi matvøru­ trygd, er ikki ein nýggj lóg. Eitt ein­ mælt Løgting samtykti afturi í 2010 at seta nýggja matvørulóg í gildi fyri Føroyar. Høvuðsendamálið við eini mat­vøru­lóg er at veita matvørutrygd, og meginreglan í matvørulógini er, at mat­vørur skulu framleiðast á góð­ kendum virki. Hetta kenna vit eitt nú úr fiski­vinnuni og alivinnuni, har strong krøv verða sett til fram­leiðslu­ um­hvørvið. Matvørulógin er tó bert ein rammulóg, ið ikki í sær sjálvum setur strong krøv til land­bún­aðin, men hinvegin heimilar lands­stýris­ mann­inum at áseta við kunngerð, hvussu høvuðsendamálið við lógini kann røkkast og hvørji ítøkilig krøv eiga at verða sett til framleiðslu. Í matvørulógini vóru tó gjørd fleiri undantøk, sum vóru grundað á, at vit í Føroyum hava eina heilt serliga siðbundna matvøruframleiðslu, serliga tá umræður seyðakjøt. Eitt av teimum mest týðandi undan­ tøk­unum var gildiskoman. Í upp­ runa­lógini frá 2010 vóru framleiðsla, við­gerð, marknaðarføring og søla av før­oyskum seyða- og neytakjøti til enda­brúkaran umvegis heil- ella smá­ sølu tó undantikin inntil eitt nærri ásett dato. Hetta dato varð sett til 1. juni 2015, tá seyða og neytakjøt eisini skuldu verða fevnd av lógini. Í apríl mánaði varð hetta longt fram til 1. januar 2017. Vilja varðveita durasølu Í viðmerkingunum til broytingar­ uppskotið frá apríl mánaði stendur, at »meginparturin av bóndunum selja sína framleiðslu í durasølu. Eingi heilsufrøðilig krøv verða sett hesari framleiðslu, og ongar ætlanir eru um at broyta hesa siðvenju. Eyð­ kennið við durasøluni er, at tað er ein spurn­ing­ur um álit millum seljara og keypara.« Tað hevur við øðrum orðum ongantíð verið meiningin at forða fyri, at vanligi borgarin kann keypa turt ella ræst kjøt til egna nýtslu bein­ leiðis frá bóndanum, eins og vanligt altíð hevur verið. Pappírshandklæði, flótandi sápa og starvsfólkavesi Er endamálið hjá bóndanum hin­ vegin at selja seyða- ella neytakjøt til ant­in eina matstovu ella ein handil, er tað at strongu krøvini frá myndug­ leik­unum skulu fylgjast. Tá skal seyð­ urin ella neytið slaktast á einum góð­ kend­um sláturvirki, og skal kjøtið turk­ast ella ræsa, skal tað verða í ein­um góðkendum hjalli. Í Føroyum er tað Heilsufrøðiliga Starvsstovan, ið er eftirlitsmyndugleiki á mat­vøru­ økinum, og skal góðkenna sláturvirki ella hjall­ar. Og Heilsufrøðiliga Starvs­ stov­an hevur gjørt eina vegleiðing til inn­rætting av einum góðkendum hjalli. Vegleiðingin leggur millum ann­að upp til, at hjallurin telur fleiri rúm. Eitt forrúm, eitt turkirúm, eitt pakki­ rúm og eina goymslu til pakki­tilfar. Tá tað kemur til sjálva inn­rætt­ing­ina, eru eisini fleiri krøv. Millum annað skal turki­rúmið, tað vil siga hjallurin, hava rimar í minst tveimum síðum, sum skal tryggja støðugt luft­skifti. Somu­leiðis skal hann vera so mikið stór­ur, at krovini ikki nerta hvørt ann­að, ella við útveggin, um­framt ymiskt annað. Um útbúna verð­ ur sagt, at »... handvask skal vera í for­rúmi, við flógvum vatni og ikki hand­stýrd­um krana. Flótandi sápa, pappírs­hand­klæði og ruskílat skulu vera við hond­vaskið«. Hvat reingerð við­vík­ur verður sagt, at áðrenn turk­ ingin byrjar, skal hjallurin vaskast, sótt­reins­ast og vera turrur. Og so skal eing­in onn­ur vøra inni, meðan kjøt hong­ur í hjall­inum. Harafturat verður lagt upp til, at atgongd skal vera til eitt starvs­fólka­ vesi, ið ikki er partur av privata húsar­ haldinum í tíðarskeiðinum, hjallurin er í brúk. Bárður Enni, stjóri á Heilsu­frøð­ iligu Starvsstovuni, hevur tó áður í sam­røðu við Sosialin lagt dent á, at talan er um eina vegleiðing, og at Heilsu­frøðiliga Starvsstovan er altíð til at tosa við. Vegleiðingin hjá Heilsufrøðiligu Starvsstovuni sæst aðrastaðni her á síðuni. Útoyggjafelagið kannar hvat skal til Tá Útoyggjastuðul varð latin í vár, var ein av verkætlanunum, ið fekk játtað stuðul, ein verkætlan hjá Út­ oyggjafelagnum, sum skal stað­festa, hvussu ein heilsufrøðiliga góð­kend­ur hjallur eigur at vera, og hvat skal til, fyri at fáa ein brúktan hjall góð­kend­ an av Heilsufrøðiligu Starvs­stovuni. Úrslitini verða væntandi løgd fram á ráðstevnu í desember um ræs­ ing og ræst kjøt. rogvi@sosialurin.fo Hetta krevur Heilsu- frøðiliga Starvsstovan Góðkendan hjall Skal turra ella ræsta kjøtið seljast matstovu ella handli, verða mun­andi strangari krøv sett til hjallin, enn um talan er um dura­sølu. Millum annað krevjast fleiri rúm, hondvask við flógvum vatni og ikki handstýrdum krana, flót­andi sápu, pappírshandklæði og til­hoyr­andi ruskílati. Forrúm við hondvaski við flógvum vatni og ikki handstýrdum krana, turkirúm, pakkirúm, goymsla til pakkitilfar og starvsfólkavesi eru bert nøkur av krøvunum, ið Heilsufrøðiliga Starvsstovan setur til innrætting av einum góðkendum hjalli til at turka kjøt í. Krøvini hava elvt til nógv kjak ■ Í dag eru tvey góðkend sláturvirki í Føroyum. Tey eru hjá Krás í Hósvík og á bóndagarðinum í Stóru Dímun. ■ Tveir hjallar í Føroyum hava fingið góðkenning. ■ Heilsufrøðiliga Starvsstovan hevur fyrispurningar frá øðrum um góðkenningar av sláturvirki og hjallum. HEILSUFRØÐILIGA STARVSSTOVAN Tórshavn, hin 28. september 2011 Málnr.:-201100415-1 Útgáva1 Síða 1 av 1 Vegleiðing Innrætting av hjalli at turka kjøt í Endamál: Turking av seyðakjøti, skera sundur, pakka til sølu til endabrúkara. Alment: Farast skal ikki undir turking ella ræsing av kjøti, um ov lýtt er í veðrinum. Staðseting: Hjallurin skal standa á slíkum stað, at dálking frá øðrum virksemi ella frá lendinum rundanum ikki verður borin at kjøtinum. Eisini má hann standa soleiðis fyri, at góður gjóstur fæst. Hølir:  Forrúm við hondvaski  Turkirúm  Pakkirúm  Goymsla til pakkitilfar Innrætting: Innrætting av hjalli skal tryggja, at temperaturin í kjøtinum so vítt gjørligt fellur javnt niður um 7º C. Hitin í hjallinum skal skrásetast dagliga.  Turkirúm skal vera við rimum á minst 2 síðum, so at luftskiftið er støðugt og ótarnað.  Rúmið má vera so stórt, at krovini ikki nerta við hvørt annað, og ikki koma at útveggi.  Hjallurin skal vera vardur ímóti skaðadjórum: vera rottu- og músatættur, hava flugunet fyri rimar  flugulampu í forrúmi, og skipan fyri týning av rottu og mús.  Forrúm skal vera, soleiðis at atgongd ikki er til turkirúm beinleiðis uttanífrá.  Forrúm skal um neyðugt hava hóskandi pláss og útgerð at skera sundur og pakka við.  Útbúnaður:  Handvask skal vera í forrúmi, við flógvum vatni og ikki handstýrdum krana. Flótandi sápa, pappírshandklæði og ruskílat skulu vera við hondvaskið. Tilfar:  Veggir, loft, gólv og útgerð til at hongja kjøt á skulu vera úr hørðum,sløttum tilfari, ið ikki drekkur vatn í seg, ikki gevur skaðilig evni frá sær, og sum er lætt at halda reint.  Frárensl skal vera í gólvi í turkirúmi. Um gólvið er rimagólv, skal undirlendið vera asfalterað ella stoypt.  Ruskrúm ella bingjustað skal kunna spulast.  flugulampu í forrúmi, og skipan fyri týning av rottu og mús.  Forrúm skal vera, soleiðis at atgongd ikki er til turkirúm beinleiðis uttanífrá.  Forrúm skal um neyðugt hava hóskandi pláss og útgerð at skera sundur og pakka við. Reingerð: Áðrenn turkingin byrjar, skal hjallurin vaskast og sóttreinsast og vera turrur. Persónligt reinføri:  Arbeiðsfólk skulu hava hóskandi arbeiðsbúna, sum skal vera reinur.  Atgongd skal vera til starvsfólkavesi, ið ikki er partur av privata húsarhaldinum í tíðarskeiðinum, hjallurin er í brúki. Annað: Meðan kjøt hongur í hjallinum, skal ongin onnur vøra vera inni. Mint verður á, at hetta eru vegleiðandi krøv til innrætting. Mett verður um hølisviðurskiftini og endalig avgerð verður tikin í hvørjum einstøkum føri. Savnsmynd